Карталар арқылы ойын ойнау

Карталық ойындар: түрлері, ережелері, халықаралық турнирлер. Қазақстандағы карта ойындары туралы толық ақпарат – біздің сайтта!

29 мин оқу

100%

Дереккөз: Card game — Wikipedia

Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.

Мазмұны

Кіріспе

Ойын карталарын негізгі құрал ретінде пайдаланатын ойын.

Карта ойыны – ойын карталарын негізгі құрал ретінде пайдаланатын кез келген ойын, карталар дәстүрлі үлгіде жасалған немесе ойын үшін арнайы (жекеменшік) құрылған болуы мүмкін. Сансыз көп карта ойындары бар, оның ішінде бір-бірімен байланысты ойындардың (мысалы, покер) топтары да кездеседі. Дәстүрлі колодалармен ойналатын карта ойындарының аз ғана саны ресми түрде стандартталған ережелерге ие және халықаралық турнирлер өткізіледі, бірақ көпшілігі – халық ойындары, олардың ережелері аймаққа, мәдениетке, жерге немесе ойыншылар тобына қарай өзгеріп отыруы мүмкін. Дәстүрлі карта ойындары бірдей өлшем мен пішіндегі карталар колодасымен ойналады. Әр картаның екі жағы бар: беткі және артқы жағы. Әдетте, карталардың артқы жағын ажырату мүмкін емес. Карта беттерінің әрқайсысы бірегей болуы мүмкін немесе олардың көшірмелері болуы мүмкін. Колоданың құрамы әр ойыншыға белгілі. Кейде бірнеше колода біріктіріліп, бір пакет немесе «туф» құралады. Қазіргі заманғы карта ойындары көбінесе арнайы колодаларды пайдаланады, олар көбінесе көптеген карталардан тұрады және сандық немесе әрекет карталарын қамтиды. Осындай ойындар көбінесе үстел ойындарының хоббиіне жатады. Ойын карталарын пайдаланатын ойындар карталардың бір жағынан ғана анықталуын пайдаланады, сондықтан әр ойыншы тек өзінің қолындағы карталарды ғана біледі, ал басқалардың карталарын білмейді. Осы себепті карта ойындары көбінесе стратегиялық немесе толық ақпаратты ойындардан айырмашылығы, «толық емес ақпарат» немесе кездейсоқ ойындар ретінде сипатталады, себебі мұндай ойындағы ағымдағы жағдай барлық ойыншыларға толық көрінеді. Көптеген ойындар, әдетте карта ойындарының отбасына жатпаса да, өздерінің кейбір аспектілері үшін карталарды пайдаланады. Карта ойыны жанрына жататын кейбір ойындарда тақта қолданылады. Айырмашылығы мынада: карта ойынындағы ойын негізінен ойыншылардың карталарды пайдалануына байланысты (ал тақта – есеп жүргізу немесе карталарды орналастыру үшін нұсқаулық), ал үстел ойындары (карталарды пайдаланатын негізгі ойын жанры) көбінесе ойыншылардың тақтадағы орналасуына назар аударады және карталарды кейбір қосымша мақсаттар үшін қолданады.

A card game is any game that uses playing cards as the primary device with which the game is played, whether the cards are of a traditional design or specifically created for the game (proprietary). Countless card games exist, including families of related games (such as poker). A small number of card games played with traditional decks have formally standardized rules with international tournaments being held, but most are folk games whose rules may vary by region, culture, location or from circle to circle. Traditional card games are played with a deck or pack of playing cards which are identical in size and shape. Each card has two sides, the face and the back. Normally the backs of the cards are indistinguishable. The faces of the cards may all be unique, or there can be duplicates. The composition of a deck is known to each player. In some cases several decks are shuffled together to form a single pack or shoe. Modern card games usually have bespoke decks, often with a vast amount of cards, and can include number or action cards. This type of game is generally regarded as part of the board game hobby. Games using playing cards exploit the fact that cards are individually identifiable from one side only, so that each player knows only the cards they hold and not those held by anyone else. For this reason card games are often characterized as games of chance or "imperfect information"—as distinct from games of strategy or perfect information, where the current position is fully visible to all players throughout the game. Many games that are not generally placed in the family of card games do in fact use cards for some aspect of their play. Some games that are placed in the card game genre involve a board. The distinction is that the play in a card game chiefly depends on the use of the cards by players (the board is a guide for scorekeeping or for card placement), while board games (the principal non card game genre to use cards) generally focus on the players' positions on the board, and use the cards for some secondary purpose.

14 және 15 ғасырлар

Еуропадағы ойын карталарының болуы 1370 жылдан бастап тіркелгеніне қарамастан, 1408 жылға дейін екі карта шеберінің өнеркөрсетуі туралы құжатта алғашқы карта ойыны сипатталған; ойын өте қарапайым болғанымен, аты аталмаған. Шындығында, ең алғашқы аталатын ойындар – Gleek, Ronfa және Condemnade, соңғысы жоғарыда аталған карта арқылы ойналған ойын. Бұл үш ойын да 15 ғасырда, Karnöffel ойынымен бірге тіркелген, ол алғаш рет 1426 жылы айтылған және бүгінгі күні де бірнеше түрінде ойналады, оның ішінде Bruus, Knüffeln, Kaiserspiel және Styrivolt. Еуропаға 14 ғасырдың соңында карта ойындары келгеннен бері, тек екі маңызды жаңалық болды. Біріншісі – басқа түстердегі барлық карталарды жеңуге қабілетті козырь карталарының енгізілуі. Мұндай карталар бастапқыда trionfi деп аталды және алғаш рет Tarot карталарының пайда болуымен пайда болды, онда бірнеше суреттерден тұратын жеке, тұрақты козырь түсі бар. Мұндай карталардың алғашқы мысалы 1420 жыл шамасында Милан герцогы тапсырыс берген, онда 16 козырь картасы грек және рим құдайларының суреттерімен бейнеленген. Осылайша, Tarot карталарымен ойналатын ойындар өте ерте пайда болды және Ұлыбритания аралдары, Иберия түбегі және Балқан жарты аралынан басқа Еуропаның көп бөлігіне тарады. Алайда, біз алғашқы Tarot ойындарының ережелерін білмейміз; кез келген тілдегі ең толық сипаттама 1637 жылы Неверсте Аббат де Мароль жариялаған. Козырь карталарының идеясы соншалықты күшті болды, қымбат Tarot карталарына қарағанда әлдеқайда арзан, қарапайым карта жиынтығымен ойналатын ойындарға оңай көшті. Осылайша пайда болған алғашқы ойын – Triomphe, атауы итальяндық trionfi сөзінің француз тіліндегі баламасы. Оның алғашқы ережелері 1538 жылға дейін расталмаса да, 1509 жылы туған жерін қысымнан қалдырып, Миланға кетіп, ешқашан оралмаған испандық жазушы жасаған болуы мүмкін; демек, ойын 15 ғасырдың соңында пайда болған болуы мүмкін. 15 ғасырға жататын басқа ойындар – Pochen (Bocken немесе Boeckels ойыны 1441 жылы Страсбургте расталған) және Thirty One, алғаш рет итальяндық әулие Бернадиннің 1440 жылғы уағызының француз тіліне аудармасында айтылған, атауы шын мәнінде екі түрлі карта ойынына қатысты: біреуі Pontoon сияқты, екіншісі Commerce сияқты.

Despite the presence of playing cards in Europe being recorded from around 1370, it is not until 1408 that the first card game is described in a document about the exploits of two card sharps; although it is evidently very simple, the game is not named. In fact the earliest games to be mentioned by name are Gleek, Ronfa and Condemnade, the latter being the game played by the aforementioned card cheats. All three are recorded during the 15th century, along with Karnöffel, first mentioned in 1426 and which is still played in several forms today, including Bruus, Knüffeln, Kaiserspiel and Styrivolt. Since the arrival of trick taking games in Europe in the late 14th century, there have only been two major innovations. The first was the introduction of trump cards with the power to beat all cards in other suits. Such cards were initially called trionfi and first appeared with the advent of Tarot cards in which there is a separate, permanent trump suit comprising a number of picture cards. The first known example of such cards was ordered by the Duke of Milan around 1420 and included 16 trumps with images of Greek and Roman gods. Thus games played with Tarot cards appeared very early on and spread to most parts of Europe with the notable exceptions of the British Isles, the Iberian Peninsula, and the Balkans. However, we do not know the rules of the early Tarot games; the earliest detailed description in any language being those published by the Abbé de Marolles in Nevers in 1637. The concept of trumps was sufficiently powerful that it was soon transferred to games played with far cheaper ordinary packs of cards, as opposed to expensive Tarot cards. The first of these was Triomphe, the name simply being the French equivalent of the Italian trionfi. Although not testified before 1538, its first rules were written by a Spaniard who left his native country for Milan in 1509 never to return; thus the game may date to the late 15th century. Others games that may well date to the 15th century are Pochen – the game of Bocken or Boeckels being attested in Strasbourg in 1441 – and Thirty One, which is first mentioned in a French translation of a 1440 sermon by the Italian, Saint Bernadine, the name actually referring to two different card games: one like Pontoon and one like Commerce.

