2005 жылғы Еуропа су тасқыны: Румыния, Швейцария, Австрия, Германияда 62 адам қаза болды. Су тасқынының себептері, салдары мен зардап шеккен елдер туралы ақпарат.
Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Мазмұны
Кіріспе
2005 жылғы тамыздағы Еуропа су тасқыны негізінен Румыния, Швейцария, Австрия және Германияны, сондай-ақ Орталық және Шығыс Еуропаның бірнеше басқа елдерін қамтыды. Осы апат Португалияда 15 адамның қаза болуына себеп болған қатты орман өрттері кезінде, ал күшті "Катрина" дауылы АҚШ-қа соққанға бірнеше күн бұрын орын алды.
The 2005 European floods hit mainly Romania, Switzerland, Austria and Germany, as well as several other countries in Central Europe and Eastern Europe during August 2005. The disaster came at a time when Portugal was suffering from intense forest fires which left 15 dead and days before the powerful Hurricane Katrina hit the United States.
Өлім-жітім
Өлім саны 62-ге жетті, оның 31-і Румынияда, 20-сы Болгарияда, 6-сы Швейцарияда, ал 5-еуі Австрия мен Германияда қаза болды. Мыңдаған адам үйлерінен эвакуацияланды; бұл жаңбырлар 2002 жылғы су тасқынынан бері Еуропаны шалған ең ауыр су тасқыны болды.
The death toll was 62, with 31 dead in Romania, 20 in Bulgaria, 6 in Switzerland, and 5 in Austria and Germany. Thousands were evacuated from their homes; the rains were the worst flooding to hit Europe since the 2002 floods.
Румыния
Румыния 2005 жылғы су тасқынынан ең көп зардап шекті, себебі ол ең күшті және кең аумақты су тасқынына тап болды, сондай-ақ 31 адамның өмірін жоғалтты. Жалпы залал 5 миллиард лейден (1,5 миллиард евро) асып түседі деп есептеледі. Тамыздың ортасында Румынияның Солтүстік-Шығыс аймағы ауыр зардап шекті, 16 тамыздан бастап Яссы, Сучава және Ботошани қалаларындағы үйлерінен 1473 адам эвакуацияланды. Сучава округінде 555 км жол зақымдалды, 600-ге жуық көпір су астында қалды, 520 үй суға батты, оның 16-сы қирады. Бұған қоса, бірнеше коммуникация желілері, әсіресе электр кабельдері мен оптикалық талшықтар зардап шекті. 2005 жылдың 22 тамызындағы мәліметтер бойынша, су тасқыны мен тау жылау 31 аудандағы 500-ден астам ауылды қамтыды: 200 үй толығымен қирады, 2000-нан астам нысан зардап шекті, 11000 үй суға батты, 9000 ұңғыма жаңбыр суымен және жер асты суларының көтерілуінен зардап шекті, 34000 гектардан астам егістік жер және 2000 гектардан астам орман мен жайылымдар жойылды, 9 км автомобиль жолы, 265 км округтік жолдар және 906 басқа да жолдар қирады, ал 25 қала электр қуатынан айырылды. Су тасқыны әсіресе орталық Харгита округінде күшті болды, онда тамыздың ортасы мен соңында Одорхею Секуйеск қаласы мен айналасындағы елді мекендер су астында қалды. Су тасқыны 24-25 тамыз күндері ең жоғары деңгейге жетті, сол кезде он адам қаза тапты, тағы бес адам жоғалып кетті және 1400 үй суға батты. Тамыздың соңында Мюреш, Прахова және Бистрица-Нэсауд округтері де ауыр зардап шекті. Маңызды аймақтық орталық болып табылатын Тыргу Муреш қаласы да Тырнава өзенінің су деңгейінің көтерілуінен зардап шекті, бірақ инфрақұрылымға елеулі зиян келтірілген жоқ. Солтүстік-батыс Румынияда Бихор және Клуж округтері де зардап шекті, бірақ Харгитаға қарағанда аз. Клуж округінде 100-ден астам үй суға батты, су тасқыны Тырда қаласының маңында болды. Сондай-ақ, округтегі теміржол желілері де жабылды. Бихор округінің Попешти, Суплаку де Баркау және Валя луй Михай елді мекендері зардап шекті.
Romania was the most affected by the 2005 floods, as it was faced with the most powerful and widespread floods and also the highest loss of life, with 31 dead. Total damages are estimated to be valued at more than 5 billion lei (€1.5 billion). In mid August, the North East region of Romania was heavily affected, with 1,473 evacuated from their homes in Iași, Suceava and Botoșani starting from 16 August. In Suceava county, 555 km of roads were affected, while nearly 600 bridges were flooded, resulting in the flooding of 520 houses, 16 of which were significantly destroyed. Several communications networks, particularly electric cables and optical fibres, were also affected. Before it had ended, on 22 August 2005, the Ministry of Interior was reported as saying that floods and landslides affected over 500 villages in 31 districts: 200 homes completely destroyed, 2,000+ other structures affected, 11,000 households flooded, 9,000 wells flooded with rainfall and groundwater displacement, 34,000+ hectares of farmland and 2,000+ hectares of forests and grasslands destroyed, 9 kilometers of highway, 265 kilometers of county roads and 906 other roads were all severely damaged, and 25 cities lost power. Floods were particularly acute in the central county of Harghita, where flooding hit the town of Odorheiu Secuiesc and surrounding localities in mid to late August. The flooding was most intense in the period from 24 to 25 August, when ten people were killed, a further five were declared missing and 1,400 households were flooded. Other counties significantly affected in late August were Mureș, Prahova and Bistrița Năsăud. The city of Târgu Mureș, an important regional centre, was also affected by the rising of waters on the Târnava River, even though there wasn't a significant amount of damage caused to infrastructure. In northwestern Romania, the counties of Bihor and Cluj were also affected, although on a smaller scale than Harghita. In Cluj County, over 100 houses were flooded, with the flooding centred on the town of Turda. Railway lines in the county were also closed. The localities of Popeşti, Suplacu de Barcău and Valea lui Mihai were affected in Bihor County.
