Кіріспе

Петворт үйі – Англияның Батыс Суссекс округындағы Петворт приходында орналасқан, 17 ғасырдың соңында салынған, I санаттағы тарихи маңызы бар ауылдық үй. Ол 1688 жылы Сомерсет герцогы Чарльз Сеймур салған, ал 1870 жылдары архитектор Энтони Салвиннің жобасы бойынша қайта жаңартылған. Үйде Гринлинг Гиббонс (1721 жылы қайтыс болған) жасаған күрделі ағаш оюлары бар. Бұл Петворт имениесінің қаңтары. Ғасырлар бойы Нортумберленд графы Перси әулетінің оңтүстік резиденциясы болды. Петворт Нортумберленд, Сеймур/Сомерсет әулеттері және Джордж Уиндхэм, Эгремонттың 3-графы (1751–1837) жинаған көркем туындылардың мол коллекциясымен әйгілі. Онда оның досы Дж.М.У. Тернердің көптеген туындылары бар. Сонымен қатар, бұл жерде Capability Brown жоспарлаған, көптеген еліктер мекендейтін кең еліктер паркі де бар.

Ортағасырлық сарай

Петворт иелігі алғаш рет Перси отбасына король Генрих I-нің жесірі Аделиза Лувеннен, оның ағасы Жозелин Лувенге (1100–1135) патшалық сыйлық ретінде келді. Кейін ол Перси мұрагеріне үйленіп, Перси фамилиясын қабылдады. Оның ұрпақтары Солтүстік Англиядағы ең құдіретті отбасы – Нортумберленд графтары болды. Перси отбасы, олардың негізгі ордасы Шотландиямен шекаралас Нортумберлендтегі Альнуик қамалы болды, Петвортты тек кездейсоқ тұру үшін пайдалануды жоспарлады. Бұл жерде бұрын 1308–09 жылдары Генри де Перси, 1-ші барон Перси (1273–1314) салған бекітілген үй болған, оның шіркеуі мен жер асты бөлмесі қазіргі үйдің бір бөлігі ретінде сақталған. Осы дәуірдегі үйдің бір бөлігі, «Жоғалған» Солтүстік қанаты, 1692 жылы бұзылғаннан кейін 2012–15 жылдар аралығында үйдің алдындағы газон астында археологиялық қазбалар кезінде табылған. Ол Версаль сарайынан үлкен шабыт алып, Петвортты осы еуропалық сарайлармен бәсекелестіруді мақсат еткен. Сол кезде саябақ пен оның төңірегі де басқарылды, саябақта карьерлер орналасқан, ол құрылыс жұмыстарын және үйді қолдаған өнеркәсіптік және еңбек ландшафты болды. Үйдің айналасына формальды бақтар, үйге келіп тоқтайтын қарағай аллеясы, каналды бақтар мен қосымша көлдер, партер, үлкен жылыжай және апельсинхана отырғызылды. Формальды бақтарды толықтырған – төбеге қарай ойылған серуен жолдары, мүсіндермен, баспалдақтармен және орнаменталды орындықтармен жабдықталған топырақ және қамал террасалары. 6-шы герцог қайтыс болғаннан кейін король Георг II 7-ші герцогқа теңдестікте төрт қосымша атақ берді, оның ішінде Кокермут бароны және Эгремонт графы, соңғы екеуі сэр Чарльз Уиндхэмға арнайы мұрагерлік құқығымен берілді. Ол 1750 және 1760 жылдары Ланселот «Кэпабилити» Браунды саябақты қайта жаңартуға шақырды. Ол Дж.М.У. Тернер және Джон Констебл сияқты замандас суретшілердің меценаты болды, олар жиі үйге қонақтап, үйді және оның саябағын көп суреттеді, бұл соңғы кезде үйді және саябақты қалпына келтіруге көмектесті. 2018/2019 жылғы жылдық есептемесінде Траст Петворт үйіне 178 760 келуші келгенін хабарлады. 2022 жылғы жылдық есептемесінде Траст 2021–22 жылдары Петворт үйіне 147 079 адам келгенін, ал 2020–21 жылдары COVID-19 пандемиясына байланысты келушілер саны 88 600-ге дейін төмендегенін хабарлады. Бүгінгі күнгі ғимаратта суреттер мен мүсіндердің маңызды коллекциясы бар, оның ішінде Дж.М.У. Тернердің 19 майлы суреті (кейбіреулері отбасыға тиесілі, ал кейбіреулері Tate Britain-ға тиесілі), Ван Дейк пен Джошуа Рейнольдстың суреттері, Гринлинг Гиббонс пен Бен Хармстың мүсіндері, классикалық және неоклассикалық мүсіндер (оның ішінде Джон Флэксман мен Джон Эдвард Керюдің туындылары), Луи Лагуердің қабырға және төбе суреттері сақталған. Сондай-ақ, 1592 жылғы түпнұсқа күйінде әлемдегі жалғыз саналатын Эмери Молиноның жер шары да бар.