XVI ғасыр

XVI ғасырда баспаға шығарылған құжаттар қолжазбалардың орнын басып, карточка ойындары уағыздаушылар, автобиография жазушылар және жалпы әдебиетшілер арасында танымал тақырыпқа айналды. Францияда және Еуропада сол кездегі ойындардың маңызды көзі Франсуа Рабле болды, оның ойдан шығарылған кейіпкері Гаргантуа кем дегенде 30 түрлі карта ойынын ойнады, олардың көптегені таныс. Олардың ішінде: Алюетта, Бете, Цент, Кокимберт, Куку, Флеш немесе Флюкс, Ге (Жұптар), Глек, Лансквенет, Пике, Пост және Жұп, Примеро, Ронфа, Триумф, Секуенс, Спекуляция, Таро және Тренте-ет-Ун; сондай-ақ, мүмкін Рамс, Муш және Брендельн де болды. Гироламо Кардано да Trappola ойынының ең алғашқы ережелерін қоса, құнды ақпарат ұсынады. Ең танымал ойындардың қатарында Италиядан бастау алған және бүкіл Еуропаға тараған Флуссо және Примеро ойындары болды, Англияда олар Флуш және Примеро деп белгілі болды. 1591 жылы Флорио еске салған "Лосинг Лоадум" ойыны – бұл ағылшын тіліндегі ең ерте белгілі карта ойыны. Шотландияда 1550 жылдары айғақталған Mawe ойыны, елдік ойыннан басталып, шотланд королі сарайында ойналатын ойынға айналып, Джеймс VI-ның сүйікті ойыны болды. Cribbage ойынының алдағысы – Noddy деп аталатын ойын 1589 жылы алғаш рет еске алынды, мұндағы "Noddy" – ойын басында козырға айналған Валет.

17 ғасыр

XVII ғасырда жаңа ойындардың саны артып, алғашқы ережелер пайда болды, олардың ішінде 1632 жылы Пике, ал 1634 жылы Реверси ережелері жарық көрді. Cotton классикалық ағылшын ойындары – Cribbage (Noddy-ден тараған) және Whist (ағылшын Trump немесе Ruff-ы, мұнда 'ruff' кейін 'тоналдыру' мағынасын білдіреді) үшін алғашқы ережелерді жазды. Whist-те төрт ойыншыға әрқайсысына 12 картадан беріледі, ал дилер қалған 4 картадан 'тоналдырып' алатын болды. Пике – екі ойыншы ойнайтын, сырғанау ойыны, ол Францияда пайда болды, бәлкім 16 ғасырда, ал 1690 жылға таман 36 картадан 32 картаға дейін азайтты, осы 32 карта Пике жинағының атауын берді. Реверсис – ойыншылардың сырғанауды ұстап алмауға тырысатын кері ойын. Бұл Италияда 1600 жыл шамасында пайда болып, Францияға келген және Еуропаның басқа елдеріне жылдам тараған ойын. Кометтегі мақсат – үстел үстіне қатарлап қойылған карталарды бірінші болып тастау. Дегенмен, "тоқтату" немесе "хок" деп аталатын белгілі бір карталар бар: олар тізбекті аяқтап, оны ойнаған адамға жаңа тізбек бастау артықшылығын береді. Бұл тұжырым 17 және 18 ғасырлардағы басқа ойындарға да тарады, олардың ішінде Пок, Комета, Эмпрунт, Маниль, Найн Жауне және Линдор бар. Олардың барлығы, Эмпрунттан басқа, бүгінгі күні де әлдебір түрінде ойналады. 17 ғасыр сырғанау ойындарына енгізілген екі маңызды жаңалықтың екіншісі – сауда-саттық жүйесі болды. Ombre-нің шығу тегі нақты емес және Францияда Homme немесе Bête деп аталатын ойынның болуымен күңгірттенген. Ombre және homme сәйкесінше испан және француз тілдерінде "адам" дегенді білдіреді. Ombre-де сауда-саттықты жеңген ойыншы "Адам" атанды және қалған екеуіне қарсы жалғыз ойнады. Ойын Еуропаға тез тарады, әртүрлі ойыншылар саны үшін түрлі нұсқалары пайда болды және Quadrille, Quintille, Médiateur және Solo деп аталды. Квадриль 18 ғасырда Англияда өте танымал болды және, мысалы, Джейн Остіннің "Гордость и предубеждение" романында бірнеше рет еске алынды. Неміс тіліндегі кез келген ойынның алғашқы ережелері 1608 жылы жарияланған Рюмпфен ережелері болды, кейіннен бірнеше келесі басылымдарда кеңейтілді. Сонымен қатар, 1678 жылы пайда болған Palamedes Redivivus – алғашқы неміс ойындар жинағы, онда Hoick (Hoc), Ombre, Picquet (sic), Rümpffen және Thurnspiel ережелері бар.

The 17th century saw an upsurge in the number of new games being reported as well as the first sets of rules, those for Piquet appearing in 1632 and Reversis in 1634. Cotton records the first rules for the classic English games of Cribbage, a descendant of Noddy, and Whist, a development of English Trump or Ruff ('ruff' then meaning 'rob') in which four players were dealt 12 cards each and the dealer 'robbed' from the remaining stock of 4 cards. Piquet was a two player, trick taking game that originated in France, probably in the 16th century and was initially played with 36 cards before, around 1690, the pack reduced to the 32 cards that gives the Piquet pack its name. Reversis is a reverse game in which players avoid taking tricks and appears to be an Italian invention that came to France around 1600 and spread rapidly to other countries in Europe. In Comète the aim is to be first to shed all one's hand cards to sequences laid out in rows on the table. However, there are certain cards known as 'stops' or hocs: cards that end a sequence and give the one who played it the advantage of being able to start a new sequence. This concept spread to other 17th and 18th century games including Poque, Comete, Emprunt, Manille, Nain Jaune and Lindor, all except Emprunt being still played in some form today. It was the 17th century that saw the second of the two great innovations being introduced into trick taking games: the concept of bidding. Ombre's origins are unclear and obfuscated by the existence of a game called Homme or Bête in France, ombre and homme being respectively Spanish and French for 'man'. In Ombre, the player who won the bidding became the "Man" and played alone against the other two. The game spread rapidly across Europe, spawning variants for different numbers of players and known as Quadrille, Quintille, Médiateur and Solo. Quadrille went on to become highly fashionable in England during the 18th century and is mentioned several times, for example, in Jane Austen's Pride and Prejudice. The first rules of any game in the German language were those for Rümpffen published in 1608 and later expanded in several subsequent editions. In addition, the first German games compendium, Palamedes Redivivus appeared in 1678, containing the rules for Hoick (Hoc), Ombre, Picquet (sic), Rümpffen and Thurnspiel.

18 ғасыр

Карта ойындарының эволюциясы бұрынғыдан да жылдам жалғасты, соның нәтижесінде Брискола мен Тресетте (Италия), Шафкопф (Бавария), Джасс (Швейцария), Австрияның Шнапсен және Германияның Алпыс алтысының алдындасы Марияж, ал қазіргі орталық Еуропа Таро ойындарының көпшілігінің бастауы – Тап Тарок сияқты көрнекті ұлттық ойындар пайда болды. Уист континентке таралып, солтүстік және батыста кең танылды. Францияда Comet пайда болды, ол кейіннен Nain Jaune және Виктория дәуіріндегі Pope Joan ойындарына ұласты.

Түрлері

Карта ойындары әртүрлі жолмен жіктелуі мүмкін: мақсатына, қолданылатын құрал-жабдыққа (мысалы, карталардың саны мен түстеріне), шығу тегіне немесе ойын механизміне (ойының қалай жүзеге асырылатынына) қарай. Parlett және McLeod карта ойындарын негізінен ойын механизмі бойынша топтастырады, олардың бес түрі бар: басып озу, карта алмасу, қолдарды салыстыру, карталарды жаю және соғыс пен жинақ ойындарын қамтитын әртүрлі категория. Бұл түрлер келесі бөлімдерде сипатталады.

Ойынның сыртындағы ойындар

Ойыншылар қолдағы карталарын үстелге ашып салуға тиіс ойындардың ең ірі түрі. Ойын, ойыншылардың барлық карталарын тауысқанда аяқталады.