Орталық Еуропа және Альпі аймағы
Швейцарияның астанасы Берн де Аар өзенінің жағасы бұзылғаннан кейін ауыр зардап шекті, ал Брайенц қаласында 400 тұрғын эвакуацияланды. Берн Альптарындағы Лаутербруннен ауылы толығымен оқшауланды. Қаладан шығудың жалғыз жолы – өте тар шатқал арқылы, онда өзен, жол және теміржолға арбаруға жеткілікті кеңістік бар, ал өзен шатқалдың барлық кеңістігін толтырып, кеңейді. Бұл мыңдаған туристерді ауылда тұрып қалдырды, шығудың жалғыз жолы – вертолетпен немесе Альпі тауларының биік өткелдерінің бірі арқылы болды. Австрияның Тироль және Форарлберг штаттарында су тасқынынан көптеген аймақтар қирады. Рейннің төменгі бөлігі тасып, Швейцарияның Граубюнден кантонына, сондай-ақ Форарлбергтің бір бөлігіне әсер етті. Дунай өзені мен оның салалары көптеген жерлерде тасып, Германияның, әсіресе Баварияның бір бөлігін су басып кетті. Төменгі Австрия мен Штирияда бірнеше су тасқыны мен көшкін болды. Су тасқыны көптеген тау өткелдерінің уақытша жабылуына әкелді, олардың ішінде Швейцариядағы Готтард және Австриядағы Арльберг өткелдері болды. Арльбергтің бір бөлігінде жол мен теміржол су астында қалды. Австриялық теміржол компаниясы теміржол желісін қайта жаңартуға кем дегенде бір ай уақыт кететінін хабарлады. Форарлберг пен Австрияның қалған бөлігі арасындағы негізгі телефон және деректер желісі бұзылып, радиобайланыспен алмастырылды. 27 тамызда жаңбыр мен су тасқыны басылғаннан кейін адамдар үйлеріне орала бастады, теміржол және автомобиль жолдары қайта ашылды және тазалау жұмыстары басталды. Сербиядағы Яша Томич қаласы су тасқынынан қирады. Тамыз айында Польша мен Словенияда да су тасқынынан жеті көпір құлады.
The Swiss capital of Bern was also heavily hit after the Aar burst its banks, and the town of Brienz saw 400 residents evacuated. The village of Lauterbrunnen in the Bernese Alps was completely cut off. The only exit from the town is by a very narrow gorge just wide enough to take the river, road and railway, and the river expanded to fill the entire gorge. This stranded thousands of tourists in the village, and the only way out was by helicopter or by crossing one of the high Alpine passes. The Tyrol and Vorarlberg states of Austria saw many areas cut off by flooded roads. The lower part of the Rhine overflowed, affecting the Swiss Graubünden Canton, as well as parts of Vorarlberg. The river Danube and its tributaries overflowed in many places, flooding parts of Germany, Bavaria in particular. Several floodings and landslides were reported in Lower Austria and Styria. The floods also meant the temporary closure of many mountain passes, amongst them the Gotthard in Switzerland, and the Arlberg in Austria. On a section of the Arlberg, the road and rail were washed away. Austrian Federal Railways have issued a statement (in German) that the rail line reconstruction will take at least a month. The main phone and data line between Vorarlberg and the rest of Austria was destroyed and had to be replaced by a radio communication. With rain and flood waters subsiding on 27 August, people started to return to their homes, rail and road routes reopened and the cleanup began. The town of Jaša Tomić in Serbia was devastated by floods. Poland, where seven bridges collapsed, and Slovenia were also affected by flooding in August.
Басқа елдер
Болгария мен Молдова да зардап шекті, бірақ оның әсері аз болды. Болгарияда үш ай бойы жаңбыр жауып, су тасқыны салдарынан 20 адам қаза тауып, 14 000 адам үйсіз қалды. Елде тамыз айында (әдетте құрғақ болатын ай) тағы да су тасқыны болды, бірақ бұл жолы зардабы кеңірек болмады, алайда жылдық егінге зиян келтіріп, жеміс-жидек пен көкөніс бағасын қымбаттатты. Молдовада да тамыз айында нөсерлі жаңбыр жауды.
Bulgaria and Moldova were also affected, though to a lesser extent. In Bulgaria, three months of rain and flooding killed 20 people and left 14,000 homeless. The country was hit by further floods in August (normally a very dry month), though these did not cause such widespread damage, but caused damage to the year's crops, causing an increase in the price of fruit and vegetables. Moldova was also hit by torrential rains in August.