Кіріспе
Сингапур – Малайзия мен Индонезия арасында, Малакка бұғазы мен Оңтүстік Қытай теңізінің қасында, Малайя түбегінің төменгі жағында орналасқан теңіздік Оңтүстік-Шығыс Азиядағы қала-мемлекет және арал ел. Ол тығыз және қалалық жерлерге толы. 2023 жылғы мәліметтер бойынша Сингапурдың жалпы жер ауданы шамамен Сингапур Индонезиядан Сингапур бұғазы арқылы, ал Малайзиядан Джохор бұғазы арқылы бөлінеді. Географиялық тұрғыдан алғанда, Сингапур құрлықтан және басқа аралдардан тұрады. Сингапурдың құрлық бөлігі шығыстан батысқа дейін, солтүстіктен оңтүстікке дейін және жағалау сызығының ұзындығы шамамен құрайды. Бұл көрсеткіштер жоғары су деңгейінің кадастрлық шекаралары бойынша есептелген. Оның эксклюзивті экономикалық аймағы бар.
Singapore is a city state and island country in maritime Southeast Asia, located at the end of the Malayan Peninsula between Malaysia and Indonesia as well as the Straits of Malacca and the South China Sea. It is heavily compact and urbanised. As of 2023, Singapore has a total land area of approximately Singapore is separated from Indonesia by the Singapore Strait and from Malaysia by the Straits of Johor. Geographically, Singapore comprises its mainland and other islands. The mainland of Singapore measures from east to west and from north to south with of coastline. These figures are based on High Water Mark cadastral survey boundaries. It has an exclusive economic zone of .
Топография
Сингапурдың негізгі аумағы алмаз тәрізді аралға ұқсайды, бірақ оның аумағына төңіректегі кішірек аралдар да кіреді. Ең алыс жатқан арал – Педра Бранка. Сингапурдың ондаған кіші аралдарының ішінде Джуронг аралы, Плаула Теконг, Плаула Убин және Сентоса үлкендері болып есептеледі. Сингапурдың көп бөлігі теңіз деңгейінен 15 метрден аспайды. Сингапурдың ең биік нүктесі – Букит Тима төбесі, жер бетінен 165 м (538 фут) биіктікте орналасқан және магмалық тау жынысы, граниттен тұрады. Солтүстік-батыс аймағында шөгінді тау жыныстарынан тұратын төбелер мен аңғарлар басым, ал шығыс аймақ құмды және тегіс жерлерден құралған. Сингапурдың табиғи көлдері жоқ, бірақ Сингапурдың сумен қамтамасыз етілуі үшін тұщы су сақтауға арналған су қоймалары мен су жиналатын аймақтар салынған. Сингапур өз төбелерінен, теңіз түбінен және көрші елдерден алынған топырақпен жерді кеңейтті. Осының нәтижесінде Сингапурдың жер аумағы 1960 жылдары 581,5 км² болса, бүгінде 725,7 км²-ге жетті және теңіз деңгейінің көтерілуіне қарсы тұру үшін теңіз полидері мен бөгеттер салынуының арқасында әлі де сәл артатын болады.
