Кіріспе

Маршалл стипендиясы – "интеллектуалды қабілеттерімен ерекшеленетін жас американдықтар [және] өз елдерінің болашақ көшбасшылары" үшін Ұлыбританияның кез келген университетінде оқуға арналған жоғары білімнен кейінгі стипендия. Бұл АҚШ азаматтары үшін ең беделді стипендиялардың бірі саналады және Фулбрайт стипендиясымен қатар, американдықтардың Ұлыбританиядағы кез келген университетте оқуы үшін қолжетімді жалғыз, кең ауқымды стипендия болып табылады. 1953 жылы Ұлыбритания Парламенті АҚШ-қа Мемлекеттік хатшы Джордж Маршаллдың жомарттығы мен Екінші дүниежүзілік соғыстан кейінгі Маршалл жоспарына деген құрмет ретінде осы стипендияны құрды. Стипендияның мақсаты – "бұл күрделі әлемде адамзаттың игілігі үшін" екі ел арасындағы ерекше қарым-қатынасты нығайту. Стипендияларды Маршалл көмегін еске алу комиссиясы тағайындайды және олардың қаржыландыруын негізінен британ үкіметі жүзеге асырады. Бұл бағдарлама сондай-ақ, бірінші ірі бірлескен британдық білім беру стипендиясы болды; 1954 жылғы алғашқы топтың үштен бірін әйелдер құрады. Соңғы жылдары университеттердің қолдауымен және іріктеуден өткен 1000-ға жуық үміткерлердің қатысуымен, бұл американдықтар үшін ең таңдаулы жоғары білім стипендиясы болып табылады, қабылдау көрсеткіші шамамен төрт пайызды құрайды, ал 2015 жылы ол 3,2 пайызға дейін төмендеді. 1900-нен астам Маршалл стипендиясын алған түлектер бар. Заңның қабылдануын "барлық саяси бағыттардың көшбасшылары" қолдады, ал британдық Сыртқы істер министрі Эрнест Бевин стипендияның құрылуын "Еуропа үшін зор мүмкіндік" деп сипаттады. Ұсыныстың авторлары бастапқыда Родс стипендиясымен серіктестік құруды және тіпті бірдей іріктеу комиссияларын пайдалануды қарастырған, бірақ бұл идея кейіннен қабылданбады, себебі оның жақтастары стипендиялар әйелдерге және 28 жасқа дейінгі үйленген ер адамдарға қолжетімді болуы керек деп сенді; сол кезде Родс стипендиясы 25 жасқа дейінгі еркектерге ғана шектелген еді. Жеке стипендияны құру сол кездегі Родс қорының басшысы лорд Годфри Элтонды қатты алаңдатты, ол басқа университеттерде оқу мүмкіндігі потенциалды үміткерлерді тартады деп уайымдады. Ол Сыртқы істер министрлігінен АҚШ-тағы британдық студенттер үшін "кері алмасу" бағдарламасын құруды сұрады. Родс стипендиясы 1975 жылғы британдық Жыныстық дискриминацияға қарсы заң қабылданғаннан кейін 1977 жылдан бастап әйелдерге ашылды. 2003 жылы Маршалл стипендияларының 50 жылдығын тойлау аясында, Ұлыбритания мен АҚШ қарым-қатынасына қосқан үлесі үшін танымал американдықтарға Маршалл медалі табысталды, олардың ішінде Стивен Брейер (1959 жылғы Маршалл стипендиаты), Рэй Долби (1957 жылғы Маршалл стипендиаты), Томас Л. Фридман (1975 жылғы Маршалл стипендиаты) және Наннерл Кеохан (1961 жылғы Маршалл стипендиаты) болды. 1973 жылы стипендия алғандардың саны отызға, 1991 жылы қырыққа, ал 2004-2007 жылдары 44-ке дейін өсті. 2010 жылы комиссия бір жылдық стипендиялардың шектеулі санын ұсыну туралы шешім қабылдады. 2016 жылы Сыртқы істер министрлігі 40 стипендия алған адам таңдалғанын жариялады, бұл бастапқыда жоспарланған 32 стипендиядан 25 пайызға артық, ал Сыртқы істер министрі Алок Шарма бұл "Британияның ерекше қарым-қатынасқа деген адалдығының" көрсеткіші екенін айтты. Маршалл стипендиясының алғашқы жылдарында жаңа стипендия алғандардың Ұлыбританияға океандық лайнермен бірге саяхаттауы жиі кездесетін, бірақ қазір стипендия алғандар әдетте Вашингтоннан Лондонға бірге ұшып келеді.