Қарапайым ойындар

Көптеген англо-американдық ойындар қарапайым трюк ойындары санатына жатады. Көбінесе мақсат – ең көп трюктарды алу, бірақ барлық трюктарды алу, мүмкіндігінше аз трюктар жасау (немесе жаза карталарын) немесе нақты бір саны трюктарды алу сияқты түрленулер де кездеседі. Бридж, Вист және Спайдерс – танымал мысалдар. Жүрек, Қара ханым және Қара Мария – белгілі бір карталардан қашуды мақсат ететін кері ойындардың мысалдары. Қарапайым трюк ойындарын келесі 11 топқа бөлуге болады:

Ойындарды қосу

Бұл кішкентай топтың түбінде Нодди тұр, ол қазір жойылған, бірақ одан әлдеқайда қызықты «Қымбат түстер» және «Криббедж» ойындары пайда болды. Ойыншылар кезекпен ойнайды және карталардың санын қосып есептейді. Мақсаты – белгілі бір сомаға жету немесе одан қашу, сондай-ақ нақты комбинациялар үшін ұпай жинау.

Балық аулау ойындары

Балық аулау ойындарында қолдағы карталар үстелдегі карталарға қарсы ойнатылады, егер олар сәйкес келсе, үстелдегі карталарды жеңіп алады. Балық аулау ойындары көптеген елдерде, соның ішінде Қытайда кең таралған, онда олардың әртүрлі түрлері бар. Scopa Италияның ұлттық карта ойындарының бірі саналады. Кассино – ағылшын тілді елдерде кеңінен таралған жалғыз балық аулау ойыны. Цвикер Германияда ойналатын «Кассиноның қарапайым және көңілді нұсқасы» деп сипатталған. Tablanet (таблич) – Балқан аймағында танымал балық аулау стиліндегі ойын.

Ойынға сәйкестіктер

Сәйкес келетін (немесе кейде "үйлестірілетін") ойынның мақсаты – қарсылас бұрын осыдан гөрі жасап үлкермес бұрын, сәйкес келетін карталардың белгілі бір топтарын жинау болып табылады. Реммиде бұл карта тарту және тастау арқылы іске асырылады, ал мұндай топтар "үйлесімдер" деп аталады. Маджонг – плиткалармен, карталардың орнына ойналатын өте ұқсас ойын. Ремми емес, сәйкес келу типіндегі ойындар көбінесе "балық аулау" жанрына жатады, мысалы, балалар ойындары "Балық аулау" және "Ескі қыз".

Соғыс тобы

Соғыс тобындағы ойындарда, сондай-ақ "ұстап жинау" немесе "жинақтау" ойындары деп те аталады, мақсаты – колодадағы барлық карталарды иелену. Мысалы, көптеген "Соғыс" түріндегі ойындар мен Slapjack сияқты, төгілген карталар үйіндісін шапалақтауды қамтитын ойындар осы санатқа жатады. Мысырлық құс сырғанағында мұндай екі мүмкіндік те бар.

Үстірту ойындары

Көтеріс ойындары – Азиялық отбасы ойындарының бірі, мұндағы мақсат – соңғы ойналған картадан жоғары картаны немесе карталар комбинациясын ойнау. Балама ретінде ойыншы төңкерілуге тиіс немесе оның мүмкіндігі болған жағдайда да төңкерілуді таңдай алады. Батыстағы жалғыз мысал – «Президент» ойыны, ол, әдетте, азиялық ойынның нұсқасы болып саналады.

Карталарды алмасу ойындары

Карта алмасу ойындары – ойыншылардың өздерінің қолынан картаны немесе карталарды үстелдегі карталармен немесе басқа ойыншылармен, әдетте, белгілі бір карталарды немесе карталардың комбинацияларын жинау мақсатымен алмасатын тағы бір ірі санат. Рамми (Rummy) отбасының ойындары ең жақсы танымал.

Таңдап алу және тастау тобы

Бұл ойындарда ойыншылар қосымшадан карта алады, мүмкін болса немесе қаласа, жүріс жасайды, содан кейін картаны төңкеру қатарына тастайды. Бұл топтағы ойындардың көбісі румми отбасына жатады, бірақ Гольф – румми емес, басқа үлгі.

Сауда тобы

Атауынан көрініп тұрғандай, ойыншылар қолдағы карталарын үстелдегі ортақ жиынмен алмастырады. Мысалдарға "Швимен", "Кемпс", "Джеймс Бонд" және "Уиски Покер" жатады. Бұл ойындар "Отыз бір" және "Коммерция" ескі еуропалық ойындарынан пайда болған.

Құк тобы

Бұл өте көне, әртүрлі елдерде әртүрлі нұсқалары бар дөңгелек ойын. Ойыншыларға бір картадан беріледі және ең төменгі картаны немесе кейде белгілі бір жаза карталарын алудан қашу үшін көршілерімен ауыстыруға тырысады. Ескі француз ойыны – Куку, ал оның кейінгі ағылшын туысы – Рантер Го Раунд, сондай-ақ «Эйсті қуу» және «Көршіңді бұрау» деп те аталады. Арнайы карталармен ойналатын осындай ойындардың қатарына итальяндық Cucù, скандинавиялық Gnav, австриялық Hexenspiel және неміс Vogelspiel кіреді.

Төртұтас топ

Карталарды жинауға арналған ойындар, ең әйгілісі – "Бақытты отбасылар". Оның неміс тіліндегі әйгілі нұсқасы Quartett ойыны өте сәтті, оны Skat жиынтығымен ойнауға болады, бірақ көбінесе арнайы дайындалған жиынтықтармен ойналады.

Карталарды өткізу тобы

Көршілерге карта беруге байланысты ойындар. Классикалық ойын – Old Maid, алайда ол неміс тіліндегі Black Peter ойынынан туындаған және француздық Vieux Garçon ойынымен байланысты болуы мүмкін. Pig ойыны, оның Donkey және Spoons нұсқалары да танымал.

Сабырлық немесе пасьянс ойындар

Көптеген сабырлық немесе карталық солитер ойындары бір ойыншыға арналған, бірақ кейбіреулері екі немесе одан көп ойыншының бәсекелесуі үшін жасалған.

Ойынды байланыстыру

Олардың ішіндегі ең көп таралған түрі – Карталы домино, сонымен қатар Фан Тан немесе Парламент деп те аталады. Ойынның мақсаты – төрт түрдің әрқайсысын орталық картадан (52 карталық ойындарда 7, ал 32 карталық жинақта Unter) бастап ретімен құру. Бірінші болып карталарынан құтылған ойыншы жеңіске жетеді, ал соңғы карталарын ұстап қалған ойыншы жеңіледі.

Покер ойындары

Покер – ойыншылардың «құмыра» деп аталатын ортақ пулға ставка жасайтын құмар ойындарының бір тобы. Ойын барысында пулдың құны өзгереді, мұнда ойыншылар өздерінің қолындағы комбинациясы рейтинг жүйесіне сәйкес басқалардың бәрін жеңеді деп тікелей бәс тігеді. Әртүрлі нұсқалары карталардың таратылу тәсілімен және ойыншылардың қолын күшейту жолдарымен ерекшеленеді. Оның көптеген себептері бар, соның ішінде оның тарихы мен Батыс әскерлері арасында кең таралғандығы, бұл оны әлемдегі ең танымал карта ойындарының біріне айналдырды.

Банктік ойындар

Бұл ойыншылар бір-бірімен емес, банкирмен бәсекелесетін ақшаға немесе фишкаларға ойналатын құмар ойындары. Олар көбінесе казиноларда ойналады, бірақ көптеген ойындар үйге бейімделіп, үйде тәттілер, шұғыналар немесе ұпайлар үшін ойналады. Казино ойындарында банкирдің казиноға пайда әкелетін "үйдің басымдығы" болады. Көрікті казино ойындарының қатарында Blackjack және Baccarat бар, ал Pontoon – Blackjack-тің туысы, ол Бірінші дүниежүзілік соғыстың окоптарынан пайда болып, танымал британдық отбасылық ойынға айналды.

Әртүрлі ойындар

Бұл ойындар жоғарыда аталған ешбір санатқа жатпайды. Осы топтағы жалғыз дәстүрлі ойындар – кем дегенде 200 жылдық тарихы бар жинақ ойындары және 19 ғасырдағы сауда ойыны «Speculation».

Компендиумдық ойындар

Компендиум ойындары бір-бірінен кейін ойналатын әртүрлі келісімшарттар тізбегінен тұрады. Көп кездесетін үлгі – нақты карталардан қашу мақсатында бірнеше кері мәмілелер ойнау, содан кейін домино сияқты ойын түріндегі соңғы келісімшарт жасау. Мысалдар: Барбу, Герцельн, Лорум және Росбиратшка. Quodlibet және Rumpel сияқты басқа ойындарда кең ауқымды, әртүрлі келісімшарттар кездеседі.