Климат
Сингапур экватордан солтүстікке қарай бір жарым градусқа орналасқан, толығымен 1-ші және 2-ші параллельдер аралығында жатыр. Сингапурдың климаты тропикалық жаңбырлы ормандар климаты (Кёппен климаттық жіктеуі Af) ретінде жіктеледі, және нақты ерекшеленетін маусымдар жоқ. Географиялық орналасуы мен теңіз әсеріне байланысты, климаты біркелкі температура мен қысыммен, жоғары ылғалдылықпен және мол жауын-шашынмен сипатталады. Сондықтан, ол көбінесе жылы және ылғалды болады. Жылдық орташа жауын-шашын мөлшері шамамен алғанда құрайды. Тарихындағы ең жоғары 24 сағаттық жауын-шашын мөлшері Пая Лебарда (2 желтоқсан 1978 ж.), (1969 ж.) және (19 желтоқсан 2006 ж.) тіркелген. Бұл сол айлардағы жеңіл желдер мен күшті күн сәулесіне байланысты. Ең жоғары тіркелген температура 1983 жылғы 17 сәуірде және 2023 жылғы 13 мамырда екі рет тіркелген . Ең төменгі тіркелген температура 1989 жылғы 14 ақпанда Пая Лебарда тіркелген. Температура көбінесе жоғарылайды және кейде жетеді. Салыстырмалы ылғалдылық таңертеңгі уақытта 90%-ға жуық, ал түстен кейін шамамен 60%-қа төмендейді, бірақ кейде 50%-дан да төмен болады. Ұзаққа созылған жаңбыр кезінде салыстырмалы ылғалдылық көбінесе 100%-ға жетеді. Жалпы, аралдың батыс жағындағы жауын-шашын мөлшері Сингапурдың шығыс бөлігінен көп, себебі жаңбыр көлеңкесінің әсері бар. Осылайша, Сингапурдың шығыс жағы батыс бөлігіне қарағанда құрғақ және сәл ыстық. Бұл аралдың бір жағынан екінші жағына ауа райының шамалы айырмашылықтарына себеп болуы мүмкін. Бұл маңызды, өйткені тіпті Букит Тима тауы сияқты кішкентай төбе де осы құбылыстың туындауына себеп болуы мүмкін. Сингапурдың көлемі шағын болғанымен, бір жағында күн сәулесі, екінші жағында жаңбыр жауы мүмкін. Жыл бойы біркелкілікке кедерес келтіретін тағы бір фактор – жылына екі рет болатын муссондық маусымдар. Біріншісі – қарашаның ортасынан наурыздың басына дейін созылатын солтүстік-шығыс муссоны. Екіншісі – маусымнан қыркүйекке дейін созылатын оңтүстік-батыс муссоны. Муссондық маусымдар арасындағы кезеңдерде жаңбыр мен жел азаяды. Солтүстік-шығыс муссоны кезінде солтүстік-шығыс желдері басым болады, кейде желтоқсан мен қаңтар айларында бұлтты ауа-райы және түстен кейін жиі жауады. 1-3 күнге созылатын орташа немесе қатты жаңбырлар жиі болады. Қаңтар мен ақпан айларында желдің жылдамдығы кейде жетеді, бірақ ақпанға дейін салыстырмалы түрде құрғақ болады, жауын-шашын мөлшері 120 мм-ден аспайды. Оңтүстік-батыс муссоны кезінде оңтүстік-шығыс желдері басым болады. Таңертең және түстен кейін шашыраңқы жаңбырлар болады. Таңертеңгі "Суматра" – жақын жердегі Суматрадан бастау алатын дауылдық фронттар – жиі кездеседі.
Климатқа қатысты бастамалар
Сингапур алдағы онжылдықтарда климаттың өзгеруі арал мемлекеті үшін маңызды салдарларға ие болатынын мойындайды. Ол бұл мәселеге үш бағыттан қарастыруда: еліміздің нақты қандай әсерлерге ұшырайтынын зерттеу, жағдайды жақсарту шараларын іске асыру және болашақ өзгерістерге бейімделу. Зерттеу жұмыстары үшін Сингапур Климатты зерттеу орталығы (CCRS) құрылды. Үкімет бұл мәселені шешу үшін 100 жыл ішінде 100 миллиард доллар жұмсалуы қажет деп есептейді. 2020 жылғы бюджетте жағалау және су тасқынынан қорғау қорына бастапқы 5 миллиард доллар бөлінді. Халық үшін электр көліктеріне (EV) көшуге ынталандырулар қарастырылған, мысалы, қосымша тіркеу ақысынан жеңілдік беру және EV зарядтау желісін кеңейту. 2040 жылға қарай бензин және дизельдік (ішкі жану қозғалтқышы бар) көліктерді кезең-кезеңмен тоқтату жоспарлануда. Елдің көлік саясаты «автокөлікті аз қолдануға» бағытталған болашаққа ұмтылады, онда көптеген жолаушылар қоғамдық көліктерді (МРТ пойыздары, автобустар, таксилер) пайдаланады. Сингапур Оңтүстік-Шығыс Азиядағы көміртегі салығын енгізген алғашқы ел, жылына 25 000 тоннадан астам көмірқышқыл газы шығаратын ірі корпорацияларға 5 доллар мөлшерінде салық салынады. Елдің табиғи отынға тәуелділігін азайту мақсатында Туастағы Тенге су қоймасында 60 МВт қуаттылығы бар әлемдегі ең ірі жүзбелі күн электр стансасы салынуда.
