Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Мазмұны
Кіріспе
Филиппиндегі ірі көшкін
Major landslide in the Philippines
2006 жылдың 17 ақпанында Филиппиннің Оңтүстік Лейте провинциясында үлкен тас және топырақ көшкіні болды, бұл кең ауқымда зақымдарға және адам өліміне әкеп соқты. Қазақорлық көшкін (немесе топырақ ағыны) 10 күн бойы ауыр жаңбырдан және шағын жер сілкінісінен (Риштер шкаласы бойынша 2.6 дәрежесі) кейін орын алды. Ресми мәліметтер бойынша, қаза тапқандардың саны 1126 адамды құрады.
On February 17, 2006, a massive rock slide debris avalanche occurred in the Philippine province of Southern Leyte, causing widespread damage and loss of life. The deadly landslide (or debris flow) followed a 10 day period of heavy rain and a minor earthquake (magnitude 2.6 on the Richter scale). The official death toll was 1,126.
Шолу
2006 жылдың 17 ақпанында сағат 10:30 шамасында Филиппин жарылысының бойымен созылған тау беткейінің бір бөлігі тас және құмның араласып құлауынан, Гинсаугон ауылын Сан-Бернард қалашығында көміп қалды. Алдыңғы аптада Сент-Бернард маңында онға дейін кішкентай құлау оқиғалары болған, бірақ Гинсаугон ең көп зардап шеккен елді мекен болды. Ең қайғылы жағдайлардың бірі – тауға ең жақын орналасқан жергілікті бастауыш мектептің құлауы болды, себебі оқиға мектеп сабақ кезінде, балалармен толы болғанда орын алды. Облыс әкімі Розет Лериас сол кезде мектепте 246 оқушы және жеті мұғалім болғанын, апат болғаннан кейін бір бала мен бір ересек адам ғана құтқарылғанын айтты. Гинсаугон әйелдер денсаулығы қауымдастығының бес жылдығын тойлауға қатысқан 80 әйел де құлаудың құрбаны болды. Лериас, бірнеше тұрғын жер сілкінісінен қорқып, өткен аптада бұл аймақтан кеткен, бірақ жаңбыр азайғаннан кейін қайтып келгендерін мәлімдеді.
At around 10:30 on February 17, 2006, a cliff face of a ridge straddling the Philippine Fault collapsed in a combination rockslide debris mass movement event, translocating and subsequently burying Guinsaugon village in the township of Saint Bernard. Up to ten smaller landslides had occurred within the previous week in the vicinity of St. Bernard, but Guinsaugon was the worst hit community. Among the worst of the tragedies was the burial of the local elementary school, located nearest to the mountain ridge, as the landslide occurred when school was in session and full of children. Provincial Governor Rosette Lerias said at the time the school had 246 students and seven teachers; only a child and an adult were rescued immediately after the disaster transpired. About 80 women who participated in the celebration of the fifth anniversary of the Guinsaugon Women's Health Association were also lost in the landslide. Lerias said that although several residents had left the area the week before due to the fear of landslides, several of them had returned when the rains had eased.
Құтқару және көмек
Құтқарушылар, оның ішінде әскери қызметкерлер зардап шеккен аймақтарға баруға кірісті. Дегенмен, көмек көрсету жұмыстары жаңбыр, кеудеге дейін жететін лай, таспен жабылған жолдар, суға кеткен көпірлер және ауыр техниканың жетіспеуіне байланысты қиындыққа тап болды. 17 ақпан күні таңертең болған шағын жер сілкінісі де, топырақтың тұрақсыздығына байланысты көмек көрсету жұмысына кедеріл келтірді. Президент Глория Макапагал Арройо телеарнада сөйлеген сөзінде "көмек жолға қойылды" деді. Әскери-теңіз күштері мен жағалау күзеті кемелері жағалау аймағына жөнелтілді. 