Жауынгерлік ойындар

1970 жылға дейін жазылмаған жаңа жанр, олардың көпшілігі коллекциялық карта ойындары түріндегі авторлық құқықпен қорғалған карталарды қолданады (төменде қараңыз). Ең ерте және ең танымал мысалы – Magic: The Gathering.

Мақсат бойынша карточкалық ойындар

Карта ойындарын жіктеудің тағы бір кең жолы – мақсатына қарай. Негізгі төрт түрі бар, сонымен қатар мақсаты әртүрлі бірнеше ойын да кездеседі.

Ойындарды ұстау

Бұл ойындардағы мақсат – карталарды ұстап алу немесе олардан қашу. Олар мынадай түрлерге бөлінеді:

Көп карта. Мақсаты – мүмкіндігінше көп картаны ұстап алу. Көптеген қарапайым тәсіл ойындары осы топқа жатады. Аз карта. Көп томдық ойындарда жиі кездеседі, әйтпесе сирек. Көбінесе «Мизер», «Беттел», «Нулл» немесе «Ноло» деп аталатын ойынның шарты ретінде кездеседі. Нақты карта саны. Дәл осындай топтағы ойында жеңу үшін ойыншы дәл сондай тәсілдерді алуы керек. Көп ұпай. Ұпайлық тәсіл ойындары мен балық аулау ойындарының көпшілігінде мақсат – карталардағы ең көп ұпайды жинау. Аз ұпай. Кейбір немесе барлық карталар жазалау ұпайларын алып келеді, сондықтан мақсат – мүмкіндігінше аз ұпай жинау. Нақты ұпай. Ойыншылар белгілі бір ұпай мөлшерін жинауға тырысатын шағын топ, мысалы, Differenzler Jass. Көп немесе аз ұпай. Кейбір Jass ойындары, мысалы, Молотовта мақсат – ең көп немесе ең аз ұпай жинап, ортадағы ойыншыны жеңіліске ұшырату. Соңғы тәсілді жеңіп алу. Tuppen сияқты ойындарда соңғы тәсілді алған ойыншы жеңеді; алдыңғы барлық тәсілдер маңызсыз. Кейбір ойындарда соңғы тәсілді жеңіп алу үшін немесе белгілі бір картамен жеңіп алу үшін бонус немесе қосымша ұпайлар беріледі. Соңғы тәсілді жоғалту. Кейбір ойындарда, мысалы, Krypkille, мақсат – соңғы тәсілді жоғалту. Аралас мақсаттар. Кейбір ойындарда, мысалы, Кайзерде оң және теріс ұпайлы карталар болады.

Ойыншықтарды шашу

Шеддинг ойынында, сондай-ақ жинақтау ойыны деп те аталады, ойыншылар қолдарындағы карталармен бастайды, ал ойынның мақсаты – өз қолындағы барлық карталарды бірінші болып құтылу. Көбінесе кездесетін шеддинг ойындарына Crazy Eights (Mattel компаниясы Uno деп коммерциялық түрде таратқан) және Daihinmin жатады. Кейбір үйлестіру типтес ойындар да шеддинг ойындары болып табылады; Роммидің кейбір түрлері, мысалы, Паскахусу, 10-шы кезең, Руммикуб, алдау ойыны I Doubt It, сондай-ақ балалар ойындары Муста Майя және Олд Мейд екі санатқа да жатады.

Комбинациялық ойындар

Көптеген ойындарда карталардың комбинацияларын жасау мақсаты тұрады: қосу арқылы, жиынтықтарды сәйкестіру арқылы немесе тізбектер құру арқылы. Барлық Рамми ойындары осы екі принципке негізделген, бірақ қарапайым нұсқаларындағы соңғы мақсат – карталардан құтылу болып табылады, бұл оларды карта тастау ойындарына жатқызады (жоғарыда қараңыз). Дегенмен, Канаста немесе Ромме сияқты комбинация үшін ұпай жинау нұсқалары нағыз комбинациялық ойындар болып есептеледі.

Ойынды салыстыру

Карта ойындарын салыстыру – жеңімпазды анықтау үшін қолдағы карталардың құндылығы салыстырылатын ойындар, олар "бақ сынасу" немесе "ашыққа шығару" ойындары деп те аталады. Покер, блэкджек, мус және баккара – карта ойындарын салыстырудың мысалдары. Көріп отырғанымыздай, осы ойындардың көпшілігі құмарлыққа арналған ойындар ретінде құрастырылған.

Ішу ойындары

Ішімдік карта ойындары – карталар қолданылатын және ойынның мақсаты ішу немесе басқаларды ішуге мәжбүрлеу болып табылатын ішімдік ойындары. Көптеген ойындар "ішімдік ережелері" енгізілген қарапайым карта ойындары болып табылады; мысалы, "Президент" ойыны "Дайхинмин" ойынымен дерлік бірдей, бірақ ішімдік ішуге қатысты қосымша ережелері бар. Покерді де ставка ретінде бірнеше сусынды қолдана отырып ойнауға болады. Нидерландыда кең таралған "Toepen" ойыны да жиі ішімдік ойыны ретінде танымал. Кейбір карта ойындары нақты ішімдік ойыны ретінде ойнау үшін арнайы жасалған.

Жеке меншік ойындар

Бұл арнайы жиынтықпен ойналатын карта ойындары. Көптеген басқа карта ойындары коммерциялық немесе әуесқойлық жолмен жасалып, жарияланған. Кейбір жағдайларда ойынға стандартты 52 карталық жиынтық қолданылады, бірақ мақсаты ерекше болады. Мысалы, "Элеусис" ойынында ойыншылар бір-бір картадан ойнайды және олардың әрекеті заңды ма, жоқ па екенін естіп, дилер құрған жасырын ережелерді анықтауға тырысады. Дегенмен, мұндай ойындардың көпшілігі ойынға арнайы жасалған карта жиынтығын (немесе оның нұсқаларын) пайдаланады. Жиынтықтар көбінесе авторлық құқықпен қорғалған, бірақ оларды ойыншылардың өзі де жасауы мүмкін. "Uno", "Phase 10", "Set" және "1000 Blank White Cards" – бұл арнайы жиынтықты қолданатын танымал карта ойындары; "1000 Blank White Cards" ерекшелігі – ойын карталарын ойыншылардың өзі ойнап жатқанда құрастырады, сондықтан оған коммерциялық жиынтық жоқ.

Жинақтаушы карта ойындары (CCG)

Коллекциялық карта ойындары (CCG) – бұл авторлық құқықпен қорғалған карта ойындары. CCG – екі немесе одан көп ойыншы арасындағы стратегиялық ойын. Әр ойыншының өз дегі (колодасы) болады, ол коммерциялық нарықтағы бірегей карталардың үлкен қорынан құралады. Карталардың әртүрлі әсерлері, бағасы және суреті болады. Жаңа карта жиынтықтары белгілі бір уақыт аралығында жарық көреді және бастапқы жиынтықтар немесе күшейткіш жиынтықтар түрінде сатылады. Әртүрлі карталарды жинау ойынды коллекциялық карта ойынына айналдырады, ал карталар екінші нарықта сатылады немесе айырбасталады. «Magic: The Gathering», «Pokémon» және «Yu-Gi-Oh!» – кең танымал коллекциялық карта ойындары.

Тірі карта ойындары (LCG)

Тірі карта ойындары (LCG) коллекциялық карта ойындарына (CCG) ұқсас, бірақ оларды ерекшелейтін негізгі қасиет – бұл дәстүрлі коллекциялық карта ойындарынан өзгеше, белгілі бір тарату әдісі. CCG үшін жаңа карталар көбінесе бастаушы жиынтықтары немесе күшейткіш жиынтықтар (бустерлік пакеттер) түрінде сатылады, мұндағы мазмұн көбінесе кездейсоқ болады. Ал LCG ойынды ойнау үшін ойыншылар бір негізгі жиынтықты алуы тиіс, одан кейін олар қосымша жиынтықтар немесе жаңа мазмұн – карталар мен сценарийлерді қамтитын кеңейтулер арқылы оны өзгерте алады. Бұл процесте кездейсоқтық болмайды, демек, бірдей жиынтықтар мен кеңейтулерді алған ойыншылар бірдей мазмұнға ие болады. Бұл терминді Fantasy Flight Games (FFG) танымал етті, және ол негізінен олардың өнімдеріне қатысты қолданылады, алайда кейбір үстел ойындары компаниялары да осыған ұқсас модельді пайдаланатынын көруге болады.

Симуляциялық карта ойындары

Жекелендірілген, арнайы дайындалған карталар жинағы немесе мағыналары белгіленген стандартты ойын карталары жинағы, басқа бір іс-әрекеттің қимылдарын, мысалы, карта футболын модельдеу үшін пайдаланылады.

