Кіріспе

Мозамбикте 2000 жылы болған табиғи апат.

Метеорологиялық тарих

1999 жылдың қазан және қараша айларында Мозамбикте ауыр жаңбырлар жауды, одан кейін 2000 жылдың қаңтарында да ауыр жаңбырлар болды. 2000 жылдың қаңтар айының соңына қарай, жаңбырлар Инкомати, Умбелузи және Лимпопо өзендерінің арналарынан асып толуына, соның салдарынан ел астанасы Мапутоның бір бөлігі суға батты. Чокведе Лимпопо өзені 24 қаңтарда әдеттегі деңгейінен екі есе жоғары көтерілді. Кейбір аймақтарда екі апта ішінде бір жылдық жауын-шашын мөлшері түсті. "Элин" циклоны құрлыққа келген кезде ақпан айының соңында су тасқыны баяулап азайды. "Элин" – 22 ақпанда Бейра жанындағы ең жоғары қарқынымен соққан ұзаққа созылған тропикалық циклон.

Әсері

Ақпан айының соңына қарай, су тасқыны малярия және диарея ауруларының өршуіне әкелді. Су тасқыны сумен жабдықтауды тоқтатты және жолдарды басты, кең аумақтар суға батты, нәтижесінде шамамен 220 000 адам қоныс аударды және Элин тасқынынан бұрын 150-ге жуық адам қаза тапты. Алдыңғы су тасқыны мен Элиннің бірлескен салдарынан шамамен 463 000 адам үйсіз немесе қоныс аударды, оның ішінде 46 000 баласы бес жасқа дейін болды. Жалпы алғанда, алдыңғы су тасқыны мен Элин шамамен 700 адамның өліміне себеп болды, ал келтірілген зиян 500 миллион долларға (2000 АҚШ доллары) бағаланды.

Салдары

Элин келгенге дейін Мозамбик үкіметі су тасқынына байланысты халықаралық қауымдастықтан көмек сұрады, ал елдер көмек көрсетуді бастаған еді. 17 наурызға дейін әртүрлі елдер Мозамбикке 119 миллион доллар көмек беруге уәде берді. Бұл апат Мапутодағы шағын әуежайды толыстырып жіберді. Нидерланд үкіметі елге 5 миллион гульдер (2,2 миллион АҚШ доллары) берді, ал бұған дейін 2 миллион гульдер (871 000 АҚШ доллары) көмек көрсеткен еді. Италия үкіметі 10 миллиард лира бөлді, оның жартысы шұғыл көмекке, ал Дания 2,68 миллион евро бөлді. Швеция Дүниежүзілік азық-түлік бағдарламасына 10 миллион крона, ал Ирландия 507 000 евро жіберді. Португалия 40 тоннаға жуық азық-түлік, дәрі-дәрмек, шатырлар мен қанатты қайықтар жеткізіп, Испанияның Қызыл Кресті көмек көрсету үшін екі рейс жіберді. Канада Мозамбикке 11,6 миллион доллар (CAD) қаржылай көмек көрсетті, ал АҚШ Халықаралық даму агенттігі арқылы 7 миллион доллар азық-түлікпен қамтамасыз етті, бұл оның 50 миллион долларлық үлесінің бір бөлігі болды. Еуропалық қоғамдастықтың гуманитарлық көмек жөніндегі кеңсесі наурыз айының басында 25 миллион евро бөлді. Ботсвана 23 миллион пула (BWP, 5 миллион АҚШ доллары) және Маврикий 100 000 АҚШ доллары көмек көрсетті. Гана елі Мозамбикке 100 000 АҚШ доллары сомасында азық-түлік пен киім-кешек жіберді. Австралия да елге 1 миллион доллар, ал Сауд Арабиясы екі ұшақпен көмек жіберді. Concern Worldwide ұйымы ақпан айының соңында 650 000 АҚШ долларын бөлді. "Шекарасыз дәрігерлер" ұйымы бес адамнан тұратын топты Бузиге тұрғындарға көмек көрсетуге жіберді. Билл мен Мелинда Гейтс қоры наурыз айының басында CARE ұйымына 350 000 доллар жіберді. 2000 жылғы қарыз кешіру бағдарламасы арқылы көптеген бай елдер қарызын бір жылға кейінге шегерді. Ұлыбритания ақпан айының соңында 150 миллион долларлық қарызынан, ал Италия наурыз айында 500 миллион долларлық қарызынан бас тартты. Мозамбик үкіметі су тасқынына ұшыраған аймақтардағы тұрғындарды эвакуациялау үшін қайықтарды пайдаланды және эвакуацияланғандар үшін 121 лагерь құрды. Оңтүстік Африка 12 ұшақ пен тікұшақтан тұратын эскадрильяны іздеу-құтқару жұмыстарын жүргізу үшін, сондай-ақ азық-түлікпен қамтамасыз ету үшін жіберді. Оларға Малавиден екі, Ұлыбританиядан алты, Германиядан он тікұшақ көмек көрсетті. 7 наурызға дейін 29 тікұшақтан тұратын эскадрилья 14 204 адамды құтқарып қалды. Су тасқынының салдарынан безгек пен холера індеттері пайда болды, безгек инфекциясы әдеттегіден төрт есе артып, кем дегенде 11 адамның өмірін қиды. Мозамбиктің оңтүстігіндегі аудандар таза суға қол жеткізе алмады, бұл сусыздану мен ауруларды күшейтті. Сонымен қатар, Біріккен Ұлттар Ұйымының минаға қарсы іс-қимыл қызметі су тасқыны елдің азаматтық соғысынан қалған жер миналарының орналасқан жерін өзгертіп жібергеніне алаңдаушылық білдірді. Кейін Глория циклонынан қалған жаңбырлар көмек көрсету жұмыстарын тоқтатты. Су басу деңгейі төмендегеннен кейін наурыз айының басында тұрғындар үйлеріне орала бастады.