Кіріспе

Америкалық саясаткер (1869 – 1957)
Америка Құрама Штаттарының саясаткері

Кеннет Дуглас МакКеллар (29 қаңтар 1869 – 25 қазан 1957) – Теннесси штатынан шыққан американдық саясаткер. Ол 1911 жылдан 1917 жылға дейін АҚШ Өкілдер палатасының мүшесі, ал 1917 жылдан 1953 жылға дейін АҚШ Сенатының сенаторы болып қызмет етті. Демократ болғандықтан, ол Теннесси тарихында Конгрестің екі палатасында ең ұзақ қызмет еткен адам атанды. Америка тарихында екі палатада одан ұзақ қызмет еткен конгрессмендер санаулы.

Ерте өмір және мансап

МакКеллар Алабама штатының Далас округінде туған. 1891 жылы Алабама университетін және 1892 жылы заң факультетін бітірген. Ол Теннесси штатының Мемфис қаласына көшіп барды және МУС баскетбол жұлдызы Генри Никимен туысқан. Ол сол жылы штаттық адвокаттар қатарына қабылданды. МакКеллар батыс Теннесси саясатын бақылаған Демократиялық партияға қосылды, онда плантациялар тарихи және экономикалық тұрғыдан маңызды болды. Ол алғаш рет 1911 жылғы қарашадағы ерекше сайлауда Теннесси штатының 10-шы округінен, оның құрамында Мемфис қаласы бар, Джордж У. Гордонның орнын басып Палатаға сайланды. 1912 жылы ол осы мандатты жеңіп алды және 1914 жылы қайта сайланды, АҚШ Сенатына сайланғанға дейін қызмет етті. 1904 жылы президенттік сайлауға сайлаушы ретінде қатысты.

