Кіріспе

Кубалық бейсболшы, оның әкесі 1930-1940 жылдардағы питчер

Луис Клементе Тиант Вега (ˈlwis ˈtjant) (23 қараша 1940 жылы туған) – кубалық, бұрынғы Бас Бейсбол Лигасының (MLB) оң қолды бастаушы питчері. Ол MLB-де 19 жыл ойнады, негізінен «Кливленд Индианс» және «Бостон Ред Сокс» командалары үшін. Тиант 229–172 есебімен 2416 страйк-аут, 3.30 орташа ұпай (ERA), 187 толық ойын және 3486 1/3 иннингте 49 shutout көрсетті. Ол үш маусым бойы All-Star және төрт маусым бойы 20 ойынның жеңімпазы атанды. 1968 және 1972 жылдары Америка Лигасының (AL) ERA бойынша көшбасшысы болды. Сондай-ақ, ол 1967 жылы 9 иннингтегі страйк-ауттар саны бойынша, ал 1966, 1968 және 1974 жылдары shutoutтар саны бойынша AL көшбасшысы атанды. 1997 жылы «Бостон Ред Сокс» Даңқ залына, 2002 жылы «Испан мұрасы бейсбол музейі» Даңқ залына, 2009 жылы Венесуэла бейсбол Даңқ залы мен мұражайына, ал 2012 жылы «Бейсбол реликвиариясының мәңгілік қасиетті орнына» енгізілді. Тиант 1988 жылдан 2002 жылға дейін Бейсбол жазушылары қауымдастығының дауыс беруі арқылы Ұлттық Бейсбол Даңқ залына сайлануға үміткер болды, сондай-ақ 2011, 2014 және 2017 жылдары Даңқ залының дәуірлік комитеттері қарастырды, бірақ әр жолы қажетті дауыс санына жетпеді.

Алғашқы жылдар

Тиант – Луис Тиант аға мен Изабел Веганың жалғыз баласы. 1926 жылдан 1948 жылға дейін аға Тиант жазда Негр лигасының «Нью-Йорк Кубас» командасы үшін, ал қыста Кубаның кәсіби лигасының «Сиенфуэгос» командасы үшін сол қолымен тамаша ойын көрсетті, оның қаһармандықтарын жүздеген мың кубалықтар бақылады. Луис кіші әкесінің жолын ерте жасынан бастап келеді, жергілікті Little және Juvenile бейсбол лигаларына қосылып, жылдызға айналды.

Куба мен Мексика

16 жастағы Тиант 1957 жылы Куба жасөспірімдер лигасының жұлдыздар құрамасына шақырылды. Оның қабілеті Кубада талант іздеп жүрген бұрынғы «Кливленд Индианс» клубының жұлдызы Бобби Авиланың назарын аударды. Авила оны Мексика лигасының «Мексико Сити Тайгерлері» клубына ұсынды. Тиант 1959 жылы айына 150 доллар еңақымен келісімшартқа отырды, және келесі үш жыл бойы уақытын «Тайгерлер» мен Халықаралық лигадағы «Гавана Шугар Кингс» арасында бөліп ойнады.

Кливленд Индиандарының жүйесі

1961 жылдың жазының соңында Авиланың ұсынысымен Кливленд 35 000 долларға Тианттың келісімшартын сатып алды. Бірақ Фидель Кастроның режимі оның туған Кубасында күшейгеннен кейін – әсіресе, сол жылдың сәуірінде АҚШ ұйымдастырған Шошқалар шығанағына жасалған шабуылдан соң жағдай шиеленіскеннен кейін – Тианттың үйіне қайтуы мүмкін болмады. Ол 14 жыл бойы ата-анасын көрмеді. Тиант 1962 жылы Шығыс лигасының «Чарльстон Индианс» командасымен, содан кейін 1963 жылы Каролина лигасының ең үздік тастаушыларының бірі болған «Бурлингтон Рейнджерс» командасымен және 1964 жылы Тынық мұхиты жағалау лигасының «Портленд Биверс» командасымен «Индианс» командасының резервтік құрамынан өтті. Кейін Тиант «Чарльстон» қаласында: «Мен ағылшын тілін жақсы білмейтінмін, бірақ расизмді түсіндім. Олар маған иттің күйісіндей қарады, бірақ «Портлендке» келгенімде ешқандай қиындыққа тап болмадым», – деп еске алды. «Трипл-А» лигасындағы «Портленд» командасында 15-1 есебімен жеңіске жеткеннен кейін, оның ішінде екі ойында қатарынан но-хиттер мен бір хиттер тастағаннан соң, Тиант 1964 жылдың шілде айының ортасында «Индианс» командасына шақырылды.