Шығармалық карта ойындары

Көптеген ойындар, оның ішінде карточкалық ойындар, ғылыми фантастика авторлары мен сценарийшілердің туындысы болып табылады, олар әңгімеде бейнеленген мәдениетті қазіргі батыстық мәдениеттен алшақтату мақсатында жасалған. Олар көбінесе бар немесе демалыс бөлмесі сияқты ортада фондық іс-әрекеттерді көрсету үшін қолданылады, бірақ кейде ойынның өзі оқиғаның орталық тақырыбына айналады. Кейбір ойындар интеллектуалдық меншік иесі тиісті колода мен ережелерді жасап, сату арқылы нақты карточкалық ойындарға айналады, ал қалғандарында ережелердің толық сипаттамасы болмайды немесе олардың қолданылуы мүмкін емес немесе физикалық тұрғыдан қана мүмкін емес карталарға немесе басқа құрал-жабдықтарға тәуелді болады.

Ойыншылардың саны мен бірлестігі

Кез келген карта ойыны ойыншылар санына шектеулер қояды. Ең маңызды айырмашылықтар бір ойыншылық және екі ойыншылық ойындар, сондай-ақ екі ойыншылық және көп ойыншылық ойындар арасында жатыр. Бір ойыншыға арналған карта ойындары пасьянс немесе шыдамдылық ойындары деп аталады. (Пасьянс карта ойындарының тізімін қараңыз.) Жалпы айтқанда, олар көп жағынан ерекше және стандартты емес, бірақ кейбіреулері екі немесе көп ойыншыға арналған ойындарға бастап кетті, мысалы, Spite және Malice. Екі ойыншыға арналған карта ойындарында әдетте барлық карталар ойыншыларға үлестірілмейді, себебі олар әйтпесе ойын күйі туралы толық ақпаратқа ие болар еді. Екі ойыншылық ойындар әрқашан өте танымал болды және пикет, безик, алпыс алты, клабержасс, джин-рамми және криббедж сияқты маңызды карта ойындарын қамтиды. Көптеген көп ойыншылық ойындар екі ойыншылық ойындар ретінде басталды, кейін көптеген ойыншыларға бейімделді. Мұндай бейімделу үшін ойын бағытын таңдаудан бастап, бірқатар күмәнді шешімдер қабылдау қажет. Екі ойыншылық ойынды көп ойыншылыққа кеңейтудің бір жолы – тең мөлшердегі екі команда құру. Көбінесе, вист және контракт бридждегідей, екі тұрақты серіктеспен төрт ойыншы қиылысып отырады. Серіктестер бір-біріне қарама-қарсы отырып, бір-бірінің қолындағы карталарды көре алмайды. Егер серіктестер арасында байланысқа рұқсат болса, ол әдетте рұқсат етілген белгілер мен сигналдардың нақты тізімімен шектеледі. 17 ғасыр француздық серіктестік ойындары, мысалы, триумф, ерекше болды, себебі серіктестер бір-біріне жақын отырып, карта алмаспаған немесе реттілікті бұзбаған жағдайда еркін байланысқа ие болды. Екі ойыншылық ойынды көп ойыншылыққа кеңейтудің тағы бір жолы – әр ойыншы өз үшін ойнайтын және жеңіп немесе жеңіліп қалатын жекелей ойын. Мұндай карта ойындарының көпшілігі дөңгелек ойындар болып табылады, яғни екі немесе үштен бастап кез келген ойыншылар санымен ойнауға болады, егер барлығына жеткілікті карта болса. Омбре, таро және скат сияқты ең қызықты ойындарда ойыншылар арасындағы байланыстар қолдан-қолға ауысады. Нәтижесінде, ойыншылардың барлығы өздері үшін ойнайды, бірақ әр қол үшін ойын механизмі ойыншыларды екі командаға бөледі. Көбінесе бұл жекелей ойын, яғни бір ойыншы жекелей ойнап, қалғандарына қарсы белгілі бір мақсатқа жетуі керек, ал олар команда құрып, ұпайларын бірлесіп жеңеді немесе жоғалтады. Бірақ үштен астам ойыншы бар ойындарда, екі ойыншыны таңдайтын механизм де болуы мүмкін, содан кейін олар қалғандарына қарсы ойнауы керек.

Any specific card game imposes restrictions on the number of players. The most significant dividing lines run between one player games and two player games, and between two player games and multi player games. Card games for one player are known as solitaire or patience card games. (See list of solitaire card games.) Generally speaking, they are in many ways special and atypical, although some of them have given rise to two or multi player games such as Spite and Malice. In card games for two players, usually not all cards are distributed to the players, as they would otherwise have perfect information about the game state. Two player games have always been immensely popular and include some of the most significant card games such as piquet, bezique, sixty six, klaberjass, gin rummy and cribbage. Many multi player games started as two player games that were adapted to a greater number of players. For such adaptations a number of non obvious choices must be made beginning with the choice of a game orientation. One way of extending a two player game to more players is by building two teams of equal size. A common case is four players in two fixed partnerships, sitting crosswise as in whist and contract bridge. Partners sit opposite to each other and cannot see each other's hands. If communication between the partners is allowed at all, then it is usually restricted to a specific list of permitted signs and signals. 17th century French partnership games such as triomphe were special in that partners sat next to each other and were allowed to communicate freely so long as they did not exchange cards or play out of order. Another way of extending a two player game to more players is as a cut throat or individual game, in which all players play for themselves, and win or lose alone. Most such card games are round games, i. e. they can be played by any number of players starting from two or three, so long as there are enough cards for all. For some of the most interesting games such as ombre, tarot and skat, the associations between players change from hand to hand. Ultimately players all play on their own, but for each hand, some game mechanism divides the players into two teams. Most typically these are solo games, i. e. games in which one player becomes the soloist and has to achieve some objective against the others, who form a team and win or lose all their points jointly. But in games for more than three players, there may also be a mechanism that selects two players who then have to play against the others.

Ойын бағыты

Карта ойынындағы ойыншылар әдетте үстелдің немесе карталарды қоюға жарамды басқа кеңістіктің айналасында жиналады. Үш немесе одан көп ойыншы болған жағдайда ғана маңызды болатын ойынның бағыты сағат тілімен немесе сағат тіліне қарсы болуы мүмкін. Бұл ойындағы түрлі рөлдердің қозғалыс бағытын анықтайды. (Шын уақытты карта ойындарында ойын бағыты қажет болмауы мүмкін.) Көптеген аймақтарда ойынның дәстүрлі бағыты бар, мысалы:

Азияның көп бөлігінде және Латын Америкасында – сағат тіліне қарсы. Солтүстік Америка мен Австралияда – сағат тілімен. Еуропа шамамен солтүстік және оңтүстікке бөлінеді, солтүстік бөлігінде сағат тілімен, ал оңтүстік бөлігінде сағат тіліне қарсы бағыт қолданылады. Шекара Англия, Ирландия, Нидерланды, Германия, Австрия (көбінесе), Словакия, Украина және Ресей (сағат тілімен) және Франция, Швейцария, Испания, Италия, Словения, Балқан елдері, Венгрия, Румыния, Болгария, Грекия және Түркия (сағат тіліне қарсы) аралығында өтеді. Күшті дәстүрі бар аймақта туған ойындар көбінесе бастапқыда сол бағытта ойналады, тіпті басқа бағытты ұнататын аймақтарда да. Ресми ережелері бар және турнирлерде ойналатын ойындар үшін ойын бағыты әдетте сол ережелерде көрсетіледі.

Кімнің сатушы екенін анықтау

Көптеген ойындарда ойыншылар арасында белгілі бір асимметрия болады. Ойыншылардың рөлдері әдетте дилер ретінде, яғни карталарды шайқап, ойыншыларға үлестіру міндеті берілген ойыншы ретінде көрінеді. Дилер болу, ойынға байланысты, (шағын немесе маңызды) артықшылық немесе кемшілік болуы мүмкін. Сондықтан, әрбір ойналған қолдан кейін, дилерлік әдетте ойын бағытына сәйкес келесі ойыншыға беріледі. Бірінші дилер болудың артықшылығы немесе кемшілігі болуы мүмкін болғандықтан, бірінші дилерді анықтау үшін бірнеше стандартты әдіс бар. Көп қолданылатын әдіс – кесу, ол былай жұмыс істейді. Бір ойыншы карталарды шайқап, үстелге қояды. Әр ойыншы үстінен карталардың бір бөлігін көтеріп, төменгі картасын ашып көрсетеді және оны қапқа қайтарады. Ең жоғары (немесе ең төменгі) картаны ашқан ойыншы дилер болады. Егер тең түссе, процесс тең түскен ойыншылармен қайталанады. Кейбір ойындарда, мысалы, вистте, кесу процесі ресми ережелердің бір бөлігі болып табылады, сонымен қатар кесу үшін карталардың иерархиясы (оның ойын барысында басқаша қолданылуы мүмкін) да көрсетіледі. Бірақ, жалпы алғанда, кез келген әдіс қолданылуы мүмкін, мысалы, екі ойыншылық ойында тиыстың сырға салуы, бір ойыншы аса тартқанша карта тарту немесе ойыншықтарды лақтыру.