АҚШ Сенаты

МакКеллар 1916 жылы Сенатқа сайлауда қатысып, демократтардың ішкі сайлауында қолданыстағы сенатор Люк Лианы жеңіп, бұрынғы республикалық губернатор Бен В. Хуперге қарсы жалпы сайлауда жеңіске жетті. Ол 1922 жылы (бұрынғы сенатор Ньюэлл Сандерсті жеңіп), 1928 жылы (бұрынғы АҚШ Бас прокурорының көмекшісі Джеймс Александр Фаулерді жеңіп), 1934 жылы (қайтадан Бен Хуперді жеңіп), 1940 жылы (болашақ сенатор Говард Бейкердің әкесі Говард Бейкерге қарсы) және 1946 жылы Уильям Б. Лэдді жеңіп Сенатқа қайта сайланды. МакКеллар Сенаттағы алғашқы жылдары орташа прогрессивті саясаткер саналды және президент Вудро Вильсонның көптеген реформалық бастамаларын, сондай-ақ Версаль келісімінің ратификациясын қолдады. Президент Франклин Д. Рузвельт әкімшілігі кезінде МакКеллар «Жаңа саясатты», әсіресе Теннесси алқабындағы су тасқынын бақылау және ауылдық жерлерді электрлендіру үшін Теннесси алқабының басқармасын (TVA) құруды ынталы түрде қолдады. МакКеллар Мемфис қаласының демократтық саяси көшбасшысы Э. Х. Крамптың жақын серігі болды. Кеннет МакКеллар еркін сауданы жақтады және 1930 жылдан кейін Смут-Хоули тарифін жоюды қолдады. Франклин Д. Рузвельт саясатын ерте қолдағанына қарамастан, МакКеллар саяси ұстанымында консервативті болып қана қоймады, сонымен қатар әкімшіліктің бірнеше тағайындауларына қарсы шықты. Ол Ф.Д.Р.-дың TVA басшысы Дэвид Э. Лилиенталмен ұзаққа созылған жанжалға түсті. Аппроприациялар комитетінің аға мүшесі ретінде, меншік құқықтарын қорғаушы МакКеллар TVA-ны жер иелеріне тиісті өтеу төлеуге мәжбүр етті, олардың жерлері TVA-ның бөгеттер салу, көлдер мен су қоймаларын құру сияқты мақсаттар үшін алынған болатын. Екінші дүниежүзілік соғыстың басында МакКеллар уран сатып алу үшін федералдық қаржыны тоқтатамын деп қорқытқанға дейін TVA жер иелеріне олардың мүліктері үшін «бір доллардың бір центінен де аз» төлеуді ұсынды. Аппроприациялар комитетінің төрағасы ретінде МакКеллар Манхэттен жобасына атом бомбасын жасау үшін қажетті қаржыны білді. Ол Манхэттен жобасының «құпиясын сақтау» үшін бомба жобасына қаражатты басқа жобалармен араластыру арқылы немесе мұқият жоспарланған (құпия) соғыс жобаларын қаржыландыру арқылы жиі шақырылды. Теннесси алқабының басқармасы оның туған штаты Теннессиде орналасқандықтан, МакКеллар Лилиенталдың өзінің сайлаушыларына қатысты қатал қарым-қатынасын жеке қорлау деп қарады. Бірақ МакКеллар уран сатып алу үшін қаржыны тоқтатамын деп қорқытқанда, оның мағынасы одан да терең болды. Лилиенталь сонымен қатар Манхэттен жобасының уранды электромагниттік жолмен байыту жұмысымен тығыз байланысты болды, бұл кейіннен Y 12 деп аталған нысанда жүзеге асырылды. Эрнест Лоуренстің Оук Ридждегі уранды «электромагниттік» байытуы ақырында Хиросимаға тасталған атом бомбасында пайдаланылған уранды байыту үшін TVA өндірген электр қуатын пайдаланды. Уран сатып алу үшін қаржыны тоқтатамын деп қауіптенген МакКеллар Лилиентальға саясаткердің, Аппроприациялар комитетінің аға мүшесі және төрағасының міндетін атқарушы ретінде билігін көрсетті. Ол Лилиенталды TVA-ға ол иеленген жердің нарықтық құнына сәйкес төлеуге мәжбүр етті. МакКеллар екі рет АҚШ Сенатының уақытша президенті болды. 1945 жылдан бастап ол көпшілік партияға резервтелгеннен бері қолданылып келе жатқан үстемдік жүйесі бойынша осы лауазымға ие болған бірінші адам болды. 1945 жылдың сәуір айында Ф.Д.Р.-дың қайтысынан кейін Гарри Трумэн президент болғанда, вице-президент лауазымы бос қалды. (Мемлекет ішіндегі бос орындарды толтыру механизмі 25-ші түзетуде әлі құрылмаған еді.) МакКеллар АҚШ Сенатының тұрақты төрағасы болды. Сонымен қатар, Сенаттың уақытша президенті 1886 жылға дейін президенттік тізімде екінші болғандықтан, вице-президенттен кейін, Трумэн МакКелларды өзінің соғыс уақытындағы логикалық ауыстырушысы деп қарады және МакКеллардан барлық Кабинет отырыстарына қатысуын сұрады. 1947 жылы Трумэн Конгресске президенттік мұрагерлік туралы жаңа заңды қабылдауға сәтті ықпал етті, ол Палата спикерін және Сенаттың уақытша президентін Кабинет хатшыларынан бұрынғы мұрагерлікке қайтарды. Заң күшіне енген кезде МакКеллар уақытша президент лауазымында болған жоқ, өйткені 80-ші Конгресте республикашылар көпшілікке ие болды. Трумэн 1947 жылы МакКеллар жақтаған кәсіподақтарды шектеу үшін Тафт-Хартли заңына вето қойды. 1948 жылғы президенттік сайлауда Трумэн Кентуккиден Албен Барклиді өзінің серігі етіп таңдады. 1948 жылғы сайлаудан кейін демократтар Сенатты қайта бақылауға алғаннан кейін МакКеллар қайтадан уақытша президент болды. 1949 жылдың 3 қаңтарынан 1949 жылдың 20 қаңтарына дейін, Албен Баркли АҚШ вице-президенті болып қызмет еткенге дейін ол президенттік тізімде екінші болды. МакКеллар сонымен қатар Азаматтық қызмет комитетінің, Пошта және жол комитетінің және ең бастысы, 1945–1947 жылдары және қайтадан 1949–1953 жылдары ықпалды Аппроприациялар комитетінің төрағасы болды.

