Кіріспе

Американдық инженер-электрик және компьютер саласын дамытушы (1919–1995)

Джон Адам Преспер Эккерт кіші (9 сәуір 1919 – 3 маусым 1995) – американдық инженер-электрик және компьютер саласын дамытушы. Джон Моклимен бірге ол алғашқы жалпы мақсаттағы электрондық цифрлық компьютерді (ENIAC) жобалады, есептеу тақырыптары бойынша алғашқы курс (Мур мектебінің лекциялары) ұсынды, «Эккерт-Мокли Компьютер корпорациясын» құрды және АҚШ-тағы алғашқы коммерциялық компьютер – UNIVAC-ты жобалады, ол Эккерттің сынаптық кешіктіру желісі жадының өнертабысын қамтыды.

Білім

Эккерт Филадельфияда бай жылжымайтын мүлік иесі Джон Эккерттің отбасында дүниеге келді және Филадельфияның Германтаун ауданындағы үлкен үйде өсті. Бастауыш мектепте ол шофермен Уильям Пенн Чартер мектебіне жеткізілді, ал жоғары мектепте Филадельфияның Инженерлер клубына қосылды және кешкі уақытын теледидар изобретателі Фило Фарнсворттың Каштановый холмдағы электроника зертханасында өткізді. Колледжге түсу емтиханының математика бөлімінде ел бойынша екінші орын алды. Эккерт бастапқыда ата-анасының ынтасымен Пенсильвания университетінің Уортон мектебінде бизнес мамандығын оқуға түсті, бірақ 1937 жылы Пенсильванияның Электр техникасы мектебіне ауысты. 1940 жылы, 21 жасында Эккерт "Жарық модуляциялау әдісі және аппараты" деген алғашқы патентын алды. Мур мектебінде Эккерт радар уақытын зерттеуге қатысты, Мур мектебінің дифференциалдық анализаторының жылдамдығы мен дәлдігін жақсартты, және 1941 жылы АҚШ Соғыс департаменті Мур мектебі арқылы ұсынған Инженерлік, ғылым және басқару соғыс жаттығулары (ESMWT) аясында электроника бойынша жазғы курстың оқылуына көмектесті.

ENIAC-ті дамыту

Джон Маучли, сол кезде жақын орналасқан Урсинус колледжінің физика кафедрасының төрағасы, жазғы электроника курсының тыңдаушысы болды, ал келесі күзде Мур мектебінде оқытушы болып жұмысқа орналасты. Маучлидің вакуумдық түтіктерді пайдаланып, артиллерия үшін баллистикалық кестелерді есептеуде дифференциалдық анализатордан әлдеқайда жылдам және дәл электрондық цифрлық компьютер құру туралы ұсынысы Мур мектебінің армия байланыс офицері, лейтенант Герман Голдстинге қызығушылық тудырды. 1943 жылдың 9 сәуірінде бұл ұсыныс Абердин сынақ алаңында директор полковник Лесли Саймонға, Освальд Вебленге және басқа да мамандарға ресми түрде таныстырылды. Мур мектебіне ұсынылған, кейіннен ENIAC деп аталатын есептеу машинасының құрылысына келісімшарт берілді, ал Эккерт жобаның бас инженері болып тағайындалды. ENIAC 1945 жылдың соңында аяқталды және 1946 жылдың ақпан айында жұртшылыққа көрсетілді.

Кәсіпкерлік

Эккерт пен Мокли екеуі де университетте дамыған зияткерлік меншік құқықтарына қатысты даулар бойынша 1946 жылдың наурыз айында Мур мектебін тастады. Сол жылы Пенсильвания университеті өзі демеушілік еткен зерттеулердің интеллектуалдық тазалығын қорғау үшін жаңа патент саясатын қабылдады, бұл Эккерт пен Мокли университетте наурыздан кейін қалған жағдайда барлық патенттерін Университетке беруді талап ететін еді. Эккерт пен Моклидің Пенсильвания университетімен келісімшарты бойынша Эккерт пен Мокли ENIAC-тің патенттік құқықтарын сақтап қалды, бірақ университет оны үкіметке және коммерциялық емес ұйымдарға лицензиялауға құқылы болды. Университет келісімді өзгертіп, патентке коммерциялық құқықтарды да қосуды қалады. Келесі айларда Эккерт пен Мокли Электрондық бақылау компаниясын құрды, ол екілік автоматты компьютерді (BINAC) жасады. Бұл машинаның 1950 жылдың тамыз айынан бастап қолданылған маңызды жетістіктерінің бірі – деректердің магниттік таспада сақталуы болды. Электрондық бақылау компаниясы көп ұзамай Экерт-Маучли компьютер корпорациясына айналды және ол Ұлттық стандарттар бюросынан Универсалды автоматты компьютерді (UNIVAC) жасау туралы тапсырыс алды. Эккертке 1949 жылы Говард Н. Поттс медалі табысталды. 1950 жылы Экерт-Маучли компьютер корпорациясы қаржылық қиындықтарға ұшырап, Ремингтон Рэнд корпорациясы сатып алды. UNIVAC I 1950 жылдың 21 желтоқсанында аяқталды. 1968 жылы "Жоғары жылдамдықты электронды цифрлық компьютерді құру, дамыту және жетілдірудегі пионерлік және үздіксіз үлесі үшін" Эккертке Ұлттық ғылым медалі табысталды.

Кейінгі мансап

Эккерт «Ремингтон Рэнд» компаниясында қалып, компанияның басшы қызметкері болды. 1986 жылы «Ремингтон Рэнд» «Берроуз» корпорациясымен бірігіп «Unisys» компаниясын құрғанда ол «Ремингтон Рэнд» компаниясында жұмысын жалғастырды. 1989 жылы Эккерт «Unisys» компаниясынан зейнетке шықты, бірақ компанияға кеңесші ретінде көмектесуін жалғастырды. Ол Пенсильвания штатының Брин-Мор қаласында лейкемиядан қайтыс болды. 2002 жылы ол қайтыс болғаннан кейін Ұлттық өнертапқыштар даңқы залына енгізілді.

"Экерттің сәулеті"

Эккерт кеңінен қолданылатын "фон Нейман архитектурасы" терминін дұрысырақ "Эккерт архитектурасы" деп атау керек деп сенді, себебі фон Нейман архитектурасының негізгі қағидасы – сақталатын бағдарлама тұжырымдамасы, фон Нейман 1944–1945 жылдары келгенге дейін Мур мектебінде әзірленген болатын. Фон Нейманның сақталатын бағдарламалық компьютерлік архитектураны ойлап тапқаны үшін бұрыс есепке алғанын Эккерт айтқан пікірін ENIAC-тің алғашқы бағдарламашыларының бірі Жан Бартик қолдады.