Кіріспе

Барток ойыны, сондай-ақ Wartoke, Warthog, Bartog, Bentok, Last One Standing немесе Bong 98 сияқты басқа да атаулармен белгілі, Австралияда танымал карточка ойыны. Ойындағы әр раундтың жеңімпазы ойын аяқталғанша сақталуы тиіс жаңа ережені қояды. Бұл ойын "құтылу" немесе "сегіздіктер" тобына жатады, онда әр ойыншы өзінің барлық карталарынан құтылуға тырысады. Ойын бірнеше раундтан тұрады, әр раундта жаңа ереже қосылады, соның салдарынан ойынның қиындығы артты. Жаңа қосылған ережелер бұрынғы ережелерді өзгерте алады.

Ойын процесі

Барток ойыны бірнеше ойын кезеңдерінен тұрады. Әр кезеңнің жеңімпазы жаңа ереже жасайды, ол ойынның келесі кезеңдерінде қолданылады. Ойыншылар шеңберге отырады, карталар ортаға сырт беті төмен қаратылып қойылады және араластырылады. Содан кейін әр ойыншы келісім бойынша бес немесе жеті карта тартады. Бір картаны ашық қойып, тастау қатарын бастайды. Қалған карталар сырт беті төмен қаратылып, қосымша карталар жиынтығын құрайды. Кез келген ойыншы бұл картаға ойнауы мүмкін, егер бұл ойнау қағидаға сәйкес келсе. Осы ойыншының сол немесе оң жағындағы ойыншылардың бірі ойнау бағытын анықтау үшін ойнайды. Әдеттегідей, әр ойыншыға карта бөліп беретін дилерді де пайдалануға болады. Бұл жағдайда ойнау дилердің сол жағынан басталады. Бірінші кезеңде ойыншы тастау қатарының үстіндегі картамен бірдей масть немесе номиналы бар картаны тастап тастауы мүмкін. Осыдан кейін ойнау келесі ойыншыға көшеді. Ойнаулар уақтылы жасалуы керек, әйтпесе айыппұл салынады. Егер ойыншы қағидаға сәйкес ойнау мүмкін болмаса немесе ойнағысы келмесе, ол қосымша карталар жиынтығынан карта тартады, бұл да оның кезектерін аяқтайды. Кейбір ойындарда, егер ойыншы өз кезегін аяқтау үшін карта тартса, ал ол картаны заңды түрде ойнауға болар еді, келесі ойыншы ойнағанға дейін сол картамен бірден ойнауға мүмкіндігі бар. Кез келген ойыншының қолында карта қалмағанда кезең аяқталады. Бұл ойыншы кезеңнің жеңімпазы деп жарияланады және келесі кезең үшін жаңа ереже жасауға құқылы. Егер ойыншының бір ғана картасы қалса, ол "Барток" деуі керек немесе айып төлеуі керек. Бұл ойыншы стандартты емес тәсілдермен, мысалы, басқа біреумен карта алмасып бір картаға дейін түсіп қалған жағдайда да қолданылады. Егер қосымша карталар жиынтығы бітіп қалса, раунд аяқталғанға дейін, тастау қатарының үстіндегі картадан басқа барлық карта сырт беті жоғары қаратылып, жаңа қосымша карталар жиынтығын құрайды. Ойын әдетте бірнеше ереже бірігіп, ойнауды жалғастыру мүмкін болмай қалғанда аяқталады. Ойынның жалпы жеңімпазы немесе аяқталу шарты жоқ, тек әрбір кезеңнің жеңімпаздары ғана болады.

