Кіріспе

Жапон фотографы және сәулетші Хироси Сугимото (杉本博司) – жапон фотографы және сәулетші. Ол Токиодағы «Жаңа материалдарды зерттеу зертханасы» архитектуралық фирмасын басқарады. 1970 жылы Сугимото Токиодағы Риккё университетінде саясат және әлеуметтануды оқыды. 1974 жылы ол суретші мамандығын қайта меңгерді және Калифорния штатының Пасадена қаласындағы Art Center College of Design-де Көркем өнер саласындағы бакалавр (BFA) дәрежесін алды. Содан кейін Сугимото Нью-Йорк қаласына қоныстанды. Біраз уақыттан соң ол Сохо ауданында жапондық ескі заттар сатушысы болып жұмыс істеді.

Жұмыс

Сугимото өзінің туындыларын "уақыт ашылуы" деп, немесе уақыт ішіндегі оқиғалар тізімі үшін уақыт капсуласы қызметін атқаратын фотосуреттер ретінде сипаттаған. Оның туындылары сонымен қатар өмірдің майсыл болуы мен өмір мен өлім арасындағы қақтығысқа да ден қояды. Сугимотоға Марсель Дюшамның жазбалары мен туындылары, сондай-ақ, дадаизм және сюрреализм ағымдарының барлығы да зор әсер еткен. Ол 20 ғасырдың соңындағы қазіргі заманғы архитектураға да үлкен қызығушылық танытқан. 8x10 үлкен форматты камераны пайдалануы және өте ұзақ экспозициялар Сугимотоға жоғары техникалық шеберлігімен фотограф ретінде танымал есім беруге мүмкіндік берді. Ол туындыларының концептуалдық және философиялық жақтары үшін де бірдей құрметке ие.

Диорамалар, көлеңкелер мен суреттерді мадақтау

Сугимото 1976 жылы диорамалармен жұмыс істей бастады, бұл серияда ол табиғат тарихы мұражайларындағы көрмелерді суретке түсірді. (Мұздықта жалған мұзда жатқан бір ақ аю жаңадан өлтірілген теңіз қырынына қарайды; құбыжықтар боялған аспан астында өлік үшін таласады; экзотикалық маймылдар пластик орманда дауыстайды.) Алғашқы суреттер Американың Табиғат тарихы мұражайында түсірілді, ол кейінірек 1982, 1994 және 2012 жылдары диорамалар үшін қайта оралды. Көптеген ертерек күміс желатин баспалары – оның ішінде «Полярлық аю» (1976), диорама сериясынан оның алғашқы фотосуреті – жануарларды көрсетсе, 2012 жылғы бірнеше фотосуреттер, соның ішінде «Жапырақты ормандардың қоспасы» және «Олимпиадалық жаңбырлы орманы» табиғи ландшафттарға назар аударады. Камералар әрқашан шындықты көрсетеді деген мәдени сенім көптеген көрермендерді суреттердегі жануарлардың нақты екенін ойлауға алып келеді, олар суреттерді мұқият қарамайынша. 1999 жылы Deutsche Guggenheim тапсырысымен басталған «Портреттер» сериясы ұқсас идеяға негізделген. Бұл серияда Сугимото VIII Генрихтің және оның әйелдерінің балауыз мүсіндерін суретке түсіреді. Бұл балауыз фигуралар 16 ғасырға тән портреттерге негізделген, ал суретке түсіргенде Сугимото суретші қолданған жарықты қайта жасай беруге тырысады. Лондондағы Мадам Тюссо, Амстердамдағы филиалы және Жапониядағы Итодағы балауыз мұражайына назар аударған Сугимото 8х10 дюймдік негативтерді пайдаланып, ең шынайы балауыз фигураларының үштен бір бөлігін суретке түсірді. Олар көбінесе қара фонға түсіріледі. «Көлеңкеге мақтау» (1998) – Герхард Рихтердің жанатын шамдар картиналарына негізделген фотосуреттер сериясы. Онда ол 4x5 камера және үш аяқты тұғырмен ескі американдық кинотеатрларды және автокинотеатрларды суретке түсірді, камераның көзілдірігін ашып, фильмді толық метражды фильмнің барлық уақыты бойына көрсетті, фильм проекторы жалғыз жарық көзі болды. Композицияның ортасындағы жарқыраған экран, архитектуралық ерекшеліктер және театр орындықтары әр суреттің ұзақ экспозициясының арқасында тіркелетін жалғыз нысандар, ал бірегей жарықтандыру Сугимотоның фотосуретте уақытты ашуға тырысуының бөлігі ретінде туындыларға түссіз көрініс береді. Сугимото «Әртүрлі фильмдер әртүрлі жарық береді. Егер оқиға оңтайлы болса, мен әдетте жарқын экранға ие боламын; егер оқиға қайғылы болса, қара экранға ие боламын. Құпия фильмдер? Өте қараңғы».