Қолдар, раундтар және ойындар

Қол, сондай-ақ, дилердің карталарды араластырып, төменде сипатталғандай беруімен басталып, ойыншылардың ұпайларын есептеуімен және келесі дилердің анықталуымен аяқталатын ойынның бір бөлігі. Әр ойыншының алған және қолында ұстап тұрған карталар жиынтығы да сол ойыншының қолы деп аталады. Ойыншылар өздерінің қолын ойнауды аяқтағанда қол аяқталады. Көбінесе бұл бір ойыншының (немесе барлығының) қолында карта қалмағанда болады. Ойын бағыты бойынша дилерден кейін отырған ойыншы ең үлкен қол (немесе екі ойыншылық ойындарда ең үлкен қол) немесе алғашқы қол деп аталады. Ойын раунды ойыншылар санына тең қолдан тұрады. Әр қолдан кейін дилерлік ойын бағыты бойынша беріледі, яғни бұрынғы ең үлкен қол жаңа дилер болады. Әдетте ойыншылар әр қолдан кейін ұпай жинайды. Ойын белгілі бір раундтар санынан тұруы мүмкін. Балама ретінде, оны белгілі бір ұпай санына дейін ойнауға болады. Бұл жағдайда ойыншы мақсатты ұпайға жеткен қолмен аяқталады.

Араластыру

Араластыру – карталар жинағын кездейсоқ ретпен келтіру процесі. Әртүрлі артықшылықтары мен кемшіліктері бар көптеген техникалар бар. Риффл араластыру – қақпақ екі шамамен тең жартыға бөлінетін, содан кейін иіліп, босатылатын әдіс, нәтижесінде карталар бір-бірімен өріледі. Бұл процесті бірнеше рет қайталау қақпақты жақсы кездейсоқтандырады, бірақ бұл әдіс басқаларына қарағанда үйренуге қиын, және карталарға зақым келтіруі мүмкін. Үстіне қосып араластыру және индус араластыру – қақпақтың үстіңгі бөлігінен карталардың топтарын алып, оларды кері ретпен қайта құрастыру арқылы жұмыс істейтін екі техника. Оларды үйрену оңай, бірақ қақпақты жеткілікті түрде кездейсоқ ету үшін оларды жиі қайталау қажет. Кішкентай балаларға арналған әдіс – карталарды үлкен бетке жайып, оларды қайта жинап алудан бұрын жылжыту. Бұл сондай-ақ домино сияқты тайлы ойыншықтарды араластырудың ең көп таралған әдісі. Казинода үлкен сомаға ойналатын ойындарда карталардың дұрыс кездейсоқтандырылуы өте маңызды, бірақ көптеген ойындарда бұл аз маңызды, тіпті карталар тым жақсы араластырылғанда ойыншының тәжірибесі нашарлауы мүмкін. Ресми скат ережелері карталардың жақсы араластырылуын талап етеді, бірақ неміс скат сотының шешімі бойынша, бір қолмен ойнайтын ойыншы карталарды тым жақсы араластыратындықтан, араластыру машинасына сенбестен, басқа ойыншыдан араластыруды сұрауы керек. Француздық белот ережелері қақпақтың ешқашан қолмен араластырылмауы керектігін айтады.

Сауда жасау

Дилер топтағы барлық карталарды алып, оларды біртекті қалыпқа келтіріп, араластырады. Қатаң ойын кезінде дилер алдыңғы ойыншыға (ойын бағыты бойынша) кесу үшін карточка жинағын ұсынады. Егер ойын сағат тілі бойынша болса, бұл дилердің оң жағындағы ойыншы; сағат тіліне қарсы болса, дилердің сол жағындағы ойыншы. Кесуге шақыру карточка жинағын, беті төмен қарап, кесуге тиіс ойыншының жанындағы үстелге қою арқылы жасалады: ол содан кейін жинақтың жоғарғы бөлігін төменгі бөлігінен ажыратып, жанына қояды. (Көбінесе екі бөлік шамамен бірдей мөлшерде болады. Қатаң ережелерде әр бөлімде үш немесе бес картадан кем болмауы керек деп көрсетілуі мүмкін.) Содан кейін бұрынғы төменгі бөлік бұрынғы жоғарғы бөліктің үстіне қойылады. Кесудің орнына, ойыншы дилердің дұрыс араластырғанына сенгенін білдіру үшін карточка жинағын соғып тастауға болады. Картошкаларды бөлу (тарату) ойын бағыты бойынша, ең үлкен қолдан басталады. Дилер карточка жинағын бір қолымен беті төмен қаратып ұстап, екінші қолымен жоғарғы жағынан карточкаларды алып, оларды ойыншыларға үстелге, беті төмен қаратып, бөліп береді. Картошкалар біреуден немесе бірнеше карточкадан тұратын топтарға бөлінеді; сондай-ақ, барлық жинақ немесе белгілі бір саны бөлінеді. Егер бөлінбеген карточкалар қалса, олар үстелдің ортасында беті төмен қаратып қойылады, осылай қосымша жинақ (ойын мен аймаққа байланысты талон, жесір, скейт немесе кит деп те аталады) пайда болады. Араластыру, кесу және бөлу кезінде дилер ойыншыларға карточкалардың бетін көруге мүмкіндік бермеуі керек. Ойыншылар карточкалардың бетін көруге тырыспауы керек. Егер ойыншы өз карточкасынан басқа карточканы кездейсоқ көрсе, дұрыс әдеп – оны мойындау. Картошкалар бөліскен кезде оларды көруге тырысу немесе көріп пайда алу да адалдықсыздық болып табылады. Егер карточка кездейсоқ ашылып қалса (барлығына көрінетін болса), кез келген ойыншы қайтадан бөлуді талап ете алады (барлық карточкалар жиналады, араластыру, кесу және бөлу қайталанады) немесе карточканы кездейсоқ түрде жинаққа ("жағып" қою) және ашылған карточканы алуға тиіс ойыншыға жаңа карточка беруді талап ете алады. Бөлу аяқталғаннан кейін, барлық ойыншылар өз карточкаларын немесе "қолын" алып, оларды ұстайды, осылай карточкаларды ұстаушы оларды көре алады, бірақ басқа ойыншылар көре алмайды, немесе ойынға байланысты керісінше. Карточкалардың бұрыштарындағы белгілер болса, олардың барлық мәндерін бірден көру үшін карточкаларды таратып беру пайдалы. Көптеген ойындарда өз қолыңызды сұрыптап, карточкаларды ойынға сәйкес реттеу де пайдалы. Мысалы, бір түрдегі ойында бір түстің барлық карточкаларын бірге қою оңай, ал ромби ойынында оларды қатар бойынша немесе ықтимал комбинациялар бойынша сұрыптауға болады.

The dealer takes all of the cards in the pack, arranges them so that they are in a uniform stack, and shuffles them. In strict play, the dealer then offers the deck to the previous player (in the sense of the game direction) for cutting. If the deal is clockwise, this is the player to the dealer's right; if counterclockwise, it is the player to the dealer's left. The invitation to cut is made by placing the pack, face downward, on the table near the player who is to cut: who then lifts the upper portion of the pack clear of the lower portion and places it alongside. (Normally the two portions have about equal size. Strict rules often indicate that each portion must contain a certain minimum number of cards, such as three or five.) The formerly lower portion is then replaced on top of the formerly upper portion. Instead of cutting, one may also knock on the deck to indicate that one trusts the dealer to have shuffled fairly. The actual deal (distribution of cards) is done in the direction of play, beginning with eldest hand. The dealer holds the pack, face down, in one hand, and removes cards from the top of it with his or her other hand to distribute to the players, placing them face down on the table in front of the players to whom they are dealt. The cards may be dealt one at a time, or in batches of more than one card; and either the entire pack or a determined number of cards are dealt out. The undealt cards, if any, are left face down in the middle of the table, forming the stock (also called the talon, widow, skat or kitty depending on the game and region). Throughout the shuffle, cut, and deal, the dealer should prevent the players from seeing the faces of any of the cards. The players should not try to see any of the faces. Should a player accidentally see a card, other than one's own, proper etiquette would be to admit this. It is also dishonest to try to see cards as they are dealt, or to take advantage of having seen a card. Should a card accidentally become exposed, (visible to all), any player can demand a redeal (all the cards are gathered up, and the shuffle, cut, and deal are repeated) or that the card be replaced randomly into the deck ("burning" it) and a replacement dealt from the top to the player who was to receive the revealed card. When the deal is complete, all players pick up their cards, or "hand", and hold them in such a way that the faces can be seen by the holder of the cards but not the other players, or vice versa depending on the game. It is helpful to fan one's cards out so that if they have corner indices all their values can be seen at once. In most games, it is also useful to sort one's hand, rearranging the cards in a way appropriate to the game. For example, in a trick taking game it may be easier to have all one's cards of the same suit together, whereas in a rummy game one might sort them by rank or by potential combinations.