Мақсаттар

Маршалл стипендиаттарының бірінші түлегіне жазған хатында Джордж Маршалл Еуропаны жаңғырту жоспарларын алғаш ұсынғанда айтқан сөздерін қайталап: «Бүгінгі аласапыран әлемде екі ел арасындағы тығыз келісім адамзаттың игілігі үшін өте маңызды, ал мұндай келісім бір-бірін жақсы түсінбестен мүмкін емес. Осы стипендиялар соғыс жылдарындағы қаһарлы күрес кезінде қажеттілік тудырған түсініктің жалғасуына және дамуына жол ашады», – деді. Жыл сайын Маршалл стипендиясына шамамен 900-1000 студент үміткер ретінде ұсынылады. 2015 және 2016 жылдары университеттер ұсынған үміткерлердің арасынан 3,2 және 3,5 пайызы стипендияны жеңіп алды. 2020 жылы 1000 студент ұсынылып, 160-ы тексеруден өтті, ал 46-сы таңдалды. Гарвард университетінің жеңімпаздарының орташа үлгерімі 3,92-ні құрайды, ал Стэнфорд университеті үміткерлердің үлгерімі 3,8 немесе одан жоғары болуын ұсынады. 1954 жылдан 2022 жылға дейін 2179 стипендиаттың 256-сы Гарвард университетінен (12 пайыз), 138-і Принстон университетінен, 125-і Йель университетінен, 94-і Стэнфорд университетінен және 83-і Массачусетс технология институтынан бакалавр дипломын алды. Мемлекеттік университеттер арасында ең көп стипендиат даярлағандар – 47 стипендиатпен АҚШ Әскери академиясы, одан кейін АҚШ Әскери-теңіз академиясы (34 стипендиат) және Берклидегі Калифорния университеті (33 стипендиат). Төменде 1954 жылдан бері 30 немесе одан көп стипендиат даярлаған оқу орындарының тізімі келтірілген.

Басқа аспирантура стипендияларымен салыстыру

Құрылымы мен іріктеу критерийлері бойынша Стипендия американдық Родс стипендиясы мен Фулбрайт бағдарламасына ең ұқсас. Фулбрайт сияқты, Ұлыбританияда оқуға мүмкіндік беретіндей, Маршалл стипендиаттары Ұлыбританияның кез келген университетінде білім ала алады. Алайда, Фулбрайт бағдарламасы бойынша үміткерлер 43 белгілі университеттің әртүрлі топтарында бәсекелеседі, тек екі марапатты кез келген университетте алуға болады. Маршалл стипендиясы Родс стипендиясынан гөрі икемдірек, себебі Маршалл стипендиаттары кез келген британдық университетінде оқи алады және стипендияның барлық мерзімі ішінде әр жыл сайын басқа университеттерге де қатыса алады. Сонымен қатар, жоғарыда аталған стипендиялардың іріктеу процесі әртүрлі болғандықтан, үміткердің соңғы сұхбатқа шақырылу мүмкіндігі де әр стипендия үшін өзгеше. 2014 жылы Маршалл стипендиясына үміткерлердің 15,9 пайызы финалдық сұхбатқа қатысты, ал Родс стипендиясына үміткерлердің 24 пайызы және Митчелл стипендиясына үміткерлердің 5,4 пайызы осы мүмкіндікке ие болды. Уолтер Айзексон Родс стипендиаттарын «адал азаматтар ретінде сенім артуға болатын, жақсы білім алған, адал адамдар» деп сипаттап, «нағыз генийлер – Маршалл стипендиаттары болды» деді, мүмкін Родс стипендиаттарынан «барлық жағынан дамыған тұлғалар» болуы күтілгендіктен. Іс жүзінде Маршалл мен Родс стипендиялары арасында «бейресми бәсекелестік» қалыптасқан, бірақ стипендияларын аяқтағаннан кейін мансап жолында «[стипендиялар] арасындағы шекара соншалықты айқын емес», себебі ғалымдар ұқсас салаларда ұқсас табыстарға жетеді. Жалпы алғанда, Маршалл стипендиаттарының үлкен бөлігі «академиялық және ғылыми-зерттеу саласында мансап құрады, ал Родс стипендиаттары кәсіби мамандықтардың кең ауқымында теңдей таралады». Ұйымды бірнеше белгілі кеңес мүшелері мен сақтаушылар басқарды, олардың ішінде Кэтлин Салливан, Рид Хоффман, Наннерл Кеохан, Питер Орсаг, Гарольд Ко, Роджер Цин және Дэниел Ергин бар. 2017 жылы Маршалл ғалымдары қауымдастығы Германияның Маршалл қоры және Вашингтондағы Британ елшілігімен бірлесіп Гарвард университетінде Гарвард Маршалл форумын өткізді. Іс-шараға 30 спикер қатысты, олардың ішінде Мадлен Олбрайт, сондай-ақ Жоғарғы Сот судьялары Стивен Брейер және Нил Горсуч, екеуі де Маршалл стипендиаттары. 