Кіріспе

Жапон фотографы (1838–1904) – Нагасакиде туған, жапон фотосуретінің алғашқы дамуына үлес қосқан фотограф. Ол маңызды жапон және шетелдік тұлғалардың әдемі портреттерімен, сондай-ақ Нагасаки және оның төңірегінің тамаша пейзаждарымен әйгілі. Уэно 19 ғасырдағы жапон фотосуретінде коммерциялық және көркем жағынан табысқа жеткен фотограф және оқытушы ретінде маңызды рөл атқарды.

Өткені, жастық шағы және дайындығы

Уэно Хикоманың отбасылық тарихы, мүмкін, оның болашақ мансабына ерте түрткіс берген. Отбасының бірнеше мүшесі портрет суретшілері болған. Сонымен қатар, ол Уэно Тошинодзоның (1790–1851) ұлы, Шимазу кланының қызметкері, саудагер, 1848 жылы елдегі алғашқы камераны – Шимазу даймиосы Нариакира үшін дагеротип камерасын импорттаған. Уэно Хикома алдымен қытай классикасын оқыды, содан кейін 1852 жылы, әкесі қайтыс болғаннан кейін көп ұзамай, отбасылық бизнесті жүргізуге көмектесу үшін химияны оқу мақсатында Нагасаки медициналық колледжіне түсті. Бұл бизнес нитра және шытқа маталарды бояумен айналысты. 1857 жылы Голландиядан келгеннен кейін ол голланд теңіз медицина офицері Йоханнес Л. С. Помпе ван Меердерворттан (1829–1908) химияны оқыды. Фотографияда көп тәжірибесі болмаса да, камерасы мен фотосуретке арналған нұсқаулығы бар Помпе ван Меердерворт, Уэно Хикоманы да фотосуретке үйретті. Уэно фотограф мансабын құруға бел буғанша, швейцариялық фотограф Пьер Россиермен (1829 – шамамен 1890) танысқаннан кейін ғана шешім қабылдады. Россиерге Negretti and Zambra фирмасы Азияда сурет салуды тапсырған, ол 1859 жылдан 1860 жылға дейін Жапонияда жұмыс істеді. Нагасакиде ол қысқа ғана уақыт болды, бірақ ол жерде Уэно, Хори Куахиро (1831–1866), Маэда Гендзо (1831–1906) және басқаларға ылғалды коллодион процесі бойынша фотосурет түсіруді үйретті. Одан кейін көп ұзамай Уэноның досы Хори сулы камера сатып алды. Сатып алуға, фотохимиялық заттарды қоса алғанда, Цу доменінің даймиосы Тодо Такаюки қаржыландырды, ал бағасы 150 рё болды. Фотосуретке түсіру жабдығы Уэноны соншалықты қызықтырғандықтан, ол Эдодағы домендік резиденцияда оған қол жеткізу үшін Цу доменінің қарауына өтуді таңдады. 1861 жылы Хори Уэноның Эдодағы (қазіргі Токио) лабораториясында жұмыс істеп тұрғанын суретке түсірді. 1862 жылы Уэно мен Хори "Шамицу Кёку Хиккей" атты оқулық жазды, ол он голланд ғылыми оқулықтарының аударма үзінділерін қамтыды және коллодион процесінде фотосурет түсіру техникасын, сондай-ақ Никофор Ньепснің асфальтты басу әдісін сипаттаған "Сацуэйджитсу [Фотография техникасы]" атты қосымшаны қамтыды.