Геология
Шығу текті тау жыныстары Букит-Тима, Вудлендс және Пулау-Убин аралында кездеседі. Гранит шығу текті тау жыныстарының көп бөлігін құрайды. Габбро да осы аймақта табылады және Қытайдың оңтүстігіндегі Гвилинге ұқсас болғандықтан Кіші Гвилин деп аталған аумақта орналасқан. Бұл аудан Букит-Гомбакта орналасқан. Тұнба тау жыныстары Сингапурдың батыс бөлігінде кездеседі және негізінен құмтас пен сазды тастардан тұрады. Оған оңтүстік-батыс аймақ та кіреді. Метаморфтық тау жыныстары Сингапурдың солтүстік-шығыс бөлігінде, сондай-ақ Сингапурдың шығыс жағалауындағы Пулау-Теконгта кездеседі. Тау жыныстары негізінен кварциттен тұрады және Саджахат формациясын құрайды.
Сейсмикалық белсенділік
Сингапур аймақтағы сейсмикалық белсенділіктен салыстырмалы түрде қауіпсіз, себебі ең жақын ірі белсенді жарықтар (Суматра жарығы және Сунда мегажарығы) Индонезияда жүздеген шақырым қашықтықта орналасқан. Дегенмен, халық және ғимараттар кез келген қозғалыстан аз ғана әсер көреді, бұл дірілдер түрінде кездеседі, ол сирек емес, бірақ көбінесе ешқандай зиян келтірмейді және заттардың шағын қозғалысына немесе дірілдеуіне дейін шектеледі. 2004 жылдың соңында 2004 жылғы Үнді мұхитындағы жер сілкінісі және одан туындаған цунами Азия мен Африканың бірнеше аймақтарын қамтыды. Сингапурдың сәтіне, ол Суматра құрлығымен қорғалды, ол цунамидің күшін толық қабылдады; Сингапурға тиген әсер сол жердегі кейбір биік ғимараттарда сезілген дірілдермен ғана шектелді.
Саяси және адам географиясы
Сингапур алғаш рет британдықтардың отарлауына түскен кезде, Сингапур қаласы оңтүстік жағалауда, Сингапур өзенінің аузы маңында орналасқан еді. Осы аймақ Сингапурдың орталық аймағы болып табылады және бүгінгі күнге дейін солай қалпында. Аралдың қалған бөлігі шаруашылыққа жарамды жерлер мен біріншілік жаңбырлы орманнан тұрды. Дегенмен, 1960 жылдардан бері үкімет аралдың басқа аймақтарында көптеген жаңа қалалар салған, сондықтан бүгін аралдың көбі толығымен салынған және қалалық құрылысқа ие, тек бірнеше ерекшеліктер бар, мысалы, Лим Чу Канг ауданы немесе даму үстіндегі қайта құрылған жерлер. Елде әкімшілік немесе статистикалық мақсаттарда қолданылатын бірнеше бөлімшелер бар. Саяси тұрғыдан Сингапур бес әкімшілік ауданға бөлінеді, олар әрі қарай бір немесе бірнеше сайлау округтерінен тұратын қалалық кеңестерге бөлінеді. Бірақ, жергілікті үкімет бөлімшелері орналасқан жерді көрсету үшін басқа елдерде қолданылатынымен салыстырғанда, Сингапурда осындай практика жиі кездеспейді. Саяси шекаралар әр жалпы сайлауда өзгереді, сондықтан олар қамтитын аумақтар жергілікті халықтың орынды түсінігімен міндетті түрде сәйкес келмейді. Қала-мемлекеттің ішіндегі көптеген географиялық аймақтар, аудандар мен шағын аудандар көбінесе бір-бірімен қабаттасып, кейде кездейсоқ анықталады. Қалалық даму басқармасы (Urban Redevelopment Authority) белгілі бір аудандар мен шағын аудандарды анықтау үшін жоспарлау және санақ шекараларын пайдаланады, бірақ бұл шекаралар әдетте осы орынға қатысты жалпы түсінікпен сәйкес келмейді. Жаңа қалалардың шекаралары бар болғанымен, кейде шағын аудандар олар орналасқан қаладан бөлек анықталады. Мысалы, Tiong Bahru көбінесе HDB қаласынан бөлек, яғни Bukit Merah ретінде танылады. Сингапурдың қала құрылысын басқаратын басқарушы мемлекеттік орган ретінде Қалалық даму басқармасы тиімді жерді пайдалануды