2018 жылы AMS Сан-Францискодағы Британ Бас консулдығы және Стэнфорд университетіндегі Bechtel International Center-мен бірлесіп инновациялар тақырыбында Маршалл форумын ұйымдастырды. Форум АҚШ пен Ұлыбритания үшін қызығушылық тудыратын биомедицина және генетика сияқты салалардағы ғылыми жаңалықтарға баса назар аударды. Басты спикерлер ретінде Маршалл стипендиаты Рид Хоффман және LIGO зертханасының директоры Дэвид Рейцке қатысты. Форумда осы салалардағы қарқынды инновациялардың, машиналық оқыту, жасанды интеллект және дерек ғылымдарының жетістіктерімен байланысты әлеуметтік қиындықтар мен мүмкіндіктер талқыланды. 2019 жылы АМС халықаралық бейбітшілік пен өркендеуге бағытталған Карнеги халықаралық бейбітшілік қорымен бірлесіп Маршалл форумын өткізді. Форумда 17 спикер қатысты, олардың ішінде Англия банкінің басшысы Марк Карни, АҚШ Ұлттық қауіпсіздік агенттігінің директоры генерал Пол Накасон, АҚШ-тың бұрынғы елшілері Майкл Фроман, Карла Хиллс және Уильям Дж. Бернс, сондай-ақ АҚШ-қа бұрынғы британ елшісі Ким Дарроч болды. Маршалл ғалымдары қауымдастығы Бостондағы Эмерсон колледжімен бірлесіп жыл сайын қоғамдық пікірді зерттеуді жариялайды. Сауалнамада американдықтардың Ұлыбританияға деген көзқарасы бағаланады.

Маршаллдың танымал ғалымдары

Стивен О’ХарроуМичиган университетіЛондон университеті SOAS1962Гавай университеті Оңтүстік-Шығыс Азия зерттеулерінің директоры Энтони К. Э. КуинтонПринстон университетіОксфорд университеті1955 Никарагуа, Кувейт, Перу және Орталық Африка империясындағы елші Томас Юджин ЭверхартГарвард университетіКембридж университеті1955 Калифорния технология институтының президенті; канцлер, Иллинойс университеті Урбана-Шампейндегі Рей ДолбиСтенфорд университетіКембридж университеті1957 Долбидің ойлап табушысы және төрағасы Артур ДжаффеПринстон университетіКембридж университеті1959L. Т. Клей математика және теориялық ғылым профессоры, Гарвард университеті Джон Джей ИзелинГарвард университетіКембридж университеті1959 Купер Одағының президенті, WNET президенті Стивен БрейерСтенфорд университетіОксфорд университеті1959 АҚШ Жоғарғы Сотының судьясы Брюс БэббитНотр-Дам университетіНьюкасл университеті1960 Аризона штатының губернаторы, АҚШ Ішкі істер министрі Кит ГриффинУильямс колледжіОксфорд университеті1960 Мэгдэлен колледжінің президенті, Оксфорд университеті Наннерл КеоханУэллсли колледжіОксфорд университеті1961 Дьюк университетінің және Уэллсли колледжінің президенті Эд ВикторДартмут колледжіКембридж университеті1961 журналист және әдеби агент Грэм ЭллисонГарвард университетіОксфорд университеті1962 сыртқы саясат сарапшысы, Қорғаныс министрінің орынбасары Томас К. ГрейСтенфорд университетіОксфорд университеті1963 Стенфорд университетінің құқық профессоры Томас БейбГарвард университетіКембридж университеті1963 драматург Стюарт КауффманДартмут колледжіОксфорд университеті1963 