Кливленд үнділері

1964 жылдың 19 шілдесінде Тиант Кливленд Индианс сапындағы Үлкен Лига бейсболында (MLB) дебют жасады. Ол «Янки стадионында» Американ Лигасының (AL) чемпионы «Нью-Йорк Янкис» командасына қарсы төрт соққы, 11 страйк-аут және 3:0 есебімен таза жеңіске жетті, командасының үздік питчері Уайти Фордты жеңді. Тиант жаңа маусымын 10 жеңіс, 4 жеңіліс, 105 страйк-аут және 19 ойында 2.83 көрсеткіш (ERA)пен аяқтады. 1968 жылы Тиант Үлкен Лига тарихындағы ең жарқын питчинг маусымдарының бірін өткізді. Ол Американ Лигасын ERA (1.60), таза жеңістер (тоғыз, оның ішінде төрт қатарынан), тоғыз иннингке шаққандағы соққылар (бүгінгі күнге дейін клубтық рекорд – 5.30, ол 1956 жылы Герб Скордың 5.85 көрсеткішін жаңартты және 1972 жылы Нолан Райанның 5.26 көрсеткішінен озысқанша Үлкен Лиганың рекорды болды) және тоғыз иннингке шаққандағы страйк-ауттар (9.22) бойынша жетекке шықты, сонымен қатар 21-9 есебімен аяқтады. Оның қарсыластарының .168 көрсеткіші Үлкен Лигада жаңа рекордты орнатты, ал 3 шілдеде «Миннесота Твинс» командасына қарсы 10 иннингте 19 страйк-аут жасауы – ойындағы страйк-ауттар бойынша Американ Лигасының рекорды болды. 1968 жылғы оның 1.60 ERA көрсеткіші Американ Лигасында соңғы жарты ғасырдың ең төменгі көрсеткіші болды (ол 1919 жылы Уолтер Джонсонның «өлі доп» дәуіріндегі 1.49 көрсеткішінен кейін жаңа рекорд болды), сол кездегі Үлкен Лигаларда Ұлттық Лиганың (Сент-Луис Кардиналс) Боб Гибсонның тарихи 1.12 көрсеткішінен кейін екінші орын алды. Оның төрт қатарынан таза жеңісі 50 жылдық кеңейту дәуірінде тек екі питчермен ғана теңестірілді немесе жақсартылды, олардың екеуі де 1968 жылы: Дон Драйсдейл (алты) және Гибсон (бес). Сэм Макдауэлл, Сонни Сиберт және басқалармен бірге «Индианс» командасының питчерлері бес жыл қатарынан Американ Лигасында страйк-ауттар бойынша көш бастады, соның ішінде 1967 жылы 1189 страйк-аут жасады, бұл рекорд 30 жыл бойы сақталды.

Миннесота Твинз

1969 жылы «Индианс» командасында жарақаттармен өткен маусымнан кейін Тиант көп ойыншыны қамтитын келісім арқылы «Миннесота Твинс» клубына ауыстырылды. Бұл келісім нәтижесінде «Индианс» командасына тағы бір шабуылшы Дин Ченс және үшінші базада ойнайтын Грейг Нетлс қосылды. «Миннесота» құрамында Тиант 1970 жылды алты жеңіспен бастады, бірақ содан кейін оң жақ иық сүйегін сындырып, маусымын және, кейбірлердің пікірінше, карьерасын аяқтады. 1971 жылғы көктемгі жаттығуларда ол жақсы перспектива көрсетті, бірақ босатылды.

Бостонның Ред Сокс клубы

1971 жылы көктемгі жаттығуларда «Твинс» командасынан шығарылғаннан кейін «Атланта Брейвз» клубы Тиантпен кіші лига келісіміне қол қойды, ол олардың «Трипл-А» лигасындағы «Ричмонд» командасы үшін ойнады. Тиант өзін-өзі жаңадан бастау процесін іске қосты, оның нәтижесінде ол лақтыру кезінде иығын бұрып, үйден қарай бетін бұратын болды, бұл оның лақтыруын тоқтатып, қарсыласты күдікке толы қылып жіберуге мүмкіндік берді. Тианттың сөзіне сүйенсек, бұл жаңа қозғалыс иық жарақатынан кейін оның жылдамдығының төмендеуіне жауап ретінде пайда болды. Денесін мүмкін емес күйге келтіріп, Тиант лақтыруға дайындалғанда тақтаға қарағаннан гөрі екінші базаға көбірек назар аударды. «Ричмондта» жақсы өнер көрсеткен Тиантты «Бостон Ред Сокс» клубының ферма командасы «Луисвилл Конелс» сатып алды. Ол тез арада үлкен лигаға қайта шақырылды, бірақ 1971 жылы 1–7 есебімен және 4.88 ERA көрсеткішімен күресті. 1972 жылы ол 15–6 есебімен бұрынғы өнерін қайта жаңғыртты, онда 19 ойынның алтысында қарсыластарға есеп беруге мүмкіндік бермеді және 1.91 ERA көрсеткішімен лигада көшбасшы болды. 1973 жылы ол 20 ойын жеңіп, 1974 жылы «All-Star» ойыншысы ретінде 22 ойын жеңіп, «Фенуэй Парк» стадионында «Эль Тианте» деп танылды, ол «Ред Сокс» тарихындағы ең ұлы және сүйікті ойыншылардың бірі және Бостон қаласындағы мәңгілік кумир атанды. 1975 жылы арқасының ауруына қарамастан, ол Америка лигасының чемпионы «Ред Сокс» үшін 18 ойын жеңіп, кейін постсезонға қатысты. Плей-оффта ол үш мәрте әлем чемпионы «Окленд Атлетикс» командасын жеңіп, 7–1 есебімен толық ойын жеңісінде қарсыластарға тек үш соққы беруге рұхсат берді, содан кейін әлем чемпионатының алғашқы ойындарын «Үлкен қызыл машина» атанған «Цинциннати Редс» командасына қарсы өткізді. Оның әкесі мен анасы сол ойынға «Фенуэй Парк» стадионына барып, ұлының «қызылдарды» 6–0 есебімен бес соққыдан жеңіске жеткізгенін көрді. Олар Кубадан арнайы виза бойынша келуге рұхсат алған еді. (Ойын Карлтон Фисктың 12-ші таймдағы соққысымен аяқталды). Тиант 1976 жылы «All-Star» ойыншысы ретінде 21–12 есебін көрсетті, 1977 жылы 12–8, ал 1978 жылы 13–8 есебін көрсетті, бұл оның жанкүйерлердің сүйіктісі және «Ред Сокс» тарихындағы ең үздік ойыншылардың бірі ретіндегі беделін нығайтты. Ол 1979 жылдан 1980 жылға дейін екі маусымда «Нью-Йорк» командасы үшін 21–17 есебін көрсетті.