17 ақпанда Филиппин Ұлттық Қызыл Крестінің төрағасы Ричард Дж. Гордон, сол кезде Женевада, Швейцарияда Халықаралық Қызыл Крест және Қызыл Жарты Ай қозғалысының кеңесінің отырысында болғанда, халықаралық көмекке шақырды. Ол лайдан зардап шеккендерге көмек көрсету үшін 1,5 миллион АҚШ долларын жинады. Жиналған қаражат шатырлар, жамылғылар, тамақ дайындау құралдары, шыбық торы, уақытша баспана материалдары, гигиеналық заттар, су тазартқыш таблеткалар және дәрі-дәрмектер сатып алуға жұмсалды. Алғашқы көмек көрсету үшін 152 000 АҚШ доллары бөлінді. Аймаққа шұғыл жағдайға қажетті құрал-жабдықтар, резеңке етіктер, арқандар, киім-кешек, фонарьлар және дәрі-дәрмектерді тасымалдаған көмек ұшағы ұшырылды. Филиппин Қызыл Крестінің үш командасы іздеу-құтқару иттерімен бірге көмек көрсетуге келді, ал қалғандары да оларға қосылды. Қызыл Крест қаза болғандардың саны көп болуы мүмкін екенінен қорқады. АҚШ армиясы мен теңіз корпусының шамамен 6000 әскери қызметкері жыл сайынғы екіжақты оқу-жаттығулар үшін Филиппинде болды. АҚШ үкіметі сондай-ақ Филиппин Ұлттық Қызыл Крестіне 100 000 долларлық апаттық жағдайға қажетті жабдықтарды сыйға берді. USAID 29 миллион песо (шамамен 560 000 АҚШ доллары) сомасындағы азық-түлік және тұтыну тауарларын тапсырды. Басқа елдер де Филиппин үкіметіне көмек берді немесе уәде берді. Қытай 1 миллион доллар көлемінде ақшалай және материалдық көмек ұсынды. Австралия да бірден 1 миллион австралиялық доллар (740 000 АҚШ доллары) көмек ұсынды. Тайвань 3000 адамды бір жарым ай емдеуге жететін дәрі-дәрмек пен 100 000 доллар беруге уәде берді. Таиланд та 1 миллион доллар көмек ұсынды. Малайзия 60 адамнан тұратын іздеу-құтқару және медициналық көмек тобын, Малайзияның арнайы апаттық жағдайларға көмек тобын (SMART) жіберді. Испания үкіметтік емес ұйым арқылы, Unidad Canina de Rescate y Salvamento, бес иіскеуші итімен жабдықталған алты адамнан тұратын құтқару тобын көмек және құтқару жұмыстарына жәрдемдесу үшін жіберді. Дарем университетінің Халықаралық жер сілкінісі орталығының профессоры Дэйв Петли Би-Би-Сиге сұхбат бергенде, егер Меркадо айтқан себептер расталса, онда "қауіпті комбинация" туындап, "классикалық жер сілкінісі сценарийіне" әкелуі мүмкін екенін айтты. Алайда, жергілікті билік өкілдері мен куәгерлер бұл аймақтың "жақсы орманды" екенін айтты және губернатордың кеңсесі тау-кен және орман шаруашылығы қызметінен туындаған орманды жою осы жағдайдың себебі емес екенін мәлімдеді, бірақ бұл мәлімдемені растайтын ғылыми дәлелдер ұсынылмады. Губернатордың кеңсесі топырақтың мың жылдық тұрақтылықтан кейін құлау кезінде неліктен тұрақсыз болғанын түсіндірмеді. Топырақтың ерігені соншалық, оның саздары мен тау жыныстары жақын маңдағы Кан-Абаг тауының беткейлерінен төмен құлап, оны іс жүзінде жойды. Ла-Нинья құбылысы провинцияда тоқтамай жауған жаңбырдың себебі деп айтылды. Филиппин вулканология және сейсмология институты жер сілкінісі алдында Оңтүстік Лейтеде магнитудасы 2,6 баллды жер сілкінісін тіркеді, бірақ оның әсері белгісіз. немесе Cruden and Varnes (1996) жіктелуі. Жақында жарияланған зерттеулердегі көлемдік бағалаулар 14 млн. м³ (млн. куб метр) мен 20 млн. м³ аралығында, шамамен 15 млн. м³-ке жуық. Ғалымдардың пікірінше, бұзылуға дейін бір апта бұрынғы жоғары жауын-шашын жағдайларға әсер еткеніне келісім бар, бірақ жаңбыр мен жер сілкінісі арасындағы 5 күндік кешіктіру және Оңтүстік Лейтеде жауын-шашынның жоғары деңгейінің тұрақты болуы оның нақты себебін анықтау қиын. Сол сияқты, шамамен сол уақытта болған шағын жер сілкінісінің рөлі де әлі белгісіз. "Бұл жер сілкінісінен ме, әлде артық жаңбырдан ба? Бұл әлі шешілмеген мәселелердің бірі", - деді Филиппин университеті Дилиманның инженерлік ғылымдар кафедрасының профессоры доктор Марк Альберт Зарко. Маңыздысы, беткейдің геологиялық және геоморфологиялық тарихы, мысалы, жылына шамамен 2,5 см жылдамдықпен болатын күрт қозғалыс, Гинсаугонды көміп тастаған, жартастың барлық бөліктерінің бұзылуына әкелді. Канаданың Ватерлоо университетінің Ричард Гутри: "Бұрын өте көп жаңбыр да, жер сілкінісі де болған, тау жыныстары созылып, деформацияланған. Уақыт өте келе тау жынысы қартайып, күшіне жете алмай, күйрейді. Маңыздысы, біз беткейдің алдын ала дайындық деңгейін білуіміз". Ғалымдар жер сілкінісі туралы жиынтық мақала жазып, Филиппин үшін жер сілкінісіне қатысты келесі қадамдар бойынша ұсыныстар жасады.