Elizabeth Kauffman Institute for Transforming Medicine негіз қалаушысы Альфред ГузеттиГарвард университетіЛондон университеті1964 тәжірибелік және деректі фильмдер режиссері Джон СпраттДэвидсон колледжіОксфорд университеті1964 Оңтүстік Каролина штатынан АҚШ Конгресінің депутаты Уильям Х. ЖанеуэйПринстон университетіКембридж университеті1965 венчурлік капиталист және экономист Льюис СарджентичОксидентал колледжіСассекс университеті1965 Гарвард құқық мектебінің профессоры Бенджамин М. ФридманГарвард университетіКембридж университеті1966 саяси экономист Линн ХоббсСолтүстік-Батыс университетіОксфорд университеті1966 Массачусетс технология институтының зейнеткер профессор Уильям Бройлс кішіРейс университетіОксфорд университеті1966 сценарист Дэниел ЙергинЙель университетіКембридж университеті1968 Пулитцер сыйлығының лауреаты Джерри А. ХаусманБраун университетіОксфорд университеті1968 Массачусетс технология институтының экономика профессоры Роберт ОденГарвард университетіКембридж университеті1969 Карлетон колледжінің және Кенион колледжінің президенті Питер КрамерГарвард университетіЛондон университетінің колледжі1970 автор Нэнси КоксАйова штаты университетіКембридж университеті1970 Аурулардың бақылау және алдын алу орталығындағы грипп бөлімінің директоры Джонатан ГалассиГарвард колледжіКембридж университеті1971 Farrar, Straus and Giroux президенті Марти КапланГарвард университетіКембридж университеті1971 Норман Лир орталығының директоры Джонатан ЭрихсенГарвард университетіОксфорд университеті1972 Кардифф университетінің визуальды нейроғылым профессоры Одалин де ла МартинесТулейн университетіКорольдік музыка академиясы1972 Куба-Америка композиторы Роджер ЦиенГарвард университетіКембридж университеті1972 Химия бойынша Нобель сыйлығының лауреаты Бенедикт ГроссГарвард университетіОксфорд университеті1973 математика профессоры, Gross–Zagier теоремасымен танымал Джеймс К. ГэлбрейтГарвард университетіКембридж университеті1974 экономист және журналист Уильям А. Дарити кішіБраун университетіЛондон экономика мектебі1974 экономист, Дьюк университетінің қоғамдық саясат профессоры Дуглас А. МелтонИллинойс университеті Урбана-ШампейнКембридж университеті1975 Гарвард университетінің жаңаша клетка және регенеративтік биология кафедрасының төрағасы Томас ФридманБрандейс университетіОксфорд университеті1975 журналист, автор, үш рет Пулитцер сыйлығының лауреаты Гарольд КохГарвард университетіОксфорд университеті1975 Йель құқық мектебінің бұрынғы деканы Сандра Э. ШамвейЛонг-Айленд университетінің Саутгемптон колледжіУэльс университеті Бэнгор1976 теңіз ғылымының маманы, Коннектикут университеті Эми ВаксЙель университетіОксфорд университеті1976 Пенсильвания университетінің құқық мектебінің профессоры Джейн М. ХокинсКолледж Холи КроссУорвик университеті1976 математик, Солтүстік Каролина университеті Чэпл-Хилл Кэтлин СалливанКорнелл университетіОксфорд университеті1976 Стенфорд құқық мектебінің профессоры Пол ТашИндиана университетіЭдинбург университеті1976 Times Publishing Company бас директоры Мэри Э. ЭджертонUT MD Anderson Cancer CenterИст-Англия университеті1976 сүт безі қатерлі ісік зерттеушісі Джеф МакАллистерЙель университетіОксфорд университеті1977 TIME журналының Лондондағы бюро басшысының бұрынғы қызметкері Билл БуфордКалифорния университеті, БерклиКембридж