Теңіз суреттері

1980 жылы ол теңіз бен оның көкжиегінің суреттерін түсіретін, «Теңіз көріністері» деп аталатын, үздіксіз жалғасып жатқан серия бойынша жұмыс істей бастады. Ол әртүрлі уақыт аралығында (үш сағатқа дейін) суреттер түсіру үшін ескі үлкен форматты камераны бүкіл әлемдегі әртүрлі жерлерде пайдаланды. Осы орындардың қатарында Англия арнасы мен Мохер жартастарынан бастап Солтүстік Мұзды мұхит, Италияның Позитано қаласынан Тасман теңізі, Норвегия теңізіндегі Вестерленнен Түркияның Озулуце қаласындағы Қара теңізге дейін кіреді. Барлық қара-ақ суреттердің мөлшері бірдей және көкжиек сызығы оларды дәл екіге бөледі. Сугимотоның жобасының жүйелілігі Сол Левиттің «Прайанодағы күн шығуы мен батуы» жұмысын еске түсіреді, онда ол Амальфи жағалауындағы Италияның Прайано қаласының жанындағы Тиррен теңізі үстінде күннің шығуын және батуын суретке түсірген.

Сәулет жұмыстары

1995 жылы Сугимото Киотодағы Сандзюсанген-до ("Отыз үш шығанақтың залы") суретін түсірді. Суретке арнайы дайындалу үшін ол кеш ортағасырлық және ерте заманауи безендірулерді алып тастады, сондай-ақ заманауи флуоресценттік жарықтандыруды өшірді. Түсірілім жоғарыдан жасалды.

1997 жылы Чикаго қаласындағы Қазіргі заманғы өнер мұражайының тапсырысымен Сугимото әлемдегі танымал ғимараттардың ірі форматтағы фотосуреттерін түсіре бастады. 2003 жылы мұражай осы серияны қабірлік сипаттағы инсталляция ретінде көрсетті, суреттер қара боялған қабатталған бөлімдерге орнатылды. Сугимотоның кейінгі "Архитектура" сериясы (2000–2003) белгілі Модернистік архитектураның ескірген суреттерінен тұрады. 2001 жылы Сугимото Жапонияны бойлық бағытта шарлап, "майшо" деп аталатын, қарағайларға танымал "көне" орындарға барды: Михо-но-Мацубара, Мацусима, Аманохасидате. Токиодағы император сарайының аумағында Сугимото 16 ғасырғы дәстүрлі жапондық жұпар бояуы стилін көшіріп, қарағайлы пейзажды суретке түсірді. Жапон ұлттық қазынасы саналатын Шоррин-зу бёбу (Қарағайлы орман перделері) (шамамен 1590 жыл) Момояма дәуірінің (1568–1600 жылдар) суретшісі Хасегава Тохаку (1539–1610) жапондық бейнелеу өнерінде жетілуді білдіреді.

Соңғы еңбектері

2009 жылы U2 Сугимотоның Boden Sea, Uttwil (1993) суретін сол жылдың наурыз айында жарық көретін No Line on the Horizon альбомының обложкасы ретінде таңдады. Бұл суретті бұрын дыбыс суретшілері Ричард Шартье мен Тейлор Дюпри Сугимотоның «теңіз пейзаждары» сериясынан шабыттанған 2006 жылғы CD-де қолданған. Сугимото бұл суреттің екі альбом обложкасында да кездесуі – таза «зейілқолдық» екенін айтты. Одан бөлек, ол U2 тобымен жасасқан келісімді «тас ғасырындағы келісім» немесе суретшілер арасындағы келісім деп сипаттады. Ақша аударылмады, керісінше, Сугимотоға болашақ жобаларында топтың «No Line on the Horizon» әнін (ішінара «Boden Sea» суретінен шабыттанған) пайдалануға рұқсат беретін айырбас келісімі жасалды. 2009 жылы Сугимото Генри Фокс Талботтың 1840 жылдары түсірген сирек негативтерін сатып алып, аса нәзік процестен өткізіп, «Платонның үңгірдегі көлеңкелеріне ең ұқсас» бейнелерді қалпына келтірді. Сугимотоның «Барлық бес элемент» (2011) сериясының туындылары оптикалық сапалы шыныдан және қара-ақ пленкадан тұрады. 2012 жылы Art Basel көрмесінде Сугимото Couleurs de l'Ombre ұсынды – француздық Hermès сән үйі үшін жаңа сиялы басу әдісімен жасалған, тек жеті данадан 20 түрлі түсті шарф дизайны.