Rescue teams including military personnel proceeded to the affected areas. However, relief efforts were hampered by rain, chest deep mud, roads blocked by boulders, washed out bridges, and lack of heavy equipment. A minor earthquake in the morning of February 17 also affected the relief operation as the ground remained unstable. President Gloria Macapagal Arroyo gave an address on television stating that "help is on the way". Navy and coast guard ships were dispatched to the coastal area. On February 17, Philippine National Red Cross chairman Richard J. Gordon who was then in Geneva, Switzerland, attending a board meeting of the International Red Cross and Red Crescent Movement appealed for international assistance. He raised US$1.5 million to help the victims of the mudslides. The funds were used to purchase tents, blankets, cooking utensils, mosquito nets, temporary shelter materials, hygiene articles, water purification tablets and medicines. US$152,000 was released to provide initial assistance. A relief plane was flown into the region carrying emergency trauma kits, rubber boots, ropes, clothing, flashlights and medicine. Three Philippines National Red Cross teams with search and rescue dogs were at the site to provide assistance, with others joining soon afterward. The Red Cross said that it feared that the death toll would be high. About 6,000 U. S. Army and Marine Corps troops were in the Philippines for an annual bilateral exercise. The US government also donated $100,000 worth of disaster equipment to the Philippine National Red Cross. USAID turned over 29 million pesos (about $560,000) worth of food and non food items. Other countries donated or pledged assistance to the Philippine government. China offered a donation of $1 million in cash and material. Australia also offered AU$1 million ($740,000) in immediate relief. Taiwan pledged enough medicine to treat 3,000 people for a month and a half along with $100,000. Thailand also pledged $1 million. Malaysia sent a 60 man search and rescue and medical assistance team, the Special Malaysia Disaster Assistance Team (SMART). Spain, through a non government organization, the Unidad Canina de Rescate y Salvamento, sent a six man rescue team equipped with five sniffer dogs to aid in the relief and rescue efforts. Dave Petley, professor at the International Landslide Centre, Durham University, told the BBC that the causes Mercado mentioned, if proven true, created a "dangerous combination" that produced a "classic landslide scenario". However, local government officials and eyewitnesses claimed anecdotally that the area was "well forested" and the governor's office said that deforestation from mining and logging activities were not the causal factor, although no scientific evidence was presented to back the claims. The governor’s office did not explain why the soil was so unstable at the time of the slide, after millennia of stability. loosened the soil so much that the resulting sludge and rocks thundered down the slopes of nearby Mount Can abag, virtually disintegrating it. The La Niña weather phenomenon was blamed for the non stop rains that occurred in the province. The Philippine Institute of Volcanology and Seismology recorded a magnitude 2.6 earthquake in Southern Leyte just prior to the landslide although the effects of this are unclear. or Cruden and Varnes (1996) classification. Volume estimates in recent publications range between 14 MCM (million cubic metres) and 20 MCM, converging on or about 15 MCM. There is general accord among scientists that high precipitation a week prior to the failure contributed to the conditions at failure, but the 5 day delay between the rain and the landslide, and the fact that Southern Leyte regularly gets high overall levels of precipitation means that the precise nature of that contribution is unknown. Similarly, the role of minor ground shaking that occurred at about the same time is still uncertain. "Was the landslide caused by ground shaking or excessive rain? This is one of the things that is not yet resolved." said Dr. Mark Albert Zarco, a professor at the Department of Engineering Sciences, University of the Philippines Diliman in a news story. Importantly, the geological and geomorphological history of the slope including, for example, the prominent strike slip movement of about 2.5 cm per year, has ultimately lead to failures all along the scarp, including the one that buried Guinsaugon. Richard Guthrie, of University of Waterloo, Canada, stated: "We have had very large rains and we have had very large earthquakes in the past; The rocks have been stretched and strained. As time moves on, the rock begins to age and die and finally it collapses. The important thing is that we’re able to know the preconditioning of the slopes." Scientists built a synthesis paper on the landslide and a set of recommendations regarding the next steps for the Philippines in relation to landslide hazards.
2006 жылғы мамырдағы балшық көшкін
Тайфун Чанчу (Филиппинше аты: Калой) салдарынан Согод, Оңтүстік Лейтеде кем дегенде 11 барангай су тасқыны мен тау көшкінінен оқшауланды. Зардап шеккендер туралы хабар жоқ.
Due to Typhoon Chanchu (Philippine name: Caloy), flash floods and mudslides isolated at least 11 barangays in Sogod, Southern Leyte. No casualties were reported.
Танымал мәдениетте
Құлайдан кейін тікұшақпен жүргізілген құтқару операциясы кезінде түсірілген видеолар Американың "Әлемдегі ең таңғажайып бейнелер" реалити-шоуының бір бөлімінде көрсетілді.
Footage taken during helicopter rescues after the mudslide was featured in an episode of the American reality television series, World's Most Amazing Videos.