университеті1977 Granta журналының негізін қалаушы редакторы Эдвард ХундертЙель университетіОксфорд университеті1978 білім беруші, психиатр және медицина этигі маманы Уильям Дж. БернсЛа Салл университетіОксфорд университеті1978 Орталық барлау агенттігінің директоры, АҚШ-тың Ресейдегі елшісі Джефф МодисеттКалифорния университеті, Лос-АнджелесОксфорд университеті1978 Индиана штатының бас прокуроры Томас КаротерсГарвард университетіЛондон экономика мектебі1978 Халықаралық бейбітшілікке қатысты Карнеги қорының зерттеулер вице-президенті Марк УитакерГарвард университетіОксфорд университеті1979 CNN Worldwide бас редакторы, NBC News аға вице-президенті, Newsweek редакторы Артур Л. Хейвуд IIIМорехаус колледжіЛондон экономика мектебі1979 Пенсильвания штатының сенаторы Джеффри РозенсвейгЙель университетіОксфорд университеті1979 Эмори университетінің жаһандық перспективалар директоры Э. Стерл ФинниКалифорния технология институтыКембридж университеті1980 Калифорния технология институтының теориялық физика профессоры Брюс АлленМассачусетс технология институтыКембридж университеті1980 Max Planck Institute for Gravitational Physics директоры Курт М. КэмпбеллКалифорния университеті, Сан-ДиегоОксфорд университеті1980 АҚШ Мемлекеттік хаттарының орынбасары, Ұлттық қауіпсіздік кеңесінің Индо-Тынық мұхиты аймағы бойынша үйлестірушісі Стивен СтрогацПринстон университетіКембридж университеті1980 қолданбалы математик (Күрделі желілер) Джеймс М. ПотербаГарвард университетіОксфорд университеті1980 Массачусетс технология институтының экономика профессоры Ричард КордрейМичиган штаты университетіОксфорд университеті1981 Тұтынушыларды қорғау бюросының директоры Д. Кэмерон ФиндлейСолтүстік-Батыс университетіОксфорд университеті1982 АҚШ Еңбек министрлігінің бұрынғы орынбасары Нэнси ГиббсЙель университетіОксфорд университеті1982 Time журналының бас редакторы Сет ЛлойдГарвард университетіКембридж университеті1982 кванттық ақпарат ғылымының маманы Тед КоноверАмхерст колледжіКембридж университеті1982 автор, эссеші және журналист Дэниел БенджаминГарвард университетіОксфорд университеті1983 АҚШ Мемлекеттік хаттарының елшісі Стивен ДженнингсДартмут колледжіОксфорд университеті1983 Monitor Group (қазіргі Monitor Deloitte) бас директоры Мэттью АдлерЙель университетіОксфорд университеті1984 Дьюк университетінің құқық, экономика және қоғамдық саясат орталығының негізін қалаушы директоры Майкл КларманиПенсильвания университетіОксфорд университеті1984 Гарвард құқық мектебінің конституциялық құқық ғылымының маманы Шеррилл Д. КэшинВандербильт университетіОксфорд университеті1984 Джорджтаун университетінің құқық профессоры Синди СугрюэБостон университетіШеффилд университеті1985 Шотландия балетінің бас директоры, Чарльз Диккенс мұражайының директоры Джереми ХейлПринстон университетіДурхам университеті, Кембридж университеті1992 Британдық Колумбия университетінің физика және астрономия профессоры Анджела ДаквортГарвард колледжіОксфорд университеті1992 Пенсильвания университетінің Дакворт зертханасының жетекшісі Келли ГровиерКалифорния университеті, Лос-АнджелесОксфорд университеті1992 ақын және әдеби сыншы Нил ГорсачКолумбия университетіОксфорд университеті1992 АҚШ Жоғарғы Сотының судьясы Аннабель ПаркБостон университетіОксфорд университеті1992 деректі фильмдер режиссері Дрю Дани...