Сәулет

Сугимото сонымен қатар тәжірибелі сәулетші. Ол өзінің сәулет практикасын Токиода ресторандардан бастап өнер мұражайларына дейінгі құрылыстарды жобалау туралы өтініштер алғаннан кейін құрды. Өзінің сәулет лицензиясы болмағандықтан – ресми рұқсат алу үшін жылдар бойы оқу қажет – ол өз көзқарасын жүзеге асыруға көмектесу үшін үш жас, білікті сәулетшіні жұмысқа алды. Ол сонымен қатар олардың жанында өтетін перформанс өнерімен де айналысады. Бұл оған өзінің туындыларын қалағандай етіп жасауға мүмкіндік береді. 2013 жылы Сугимото Токиодағы Омотесандодағы Саша Канетанака мейрамханасы үшін мүсіндер мен тас бақты жасады. Ол сондай-ақ Яманаси префектурасының Киёхару өнер ауылындағы қайта жаңартылған ағаш үйде орналасқан, жоғары деңгейдегі француз мейрамханасы "Stove" дизайнын жасады. 2014 жылы Венеция сәулет биенналесінде көрсетілген Le Stanze del Vetro мұражайындағы уақытша суретшілер жобалаған құрылымдардың біріншісі – Сугимото жобалаған шыны шайхана плиткалы бассейнге орнатылды және онда көпшілік үшін дәстүрлі шай рәсімі өткізілді. 2011 жылы Сугимото өзінің туындыларын көрсеткен Вашингтондағы Хиршхорн мұражайынан бастап Париждегі Картье қорына дейінгі көптеген мұражайлар туралы сәулет кітабын жариялады.

Мүсіндік

Сугимото Жерба Буэна аралындағы Ерба Буэна төбесіндегі саябақтың үстіне, күн сағаты қызметін атқаратын, шамамен 70 фут биіктігі бар тот баспайтын болаттан жасалған ине пішіндес "Point of Infinity" монументін жобалаған.

Көрмелер

Сугимото әлемнің ірі музейлері мен галереяларында кеңінен көрме өткізді, соның ішінде Лос-Анджелестегі Қазіргі заманғы өнер мұражайы (1994), Нью-Йорктегі Метрополитен өнер мұражайы (1995); Deutsche Guggenheim, Берлин (2000); Kunsthaus Bregenz, Австрия (2002); Серпентин галереясы, Лондон (2003) және Картье заманауи өнер қоры, Париж (2004). Оның жұмысының 30 жылдық ірі шолуы 2005 жылы Токиодағы Мори өнер мұражайында ашылды және Вашингтондағы Хиршхорн мұражайы мен мүсін бағына, сондай-ақ Техас штатындағы Форт-Уорт қаласындағы Заманауи өнер мұражайына (2006) көшті. 2007 жылы Еуропалық ретроспективасы K20 Kunstsammlung Nordrhein Westfalen, Дюссельдорф (2007) мұражайында басталды және Зальцбургтегі Музей дер Модерне, Берлиндегі Neue Nationalgalerie және Швейцариядағы Kunstmuseum Luzern мұражайларына (2008) барды. 2011 жылы Париждегі Гагосян галереясы Сугимотоның «Стилизделген мүсін» сериясын Роденнің «Үш көлеңке» (1880 ж. шамасында), Виктор Гюгоға арналған ескерткіші (1897 ж.) және «Уистлер музасы» (1908) мүсіндерімен бірге көрсетті. 2013 жылы Сугимото өзінің жеке коллекциясынан шығармаларын Париждегі Пьер Берже – Ив Сен-Лоран қорында көрсетті.

Өнер нарығы

Сугимото 2010 жылдан бері Нью-Йорктегі Pace Gallery галереясымен өкілдік етіледі, сонымен қатар Gagosian Gallery галереясында да жиі көрмелер өткізеді. Бұрын ол Sonnabend Gallery галереясымен жұмыс істеген.