Ережелер

Жаңа карта ойыны кішкентай ғана басталады, біреудің өнертабысы ретінде немесе қолданыстағы ойынның өзгерткен нұсқасы ретінде. Оны ойнаушылар ережелерді өздері қалағандай өзгертуге келісе алады. Олар келіскен ережелер сол ойынның «үй ережесі» болып табылады. Үй ережелерінің жиынтығы ойыншылар тобының қай жерде болса да қолданылуы мүмкін, сондай-ақ ол белгілі бір үй, кафе немесе клубтағы барлық ойынды басқаратын рет ретінде де қабылдануы мүмкін. Ойын жеткілікті деңгейде танымал болғанда, оны бейтаныс адамдармен ойнағанда, жалпыға қабылданған ережелер жиынтығының қажеттігі туындайды. Бұл қажеттілік көбінесе белгілі бір үй ережелері кеңінен танылғанда қанағаттандырылады. Мысалы, Уист 18 ғасырда Англияда танымал болғанда, Портленд клубының ойыншылары өз үйлерінде қолдану үшін үй ережелері туралы келісімге келді. Кейбір басқа клубтардың ойыншылары өздерінің ережелерін жазып, басып шығарудың қиындығынан аулақ болу үшін «Портленд клубының» ережелерін қабылдауға келісті. Портленд клубының ережелері ақырында Англияның және Батыс мәдениеттерінің барлық жерінде кеңінен қабылданды. Бұл процесте ешқандай тұрақты немесе «ресми» жайт жоқ. Көптеген ойындар үшін ойын ойналатын жалпы ережелердің бір жиынтығы болмайды, ал ең көп таралған ережелер жиынтығы одан артық немесе кем емес. Канаста және Пинохль сияқты көптеген кең таралған карта ойындарының ресми реттеуші органы жоқ. Ең көп таралған ережелер жиынтығы көбінесе карта ойындарына арналған ереже кітаптарының ең көп таралуымен анықталады. Мүмкін, танымал ойын карталары ойындарының алғашқы жинағын Эдмунд Хойл жинаған, ол көптеген танымал ойын-сауық ойындарының сарапшысы болған. U.S. Playing Card Company қазір Hoyle брендіне ие және карта ойындарының әртүрлі түрлері үшін ереже кітаптарының сериясын шығарады, бұл ереже кітаптары кең таралған елдерде және тілдерде ойын ережелерін стандарттауға көмектеседі. Дегенмен, ойыншылар «стандартты» ережелерді толықтыру үшін немесе тіпті толығымен ауыстыру үшін «үй ережелерін» ойлап табуға еркін және көбінесе осылай жасайды. Картока ойынының ресми ережелері болса, онда ол картока ойынының «ресми» басқару органы болғанда ғана мүмкін. Мысалы, бридж турнирінің ережелерін Дүниежүзілік бридж федерациясы және әртүрлі елдердегі жергілікті органдар, мысалы, АҚШ-тағы Америка келісімшарттық бридж лигасы және Англиядағы Англия бридж одағы басқарады. Скат ережелерін Халықаралық скат ойыншылары қауымдастығы және Германияда Skatordnung жариялайтын Deutscher Skatverband реттейді. Француз таротының ережелерін Француз таро федерациясы реттейді. Шафкопф ережелерін Мюнхендегі Schafkopfschule белгілейді. Тіпті осы жағдайларда да, ережелерді тек осы басқару органдары санкциялаған немесе турнир ұйымдастырушылары белгілеген ойындарда ғана сақтау керек. Бейресми жағдайда ойыншылар келісілген қосымша немесе ауыстыру ережелерін қолдануға еркін. Мысалы, Шафкопфта «таза емес» Шафкопф деп аталатын көптеген жергілікті нұсқалар бар, олар ресми ережелерді қабылдап, қосымшаларды сипаттау арқылы белгіленеді, мысалы, «Гейер және Беттельмен, тариф 5/10 цент».

A new card game starts in a small way, either as someone's invention, or as a modification of an existing game. Those playing it may agree to change the rules as they wish. The rules that they agree on become the "house rules" under which they play the game. A set of house rules may be accepted as valid by a group of players wherever they play, as it may also be accepted as governing all play within a particular house, café, or club. When a game becomes sufficiently popular, so that people often play it with strangers, there is a need for a generally accepted set of rules. This need is often met when a particular set of house rules becomes generally recognized. For example, when Whist became popular in 18th century England, players in the Portland Club agreed on a set of house rules for use on its premises. Players in some other clubs then agreed to follow the "Portland Club" rules, rather than go to the trouble of codifying and printing their own sets of rules. The Portland Club rules eventually became generally accepted throughout England and Western cultures. There is nothing static or "official" about this process. For the majority of games, there is no one set of universal rules by which the game is played, and the most common ruleset is no more or less than that. Many widely played card games, such as Canasta and Pinochle, have no official regulating body. The most common ruleset is often determined by the most popular distribution of rulebooks for card games. Perhaps the original compilation of popular playing card games was collected by Edmund Hoyle, a self made authority on many popular parlor games. The U. S. Playing Card Company now owns the eponymous Hoyle brand, and publishes a series of rulebooks for various families of card games that have largely standardized the games' rules in countries and languages where the rulebooks are widely distributed. However, players are free to, and often do, invent "house rules" to supplement or even largely replace the "standard" rules. If there is a sense in which a card game can have an official set of rules, it is when that card game has an "official" governing body. For example, the rules of tournament bridge are governed by the World Bridge Federation, and by local bodies in various countries such as the American Contract Bridge League in the U. S., and the English Bridge Union in England. The rules of skat are governed by The International Skat Players Association and, in Germany, by the Deutscher Skatverband which publishes the Skatordnung. The rules of French tarot are governed by the Fédération Française de Tarot. The rules of Schafkopf are laid down by the Schafkopfschule in Munich. Even in these cases, the rules must only be followed at games sanctioned by these governing bodies or where the tournament organisers specify them. Players in informal settings are free to implement agreed supplemental or substitute rules. For example, in Schafkopf there are numerous local variants sometimes known as "impure" Schafkopf and specified by assuming the official rules and describing the additions e. g. "with Geier and Bettel, tariff 5/10 cents".

Ережелерді бұзу

Ойын ережелерін бұзу – ойын кезегі келмегенде карта ойнау сияқты, немесе картаның кездейсоқ ашылуы, жайылмалы тілде «қан кету» деп аталады. Карта ойындарының көптеген ресми ереже жинағында, түрлі бұзушылықтарға арналған жазаларды анықтайтын ережелер, дұрыс ойнау қағидаларын сипаттайтын ережелерден көбірек орын алады. Бұл көңілді емес, бірақ ойынды қатал түрде ойнау үшін қажет. Жоғары деңгейде карта ойындары ойнағысы келетін ойыншылар, ойынды бастамас бұрын, қолданылатын жазалар туралы барлығының келісімін қамтамасыз етеді. Жеке ойнағанда, бұл әдетте үй ережелерін келісу мәселесі болады. Ал турнирде, қажет болғанда ережелерді сақтауды және даулы жағдайларда төрелік етуді қамтамасыз ететін турнир директоры болуы мүмкін. Егер ойыншы ойын ережелерін әдейі бұзса, ол – алаяқтық. Сондықтан осы бөлімнің қалған бөлігі білімсіздік, шалаңдық, беймәздік және т.б. салдарынан туындаған, кездейсоқ бұзушылықтар туралы болады. Бір ойынды бірнеше ойыншылар тобы қайта-қайта ойнағанда, ережелерді бұзудың нақты жағдайын қалай шешуге қатысты үрдістер қалыптасады. Мысалы, «Шейла өз кезегі келмегенде карта ойнады. Өткен аптада Джо солай істегенде, біз келісіп…» Мұндай үрдістер жиынтығы ойыншылар тобы арасында қалыптасып, үй ережелерінің бір бөлігі ретінде қарастырылады. Үй ережелері жиынтығы бұрынғы бөлімде сипатталғандай, ресмиленуі мүмкін. Сондықтан кейбір ойындарда ережелерді бұзуды шешудің «дұрыс» жолы бар. Бірақ көптеген ойындарда басқарушы органдары болмағандықтан, бұзушылықтарды шешудің стандартты тәсілі жоқ. Көп жағдайда, бұзушылықтан кейін не болатынын анықтайтын арнайы ережелердің қажеті болмайды. Жалпы принцип бойынша, ережені бұзған адам одан пайда таппауы керек, ал басқа ойыншылар одан зиян шекпеуі керек. Белгіленген серіктестікпен ойналатын ойындарда, ережені бұзған адамның серіктесі де пайда көрер емес деп есептелуі мүмкін, бұл ретте ерекшелік жасалуы мүмкін. Кездейсоқ бұзушылық үшін жаза, жауапты адамға ықтимал пайда табу мүмкіндігін ескере отырып, мүмкіндігінше жеңіл болуы керек.