Жаңа ережелерді құру

Әр раундтың жеңімпазы Бартоққа жаңа ережелерді қосады, бұл ойынды дамыған сайын күрделі етеді. Ереженің қандай екенін жаратушы басқа ойыншыларға түсіндіруі керек. Ережелер нақты бір ойыншыға қатысты болмауы тиіс (мысалы, "әр кезең сайын Биллді өткізіп жіберу") және егер барлық ойыншылар тілек білдірмесе, бұрынғы раундта енгізілген ережені жоюға немесе өзгертуге болмайды. Сонымен қатар, егер бірауыздан вето қойылса, яғни жаратушыны қоспағанда барлық ойыншы жаңа ережеге қарсы болса, онда ереже қолданылмайды және жаратушы басқа ережені ойлап табуға тиіс. Көбінесе, уақыт тоқтату ережесі болады, егер ойыншыларға жаңа енгізілген ереже бойынша раунд кезінде түсініксіздік туса, олар уақыт тоқтатып, оны талқылай алады. Көптеген ережелер "егер (қозғаушы фактор) болса, онда (салдар)" түрінде болады, мысалы, "Егер 7 ойналса, ойын бағытын кері бұру керек". Көбінесе қозғаушы факторлар ретінде ойналған карталардың номиналы, суреттері және түсі (соның ішінде олардың қазіргі үстіңгі картамен байланысы), түстер мен жұптықтар арасындағы өзгерістер (тақтан жұпқа, жұптан таққа) қолданылады, бірақ карта емес, сөз айту (немесе айтудан бас тарту) сияқты жағдайлар да қозғаушы фактор бола алады. Салдары көбінесе "бұл картаны ойнауға болмайды" болып табылады, бірақ қосымша карталар тарту, ойыншылардың қолындағы карталарды ауыстыру және кезектің өзгеруі де болуы мүмкін. Бартоқты ішімдік ойынына айналдыруға болады, егер ойынның салдары ойыншының ішімдік ішуіне әкелсе. Көптеген ережелерді жинақтауға болады. Мысалы, "Егер 7 ойналса, келесі ойыншы екі карта алады және кезегін өткізіп жібереді немесе тағы 7 ойнайды. Егер ол тағы 7 ойнаса, соңынан келесі ойыншы 4 карта алады және кезегін өткізіп жібереді немесе тағы 7 ойнайды, т.с.с.". Әдетте, ойыншыларға бір ережеден артық жүк тимеу үшін күрделі ережелерді сирек кездесетін жағдайларда қолдану қажет. Ең жақсы ережелер – шығармашылыққа толы, ойнауға ыңғайлы және қызықты болады.

Жазалар

Бартокта бірнеше заңсыз әрекет үшін бір картадан айыппұл салынады. Бартокта кез келген адам айыппұл тағайындауға құқылы, бірақ бір ойыншыға бір әрекет үшін тек бір айыппұл ғана салынуы мүмкін. Сондықтан, егер екі адам бір уақытта ойыншы X-ті бір әрекетте айыптаса, тек біреуі ғана күшіне енеді. Айыппұлдар ойыншының кезегін аяқтамайды. Мысалы, «Тым баяу» айыппұлы салынса, ойыншы ойнауға немесе карта жинауға міндетті. Төменде әдеттегі айыппұлдар тізімі келтірілген. Сұрақ қою: Сұрақ қойған немесе сұрақ қоюға кіріскен ойыншы үшін. Сұрақ ойынға қатысты ма, жоқ па, маңызды емес. Кейде бұл айыппұл ойынға қатыспайтын бақылаушыға да салынуы мүмкін, осылайша оны бірден ойынға тартады. Қате ойнау: Өз кезегінде заңсыз ойнаған ойыншы үшін. Кезексіз ойнау: Өз кезегі келмегенде ойнаған ойыншы үшін. Тым баяу: Уақытында ойнамайтын ойыншы үшін. Егер ойыншы өте баяу болса, бір кезеңде бірнеше рет «Тым баяу» айыппұлы салынуы мүмкін. Шамамен, әр «Тым баяу» айыппұлы арасында 3 секундтай үзіліс жасаңыз. «Барток» демеуді ұмыту: Бір картасы ғана қалған, бірақ «Барток» демеген ойыншы үшін. Көп жағдайда, ойыншы бір картаға жеткеннен кейін дереу айыппұл салынады, өйткені соңғы картасын ойнағаннан кейін «Барток» деуі керек. Егер ойыншы «Барток» демей, бірақ ұсталмай раундты жеңсе, онда ол раундты жеңіп алады. Айыппұл кері күшіне ие емес. Жалған айыптау: Басқа ойыншыны негізсіз айыптаған ойыншы үшін.

Мао

Мао сияқты, карта тастау және болжау элементтерін қамтитын басқа да ойындардағы сияқты, ережелер өте күрделі болуы мүмкін. Мао мен Бартоктың ұқсастығы соншалық, кейде екі ойынды бір-бірінің атымен атайды. Басты айырмашылық – Маода ойын аяқталғаннан кейін ережелердің маңызды жиынтығы сақталады, ал Бартокта мұндай ережелер тек бастапқы жиынтығына ғана қатысты. Сонымен қатар, Маоның кейбір нұсқаларында ережелер кезеңдер арасында қосылса, олар көбінесе жасырын қосылады және басқа ойыншылар оларды анықтауы керек, ал Бартокта жаңа ережелер барлығына айтылады. Бұл Барток ережелерін Мао ережелеріне қарағанда әлдеқайда толықтыруға мүмкіндік береді, себебі ережелердің мән-жайларын талқылауға болады.