Кіріспе
Родамин – ксантеннің туындыларынан жасалған, бояғыштар, индикаторлар және флуоресценттік маркерлер ретінде қолданылатын бояғыштар отбасы. Родамин – триарилметан бояғыштарының бір тобы. Родамин отбасының маңызды өкілдері – 6G, 123 және B родаминдері. Олар негізінен қағаз бен сияны бояу үшін қолданылады, бірақ матаға бояу үшін жеткілікті жарыққа төзімділіктері болмайды.
Rhodamine '/r//oʊ//d//əm//iː//n/ is a family of related dyes, a subset of the triarylmethane dyes. They are derivatives of xanthene. Important members of the rhodamine family are rhodamine 6G, rhodamine 123, and rhodamine B. They are mainly used to dye paper and inks, but they lack the lightfastness for fabric dyeing.
Қолдану
Негізгі қолданысынан басқа, олар көбінесе су ағынының жылдамдығы мен бағытын, сондай-ақ судың тасымалын анықтау үшін іздеуші бояу ретінде қолданылады. Родаминдік бояулар флуоресценция етеді, сондықтан оларды флюорометрлер арқылы анықтауға болады. Родамин бояғыштары флуоресценттік микроскопия, ағын цитометриясы, флуоресценттік корреляциялық спектроскопия және ELISA сияқты биотехнологиялық қолданыстарда кеңінен қолданылады. Родамин-123 биохимияда митохондрияның қызметін тежеу үшін қолданылады. Родамин-123 митохондриялық мембраналарға байланысып, тасымалдау процестерін, әсіресе электрондық тасымалдау тізбесін тежейді, осылайша жасушалық тыныс алуды баяулатады. Ол P гликопротеінінің (Pgp) субстраты болып табылады, ол әдетте қатерлі ісік жасушаларында жоғары экспрессияланады. Жақындағы хабарламалар Родамин-123 көп дәріге төзімділікпен байланысты белоктың (MRP) немесе нақтырақ айтқанда, MRP1 субстраты болуы мүмкін екенін көрсетеді. Негізгі қолданысына қоса, родаминдер бояу лазерінде күшейткіш орта ретінде қолданылады.
Басқа деривативтер
Бейнелеу мақсатында қолданылатын көптеген родамин туындылары бар, мысалы, Карбокситетраметилродамин (TAMRA), тетраметилродамин (TMR) және оның изотиоцианат туындысы (TRITC), сондай-ақ сульфордомин 101 (және оның сульфонилхлорид түрі – Texas Red) және Родамин қызылы. TRITC – бұл изотиоцианат тобымен (−N=C=S) функционалдық топталған негізгі родамин молекуласы, ол құрылымның төменгі сақинасындағы сутек атомын алмастырады. Бұл туынды жасуша ішіндегі ақуыздардың амин топтарымен реакцияға түседі. Родамин ядросына бекітілген сукцинимидил эфирінің функционалдық тобы NHS родаминін құрап, тағы бір кең таралған аминмен реакцияға түсетін туынды болып табылады. Родаминнің басқа туындыларына жаңа флуорофорлар жатады, мысалы Alexa 546, Alexa 633, DyLight 550 және DyLight 633, HiLyte fluor 555, HiLyte 594, Janelia Dyes JF549 және JF669. Бұл заттар жоғары фототұрақтылық, арттырылған жарқырау, ерекше спектрлік қасиеттер немесе әртүрлі байланыс топтары қажет болатын әртүрлі химиялық және биологиялық қолданымдар үшін жасалған. Ксантен ядросының қосымша топтары электрондық және кеңістіктік әсерлер арқылы ксантен бояуларының қасиеттерін өзгертеді. Арнайы жасалған қосымша топтар ксантендерге көрінетін жарықпен қоздырылғанда белсендірілетін нақты функцияларды беруге мүмкіндік береді, мысалы, карбоксилаттар мен галоидтар, көміртек оксиді үшін фотоқозғалатын қорғаушы топтар ретінде (осылайша фотоCORM) немесе флуоресцентті бояулардың қосымша функциясы ретінде, мысалы, флуоресцентті pH көрсеткіштері ретінде әрекет ете алады.