An infraction is any action which is against the rules of the game, such as playing a card when it is not one's turn to play or the accidental exposure of a card, informally known as "bleeding." In many official sets of rules for card games, the rules specifying the penalties for various infractions occupy more pages than the rules specifying how to play correctly. This is tedious but necessary for games that are played seriously. Players who intend to play a card game at a high level generally ensure before beginning that all agree on the penalties to be used. When playing privately, this will normally be a question of agreeing house rules. In a tournament, there will probably be a tournament director who will enforce the rules when required and arbitrate in cases of doubt. If a player breaks the rules of a game deliberately, this is cheating. The rest of this section is therefore about accidental infractions, caused by ignorance, clumsiness, inattention, etc. As the same game is played repeatedly among a group of players, precedents build up about how a particular infraction of the rules should be handled. For example, "Sheila just led a card when it wasn't her turn. Last week when Jo did that, we agreed etc." Sets of such precedents tend to become established among groups of players, and to be regarded as part of the house rules. Sets of house rules may become formalized, as described in the previous section. Therefore, for some games, there is a "proper" way of handling infractions of the rules. But for many games, without governing bodies, there is no standard way of handling infractions. In many circumstances, there is no need for special rules dealing with what happens after an infraction. As a general principle, the person who broke a rule should not benefit from it, and the other players should not lose by it. An exception to this may be made in games with fixed partnerships, in which it may be felt that the partner(s) of the person who broke a rule should also not benefit. The penalty for an accidental infraction should be as mild as reasonable, consistent with there being a possible benefit to the person responsible.

Карта ойнау

Әлем тарихындағы карта ойынына ең алғашқы сілтеме 9 ғасырғы Қытайда кездеседі. Тан әулетінің жазушысы Су Э жазған «Дуян жинағында» 868 жылы ханшайым Тонгчанның (Тан императоры Ицзунның қызы) Вэй кланының мүшелерімен (ханшайымның күйеуінің туыстары) «жапырақ ойыны» ойнағаны айтылады. Сун әулетінің мемлекет қайраткері және тарихшысы Оуян Сю қағаздан жасалған карталардың пайда болуы кітаптардың пішімінің өзгеруімен байланысты екенін атап өткен. Еуропадағы ең ерте сілтемелерде «наиб» деп аталатын сарацен немесе мавр ойыны туралы мәлімет бар. Шын мәнінде, сол дәуірге жататын, шығыс үлгісінде жасалған 52 картадан тұратын мамлюк египеттік карта жинағы сақталған. Онда төрт түрлі белгі – қылыш, хокки таяқшасы, кесе және монета, сондай-ақ патша, әкім, орынбасар және бірден онға дейінгі сандар көрсетілген. 1430 жылдары Италияда таро карталары ойлап табылды. Бұл толық латын үлгісіндегі карталар, әсем суреттермен безендірілген, және олардың ешқайсысы белгілі бір түске жатпайтын, арнайы рөл атқаратын қосымша карталардан тұрды. Таро карталарымен ойналатын ойындар әлі де Орталық Еуропаның кейбір аймақтарында ойналады. Толық таро жинағында әр түрлі белгіде 14 картадан болады: 1-ден 10-ға дейін саналған төменгі деңгейдегі карталар, валет (жақсы), кавалер (рыцарь), ханым (патшайым) және король (патша) сияқты жоғары деңгейдегі карталар, сондай-ақ ақымақ немесе қосалқы карта және 21 козырь картасы. 18 ғасырда дәстүрлі итальяндық таро карталарының суреттері картомантияда танымал болды және негізінен осы мақсатта қолданылатын «эзотерикалық» жинақтарға айналды. Бүгінде Солтүстік Америкада сатылатын таро жинақтарының көпшілігі оккульттік типте болып, болашақты болжаумен байланысты. Еуропада «ойындық таро» жинақтары ойын үшін танымал болып қала береді және 18 ғасырдан бері аймақтық белгілерді (Францияда жүрек, ромб, пика және крест; Германияда жапырақ, жүрек, қоңырау және емен) және ағылшын үлгісінің басқа да танымал ерекшеліктерін, мысалы, карта индекстерін және сот емес карталар үшін «белгіленген» белгілерді пайдалану үшін дамыды. Жиынтықтар аймақтық ерекшеліктерге байланысты өзгереді, себебі әртүрлі ойындар ойнау үшін әртүрлі карталар саны қажет. Француз таросы «толық» 78 картадан тұрады, ал герман, испан және итальяндық таро түрлері жинақтан белгілі бір карталарды (әдетте төмен деңгейдегі карталарды) алып тастайды, нәтижесінде 32 картадан тұратын жинақ пайда болады. Француз белгілері шамамен 1480 жылы пайда болды және Францияда бұрынғы латын белгілерін (қылыш, крест, кесе және монета) көбінесе ығыстырды. 1700-1840 жылдар аралығында Батыста карта ойындарында ұпай санау және бәс тігу үшін қытайлық қолмен жасалған перленең қабықтан жасалған санаушылар қолданылды. Санаушылардың үстінде отбасыны немесе жеке тұлғаны анықтау үшін герб немесе монограмма сияқты оюлар бейнеленген. Көптеген санаушыларда қытайлық көріністер, гүлдер немесе жануарлар бейнеленген. Королева Шарлотта – қытай санаушыларымен ойнағаны мәлім британдық тұлға. Омбр, Квадрилль және Папа Жанна сияқты карта ойындары сол кезде танымал болды және ұпай санау үшін санаушылар қажет болды. Уист карта ойынының таралуымен санаушылардың өндірісі азайды, себебі ол өзгеше ұпай санау әдісіне ие болды. Карта ойындары мен құмар ойындарының байланысына байланысты Папа Бенедикт XIV 1750 жылдың 17 қазанында карта ойындарын тыйым салды.

The oldest surviving reference to the card game in world history is from the 9th century China, when the Collection of Miscellanea at Duyang, written by Tang dynasty writer Su E, described Princess Tongchang (daughter of Emperor Yizong of Tang) playing the "leaf game" with members of the Wei clan (the family of the princess's husband) in 868 The Song dynasty statesman and historian Ouyang Xiu has noted that paper playing cards arose in connection to an earlier development in the book format from scrolls to pages. The earliest European references speak of a Saracen or Moorish game called naib, and in fact an almost complete Mamluk Egyptian deck of 52 cards in a distinct oriental design has survived from around the same time, with the four suits swords, polo sticks, cups and coins and the ranks king, governor, second governor, and ten to one. The 1430s in Italy saw the invention of the tarot deck, a full Latin suited deck augmented by suitless cards with painted motifs that played a special role as trumps. Tarot card games are still played with (subsets of) these decks in parts of Central Europe. A full tarot deck contains 14 cards in each suit; low cards labeled 1–10, and court cards valet (jack), chevalier (cavalier/knight), dame (queen), and roi (king), plus the fool or excuse card, and 21 trump cards. In the 18th century the card images of the traditional Italian tarot decks became popular in cartomancy and evolved into "esoteric" decks used primarily for the purpose; today most tarot decks sold in North America are the occult type, and are closely associated with fortune telling. In Europe, "playing tarot" decks remain popular for games, and have evolved since the 18th century to use regional suits (spades, hearts, diamonds and clubs in France; leaves, hearts, bells and acorns in Germany) as well as other familiar aspects of the English pattern pack such as corner card indices and "stamped" card symbols for non court cards. Decks differ regionally based on the number of cards needed to play the games; the French tarot consists of the "full" 78 cards, while Germanic, Spanish and Italian Tarot variants remove certain values (usually low suited cards) from the deck, creating a deck with as few as 32 cards. The French suits were introduced around 1480 and, in France, mostly replaced the earlier Latin suits of swords, clubs, cups and coins. Chinese handmade mother of pearl gaming counters were used in scoring and bidding of card games in the West during the approximate period of 1700–1840. The gaming counters would bear an engraving such as a coat of arms or a monogram to identify a family or individual. Many of the gaming counters also depict Chinese scenes, flowers or animals. Queen Charlotte is one prominent British individual who is known to have played with the Chinese gaming counters. Card games such as Ombre, Quadrille and Pope Joan were popular at the time and required counters for scoring. The production of counters declined after Whist, with its different scoring method, became the most popular card game in the West. Based on the association of card games and gambling, Pope Benedict XIV banned card games on October 17, 1750.