Петворт саябағы

283 гектар (700 акр) аумақты алып жатқан, Петворт паркі деп белгілі көркейтілген саябақта, көптеген ақбөкендер мекендейді. Бұл Англиядағы ең танымал саябақтардың бірі, көбінесе оның суреттерін Тернер салғандықтан. Мұнда "Рахат бағы" деп аталатын орманды бақша және ерекше құрылыстар да бар. Петворт саябағы мен рахат бағы тарихи саябақтар мен бақшалар тізілімінде бірінші дәрежелі мұра ретінде тіркелген. Петворт үйінде Петворт үйінің нағыз теннис клубы орналасқан (көптеген жеке меншіктерде де нағыз теннис корты болған). Петворт паркі қайта құрылған Петворт паркі крикет клубы үшін де крикет алаңы болып табылады.

Қоршаған аумақ

Ортағасырлық әулеттік үйлердегідей, ол бастапқыда приход шіркеуінің жанында салынған (әулет иесіне рухани үлес қосу үшін), оның төңірегінде ауыл қалыптасып, қазір үлкен қалаға айналды. Бұл орналасу, оның өлшемі мен салыну мерзіміне сәйкес келетін ауылдық сарай үшін ерекше жағдай. Мұндай сарайлар көбінесе бастапқы орналасқан жерінен алыс, жаңа, жекелеген жерлерге қайта салынған, ал кейде шіркеу мен ауылды бұзып, қалаған жеке өмірді қамтамасыз ететін. Сондықтан, Petworth House және паркі бүгінде Petworth қаласының жанында, дүкендері мен мейрамханаларымен бірге орналасқан. Бұрынғы ұсақ жұмысшылардың өмірін көрсету үшін Petworth Cottage мұражайы High Street, Petworth қаласында 1910 жылғыдай жабдықталған.

Қонақтар үшін арнайы құралдар

Халыққа ашылғаннан бері үйге өнер коллекцияларын көруге, саябақ пен ойын-сауық алаңдарын зерттеуге жыл сайын көптеген келушілер келеді. Осыған байланысты, Ұлттық қор келушілерге арналған бірнеше нысандарды ашып, басқарады. Қор келушілер үшін екі тұрақ ұсынады: үй мен ойын-сауық бақтарына ыңғайлы орналасқан негізгі тұрақ және кең елендер саябағы үшін солтүстік тұрақ. Негізгі тұраққа жақын орналасқан келушілерді қарсы алу бөлімі мен ескі өрт сөндіру станциясындағы тамақ және сусын сататын дүкеннен басқа, келушілерге арналған барлық жайлылықтар үйдің ескі қызметтік блогында орналасқан. Бұл қызметтік қанатта сайттағы дүкен, қолданылған кітаптар дүкені, ескі аудиторлық бөлмедегі кафе (бұл бөлме алғаш мүсін галереясы ретінде ашылып, кейіннен үйдің қызметшілері мен жұмыскерлерінің үлкен жиналыстары үшін зал ретінде пайдаланылды), дәретханалар және маусымдық өнер галереясы бар. Қызметтік қанатта сондай-ақ, жұртшылыққа көрсету үшін сақталған бірнеше тарихи ас үй бөлмелері де бар. Жалпы келушілерге арналған нұсқаулықтан өзге, қор үйдегі әртүрлі өнер туындыларына арналған, сонымен қатар жинақпен байланысты отбасы тарихын егжей-тегжейлі баяндайтын тереңдетілген нұсқаулықты да жариялайды. Үй маңындағы еріктілерге қоса, келушілерге арналған виртуалды нұсқаулық та бар. 2021 жылы олар үйдегі өнер туындылары мен өнер құралдарын сататын екінші дүкен ашылғанын жариялады. Сондай-ақ, "Бриджертон" (2022) сериалы мен Жоакин Феникс және Ванесса Кирби бас рөлде ойнаған "Наполеон" фильмі 2022 жылдың наурыз айында Петвортта түсірілді.