Питтсбург Пираттары мен Калифорния Энджестері

Тиант 1981 жылы «Питтсбург Пайрэтс» клубымен еркін агент ретінде келісімшарт жасады, 9 ойында ойнап, 2 жеңіс және 5 жеңіліс көрсетті, ал орташа нәтижесі (ERA) 3.92 болды. Сондай-ақ ол «Пайрэтс» клубының «Тыныш мұхиты жағалау лигасының» «Портленд Биверс» командасы үшін 21 ойында (барлығы бастапқы құрамда) қатысып, 13 жеңіс және 7 жеңіліс көрсетті, ал орташа нәтижесі (ERA) 3.82 болды. Ол мансабын 1982 жылы «Калифорния Энджелс» клубымен қысқа ғана кезеңде аяқтады, 6 ойында ойнап, 2 жеңіс және 2 жеңіліс көрсетті, ал орташа нәтижесі (ERA) 5.76 болды.

Басқа лигалар

Тиант 1963–1982 жылдар аралығында жеті маусым бойы Венесуэланың кәсіби бейсбол лигасынде өнер көрсетті, осы кезеңде 37–24 есебімен, 29 толық ойын, 2.27 ERA көрсеткіші және 1971 жылы соққысыз ойынды өткізді. Ол 1966–67 және 1967–68 жылдарғы чемпион "Леонес дель Каракас" командасының құрамында болды. Тиант 1989 жылы Аға буын кәсіби бейсбол қауымдастығында ойнады, алғашқыда "Винтер Хейвен Супер Сокс" клубымен келісімшарт жасасты.

Ойыннан кейінгі күндер

Тиант 1992 жылдан 1995 жылға дейін Лос-Анджелес Доджерс клубының резервтік лигасындағы питчинг жаттықтырушысы, ал 1997 жылы Чикаго Уайт Сокс клубының резервтік лигасындағы питчинг жаттықтырушысы болды. Тиант, бұрынғы батарея серігі Карлтон Фискпен бірге, Фенуэй паркінде 2013 жылғы Әлем сериясының 6-ойыны алдында салтанатты алғашқы тастауды жасады, бұл ойын Ред Сокс командасының жеңісімен аяқталды.

Атак-даңқ залына кандидат

Тиант Ұлттық бейсбол даңқы залына дауыс беруге ілікті, бірақ алғашқы жылғы дауыс беруде 30,9% дауысқа ие болды. Сондай-ақ, ол 2002 жылы Қазіргі заман бейсбол комитетінен (1970–1987 жылдар аралығы үшін) ұсынылған, бірақ тағы да жетіспеді. 2016 жылдың шілдесінде Алтын дәуір комитеті 16 мүшеден тұратын Алтын күндер комитетімен ауыстырылды, ол 1950–1969 жылдар аралығындағы 10 үміткерге дауыс берді. Алтын күндер комитеті 2021 жылдың желтоқсанында алғашқы Даңқ залына енгендерді таңдады, бірақ Тиант олардың арасында болған жоқ.

Мұра

Тиант – Крис Мейер мен Фаррелли ағайындылары продюсерлік еткен және Джонатан Хок режиссерлік жасаған "Хавананың жоғалған ұлы" деректі фильмінің негізгі тақырыбы. Оның Кубадағы туған жеріне қайта оралу тарихы 2009 жылдың 23 сәуірінде Трибека кинофестивалінде тұңғыш рет көрсетілді және ESPN Films компаниясы оны дереу сатып алды.