және ластануды азайтуға, сонымен қатар ыңғайлы көлікті сақтауға ұмтылады, бұл Сингапурдың қала-мемлекет ретіндегі ең маңызды мәселесі болып табылады. Осы мақсатта 55 жоспарлы аймақтың әрқайсысы үшін Даму жоспары жарияланды. Қозғалыстың тығырылуын азайту үшін Орталық аймаққа кіреберістерде электрондық жол төлемі (ERP) жүйесі енгізілді. Сингапурдың басқа бөліктері тығыздығы жағынан азырақ және көбінесе Тұрғын үй және даму кеңесінен (HDB) немесе кондоминиумдардан тұратын тұрғын үйлермен толтырылған, ал коммерциялық аудандар азырақ шоғырланған. Алайда, Орталық аймаққа түсетін жүктемені азайту үшін бірнеше өңірлік орталықтар құрылды, олардың әрқайсысы шоғырланған коммерциялық ауданды қамтиды. Жеңіл өнеркәсіп көбінесе арал бойынша өндірістік аймақтар ретінде орналасқан және HDB-ге ұқсас пәтерлерде орналасқан, тек ластануды аз шығаратын жалға алушыларға ғана рұқсат беріледі, ал ауыр өнеркәсіп көбінесе Jurong және Jurong аралының маңында орналасқан. Мұндай аймақтардың тізімін осы жерден табуға болады. Малайзияның Джохор штатына екі байланыс бар. Солтүстікте Жохор-Бахру қаласына жалғасатын теміржол және автомобиль қозғалысы үшін жол бар. Батыста Жохорға жалғасатын жол көпірі (Tuas Second Link) бар, ол тек автомобиль қозғалысы үшін пайдаланылады. Бұл байланыстар Малайзиямен маңызды экономикалық байланыс құрайды, оны ішкі аймақ ретінде қарастыруға болады. Жолдың (ұзындығы 1038 м) жобасын Вестминстердегі Coode, Fizmaurice, Wilson және Mitchell жасады және Лондонның Topham, Jones & Railton Ltd компаниясы салған. Ол 1909 жылы Жохор мемлекеттік темір жолы Жохор Бахруды Сингапурмен, сол кезде Оңтүстік-Шығыс Азиядағы британдықтардың әкімшілік орталығымен байланыстыру үшін теміржол желісі ретінде салынды. Жол бөлігінің құрылысы 1919 жылы басталды және 1923 жылы аяқталды. Бұл жол экологиялық проблемаларға, әсіресе Джохор бұғазында шөгіндінің жиналуына себеп болды. Бұл Малайзиямен келіспеушіліктерге әкелді. Сингапур Малайзияның жолды көпірмен ауыстыру туралы ұсынысын қабылдамады, ал Малайзия "қисық жарты көпір" деп аталған идеяны ұсынды, ол төменгі деңгейлі жолмен байланысу үшін жартылай төмендейді. Сингапурда табиғи тұщы сулы өзендер мен көлдер болмағандықтан, тұрмыстық судың негізгі көзі жауын-шашын болып табылады. Таза суға деген сұраныс жауын-шашыннан түсетін судан екі есе көп, сондықтан Сингапур өзіне қажетті судың көп бөлігін Малайзия мен Индонезиядан импорттайды. Импортқа тәуелділікті азайту үшін Сингапур орманды және қалалық су жинағыштарынан, сондай-ақ қайта өңделген су қондырғыларынан жаңбыр суын жинауға арналған су қоймаларын салған. Сонымен қатар, Сингапур Туастың батыс жағалауында үш тұзсыздандыру зауытын салған, тағы екеуі құрылыс үстінде. Олар 2060 жылы Сингапурдың су сұранысының кемінде 30 пайызын қамтамасыз етуі күтілуде. Кері осмос сүзгісі арқылы тазартылған NEWater суын өндіру жоспарлары да үкімет арал бойынша үш зауыт ашып, сұранысты қанағаттандыруға көмектескендіктен, өте сәтті болды. Сингапурда 300-ден астам саябақ пен 4 табиғат қорығы бар. Сонымен қатар, көптеген ағаштар отырғызылған, елдің шамамен 50 пайызы жасыл жеңілдіктермен жабылған. Осының нәтижесінде Сингапур "Бақша қаласы" деп те белгілі. Сингапур климаттың өзгеруіне әлі де өте осал, әсіресе теңіз деңгейінің көтерілуі елдің ұзақ мерзімді перспективада өмір сүруіне үлкен қауіп тудыруы мүмкін.