Мансап

Эдодағы Цу доменінде жұмыс істегеннен кейін Уэно Нагасакиге оралды, бірақ Помпе ван Меердерворт елден кеткенін білді, содан кейін ол батыс ғылымын зерттеуден, яғни рангакудан бас тартты. Ол фотограф болып мансап құруды шешті. 1862 жылдың күзінде Уэно Нагасакидегі Накасима өзенінің жанында коммерциялық фотостудия ашты және камераларды импорттауды бастады. Іскерлік алғашында сәтті болмады, бірақ біртіндеп өсіп, 1882 жылы студияны үлкен және жақсы жарықтандырылған ғимаратқа көшіруге мүмкіндік берді. Ол жапон және шетелдік саяхатшылар арасында танымал болды және Эдмон Коттеоның «Экстремалды Шығысқа саяхат» (1884) және Пьер Лотидің «Мадам Кризантема» (1887) романында есімдері аталды. Шетелдіктердің демеуі Уэноның табысын арттырды, бұл оған қымбат материалдар сатып алуға және студиясын кеңейтуге мүмкіндік берді. Импортталған технологияның басында Уэно көптеген жапондықтардың суретке түсуден тартынғанын жеңіп, Сакамото Рёма, Ито Шунсуке, Такасуги Шинсаку және Кацу Кайшу сияқты көрнекті тұлғалардың суреттерін түсірді. Жапонияға келген сапары кезінде Уэно 1879 жылы Улисс С. Гранттың, ал 1891 жылы Ресей мұрагер ханзадасының (кейін Николай II патшасы) суреттерін түсірді. Осы демеулердің арқасында Уэноның студиясы ғасыр соңына дейін жұмыс істеді. Уэно Феличе Беатомен тығыз қарым-қатынаста болды. Нагасакиге келгенде Беато Уэноның студиясын пайдаланып, оның кіші әпкесінің, таныстарындарының және қала тұрғындарының суреттерін түсірді. Беато Дайкодзи ғибадатханасында Уэноның өзінің суретін де түсірді және екеуі сурет алмасып отырған болуы мүмкін. Уэно тәжірибелі Беатомен байланыс кезінде өзінің шеберлігін жетілдірген болуы мүмкін. Уэноға әсер еткен тағы екі шетелдік фотограф болды: 1866 жылы Уэноның химия білімін кеңейткен голланд фотографы Конрад Вальтер Гратама және 1869-1870 жылдары Жапонияға сапары кезінде Уэноға фотосурет техникасын үйреткен, сонымен қатар Уэноның студиясын стереографтар түсіру үшін пайдаланған австриялық фотограф Вильгельм Бургер. Уэноның өзі де он тоғызыншы ғасырдың көптеген маңызды фотографтарын тәрбиеледі, олардың ішінде Учида Куичи (1844–1875), Томисиге Рихей, Камея Токуджиро (1837–1922), Накажима Шиндзо, Нагай Нагайоши, Ногучи Джоичи, Накажима Сеймин, Танака, Морита Райдзо, Кикидзу Матуроку және Уэно Йосима болды. Уэно Учидамен жақын қарым-қатынаста болды және 1872 жылы Учида Нагасакиге сапар жасап, Император Мэйдзи үшін суреттер түсірген кезде олардың альбомдарында бірнеше бірдей суреттер болды, олар осы суреттерді алмасып алған болуы мүмкін. Соңында Уэно 1890 жылы Владивостокта, ал 1891 жылы Шанхай мен Гонконгта фотостудияларының филиалдарын ашты. Портреттерден басқа, Уэно Нагасаки мен оның айналасының көптеген суреттерін түсірді. Ол сондай-ақ 1874 жылы американдық астрономиялық миссия үшін Венераның Күн алдынан өтуін суретке түсірді. 1877 жылы Нагасаки префектурасының губернаторы Хидетомо Китадзима оған Сацума көтерілісі кезінде Жапонияның оңтүстік-батысындағы шайқас алаңдарының суреттерін түсіруді тапсырды. Осы тапсырыс үшін Уэно 420 данаға 330 иен алды. Бұл жұмыста оған Сетсу Шиничи мен Ногучи Джоичи көмектесті. Ол кем дегенде екі дүниежүзілік көрмеде, 1873 жылғы Вена дүниежүзілік көрмесінде және 1893 жылғы Чикагодағы Колумбия дүниежүзілік көрмесінде суреттерін көрсетті, онда ол «Дәм мен көркемдік жарамдылығы» үшін марапат алды. Бастапқыда Уэно ылғал пластиналы фотосуретпен айналысты, бірақ шамамен 1877 жылдан бастап импортталған бельгиялық құрғақ пластиналарды қолдана бастады. Заманауи қолмен боялған суреттердің танымалдылығына қарамастан, Уэноның суреттері көбінесе түссіз. Уэноның кейбір негативтерін фотограф Кусакабе Кимбей сатып алған болуы мүмкін, өйткені бұл суреттер соңғысының альбомдарында кездеседі. Ол әдетте фотоальбомдарды ұсынбаса да, кейбір альбомдарды шетелдік клиенттердің арнайы тапсырысы бойынша жасаған сияқты. Уэно француз және американдық фотосурет техникасы мен материалдарын (мысалы, қағаз және линзалар) британдықтардан жоғары деп есептеді, сонымен қатар олардың өнімдерінің бағасы тым жоғары екенін айтты, мысалы, 1868 жыл шамасында альбумен қағазы бір қорапқа 100 риоға сатылды. Уэноның сегіз суреті Фриер өнер галереясы мен Артур М. Саклер галереясының мұрағатында онлайн режимінде қол жетімді.

Еске алу

2000 жылы «Кюсю Сангё университетінің фотосурет конкурсы» Кюсю Сангё университетінің құрылғанына 40 жыл толуына орай «Уэно Хикома» сыйлығын тағайындады. Бұл сыйлық жас және дамып келе жатқан фотографтарды анықтауға және оларды қолдауға арналған.