Ұзақ өмір сүру

МакКеллар – үш толық мерзімнен астам қызмет еткен жалғыз Теннесси штатының сенаторы. МакКеллардан басқа, Теннесси штаты сенаторларды ұзақ жылдар бойы қайта сайлаудың оңтүстік дәстүріне көбінесе қосылмаған. АҚШ сенаторларын халық сайлау дәуірінен бұрын, сенатор Уильям Б. Бейт Теннесси Бас Ассамблеясымен төртінші мерзімге сайланды, бірақ ол осы мерзімнің басында, бес күн өткен соң қайтыс болды, ал сенатор Ишам Г. Харрис та төртінші мерзімінің басында қайтыс болды. Сенатор Джозеф Андерсон Бас Ассамблеямен үш толық мерзімге және Сенаттан қуылған Уильям Блоунттың мерзімінің қалған бөлігіне сайланды.

1952 жылғы сайлау

1952 жылы МакКеллар 83 жасқа толғанға қарамастан жетінші мерзімге (бұл бірінші сенатор) кандидат болды. Ол Орталық Теннесси штатының конгрессмені Альберт Гордың қайта сайлануына қарсы шықты. МакКеллардың қайта сайлану науқанының ұраны "Ойлы адамсың ба? МакКелларға дауыс беріңіз!" болды, ал Гор оған "Тағы ойланыңыз – Горға дауыс беріңіз!" деп жауап берді. Гор тамыз айында Демократиялық партияның ішкі сайлауында МакКелларды жеңіп, көпшілік күтпеген жеңіске жетті. Теннесси тарихының осы кезеңінде штаттық лауазымға Демократиялық партияның кандидаттығы «сайлауға тең» саналды. Дискриминациялық заңдар мен тәжірибелердің салдарынан көптеген афроамерикандықтар сайлау құқығынан айырылып, нәтижесінде Республикалық партия негізінен Шығыс Теннессиде белсенді болды. Бұл Азамат соғысынан бері жалғасып келеді. Гор Сенатта үш толық мерзім қызмет етті. МакКеллардың жеңілісі 1952 жылы штат бойынша жүрген өзгерістердің бір бөлігі болды. Сол жылы Теннесси штатының қолданыстағы губернаторы Гордон Браунинг Фрэнк Г. Клементтен жеңілді. Браунинг үш мерзім губернатор болып қызмет еткен, соңғы екі мерзімі тікелей болған, сонымен қатар бір кезде Крамптың жақын серігі болған, бірақ кейін одан алшақтады. Клемент пен Гор екеуі де өз ішінде алдыңғыларына қарағанда жас және прогрессивті саналғандықтан, кейбір тарихшылар 1952 жылғы сайлауды Теннессидің Оңтүстік саясатының «Жаңа Оңтүстік» дәуіріне басқа Оңтүстік штаттарынан бұрын кіргенін көрсетеді.

Мұра

МакКеллар Сенаттағы Теннесси штатының бұрынғы сенаторлары туралы «Теннесси сенаторлары: Бір ізбасарының көзімен» (1942) атты кітап жазды. Соңғы жылдары оны оның кейінгілерінің бірі, бұрынғы Сенаттағы көпшілік көшбасшысы доктор Билл Фрист жаңартты. Миссисипи өзені бойындағы Мемфис президенттік аралының өнеркәсіптік аймағымен шектесетін МакКеллар көлі және Джексон, Теннесси штатындағы МакКеллар-Сипс аймақтық әуежайы (бастапқыда «МакКеллар алаңы») оның құрметіне аталған («MKL»). МакКеллар 1957 жылғы 25 қазанда қайтыс болды. Ол Теннесси штатының Мемфис қаласындағы Элмвуд зиратында жерленген.

Басқа БАҚ-та бейнелеу

Кейбіреулер сенатор МакКеллар Ален Дрюридің "Кеңес беру және келісім" романындағы Оңтүстік Каролина сенаторы Себрайт Кули кейіпкеріне ұқсас екенін айтады. МакКеллар рөлін актер және кантри әншісі Эд Брюс "Жазаланғандар" (2009) фильмінде, ал Майкл О'Нилл "Дж. Эдгар" (2011) фильмінде ойнады.