Кіріспе

"Шарли Х" – американдық ғылыми фантастикалық телесериал "Жұлдыз жолының" бірінші маусымының екінші эпизоды. Джин Родденберридің әңгімесі негізінде Дорроти С. Фонтана жазған, ал Лоуренс Добкин түсірген бұл эпизод алғаш рет 1966 жылдың 15 қыркүйегінде көрсетілді. Эпизодта "Энтерпрайз" 14 жыл бойы шөл планетада жалғыз өмір сүрген, өте күшті телекинетикалық қабілеттеріне ие, бірақ оларды ақылмен басқаруға қабілетсіз, 17 жастағы ұлды кездестіреді.

Сюжет

"Энтерпрайз" кемесі "Антарес" сауда кемесімен кездеседі, ол Тасус планетасында апатқа ұшыраған көлік кемесінің жалғыз тірі қалған жолаушысы Чарли Эвансты қабылдау үшін келген. Он төрт жыл бойы 17 жасар Чарли сол жерде жалғыз өсті, апаттан аман қалған кемедегі компьютерлік жүйелер арқылы сөйлеуді үйренді. Чарли ең жақын туыстарына Альфа V колониясына жеткізілуі керек. "Антарес" кемесіндегі экипаж мүшелері Чарли туралы жақсы пікірлер айтады, бірақ оны өз кемелерінен алып тастағанына риза көрінеді. Чарли доктор МакКойға "Антарес" экипажының оны жақтырмағанын және ол тек адамдардың оны ұнатқанын қалайтынын айтады. Көңіл көтеруге деген құштарлығына қарамастан, Чарли тәрбиесіздігінен әлеуметтік нормаларды білмейтін және эмоцияларын бақылай алмайтындықтан, жағымсыз болып кетеді. Ол капитан Киркті әкелік тұлға ретінде қабылдайды және офицер Дженис Рэндке ғашық болады. Ол телепатия және материяны түрлендіру сияқты ерекше қабілеттерді көрсетеді, бірақ экипаж бастапқыда оның себебін анықтай алмайды. Чарли Рэндпен демалыс бөлмесінде кездеседі, онда мистер Спок вулкандық лиретте ойнап жатыр, ал лейтенант Ухура кенеттен ән сала бастайды. Чарли Ухураның өнеріне ренжіді, сондай-ақ Рэнд оған қарағанда әнге көбірек назар бөледі, сондықтан ол Ухураның дауысын уақытша жоғалтады және Споктың аспабын бұзуға себеп болады. "Антарес" сенсорлық қашықтықтан шыққанда, "Энтерпрайз" кемесіне хабар жібереді. Хабарлама ескертуді жеткізе алмай тұрып үзіліп қалады. Сканерлер көрсеткендей, "Антарес" кемесі қирап қалған. Кирк Чарлиге жекпе-жек өнерін үйретуге тырысады. Сэм, Кирктің жаттығу серігі, Чарлидің құлап қалуына күліп, Чарли оны "жоқ қылады". Кирк таңғалып, күзетшілерді шақырып, Чарлиді бөлмесіне эскорттап жібереді. Чарли кеменің барлық фазерлерін жоқ қылады, бірақ ақырында Кирктің бұйрығына бағынады. Тізімдерден Чарлидің қабілеттері тазиандықтардың қабілеттерімен бірдей екені көрінеді, бірақ Чарли кемеге келген кезде МакКой жүргізген медициналық тексеру оның адам екенін растады. Чарли өзінің күшін "Антарес" кемесінің варп-ядросының маңызды бөлігін алып тастау үшін пайдаланғанын мойындайды, бұл кеменің жарылуына әкелді. Экипажбен қарым-қатынасының шиеленісуіне ашуланған Чарли бөлмесінен шығып, өз күшін экипажға қолдана бастайды, олардың физикалық формаларын өзгертеді немесе оларды қалауынша мұздатады. Рэнд оның романтикалық ұсынысына қарсылық көрсетіп, оны шапалақтап, Чарли оны "жоқ қылады". Кирк Рэндтің тірі ме, өлген ме екенін білгісі келгенде, Чарли оған жауап беруден бас тартады. Чарлидің күшін бақылау мүмкін емес екенін түсінген Кирк, кем дегенде Чарлиді өркениетті әлемнен алыс ұстау үшін Альфа V-ден ауытқуға шешім қабылдайды. Чарли Кирктің жоспарларын біліп алып, "Энтерпрайз" кемесін бақылауға алады. "Энтерпрайз" кемесін бақылау Чарлидің күшін әлсіретуі мүмкін деп болжайтын Кирк кеменің барлық жүйелерін іске қосуға бұйрық береді және Чарлиге шабуыл жасайды. Оның гипотезасы дұрыс болмаса да, ол Чарлиді оларды қуып келе жатқан тазиандық кемеден қашудан алаңдатады. Кеме жақындап келіп, "Энтерпрайз" кемесі мен оның экипажының бұрынғы күйіне қайтаруға көмектеседі, бірақ олар "Антарес" кемесін қалпына келтіре алмайтындарын мойындайды. Тазиандық командир олардың нәсілі Чарлиге өз әлемінде өмір сүру үшін күш-қуат бергенін айтады, бірақ бұл күш-қуатты (олардан алып тастай алмайтын) оны адамдар арасында өмір сүру үшін тым қауіпті етеді. Чарли Кирктен оны ғарышкерлерге беруге рұхсат етпеуін сұрайды, өйткені тазиандықтарда ешқандай физикалық форма немесе сүйіспеншілікке қабілет жоқ. Алайда, тазиандықтар Кирктің Чарли өз нәсіліне тиесілі деген аргументін қабылдамайды және "Мен қалуды қалаймын!" деген соңғы айқаймен Чарлиді көліктік желіге апарып, Рэнд жылай бастайды.

Өндіріс тарихы

Бұл эпизодтың негізі 1964 жылғы наурызда Жин Родденберридің "Жұлдыз жолы" сериалына жасаған алғашқы ұсынысының бір бөлігі болды, ол "Шарли құдай болған күн" деген атпен таныстырылды. Сериал өндіріске кірген кезде Родденберри оны көркемдеуді Дороти К. Фонтанаға тапсырды. Өндіріс барысында эпизод бір кезде "Чарлидің заңы" деп аталды; бұл атау Bantam Books үшін жасалған эпизодтың Джеймс Блиш адаптациясында сақталды. Сценарийде, бірақ эфирге шықпаған сахнада, Чарлидің заңы "Чарлиге жақсы қатыл, әйтпесе..." деп түсіндірілді. Жин Родденберри аспаз (немесе камбуз қызметкері) рөлінде дауысымен ғана қатысты, ол камбуз пештеріндегі түйеқұйрық пісірілімінің нағыз түйеқұйрыққа айналғанын айқайлады. Бұл "The Original Series" сериалындағы оның жалғыз қатысуы болды.

Қабылдау

The A.V. Club-тың Зак Хэндлен эпизодқа "B" бағасын берді. Хэндлен эпизодты Йеоман Дженис Рэндке нашар қарым-қатынас жасағаны және "құдай баласы" клишесін пайдаланғаны үшін сынға алды, бірақ Чарлидің ойын-қалжыңдары мен оның соңғы тағдыры сияқты эпизодтың көбірек "көңілді" элементтерін жоғары бағалады. 2016 жылы Syfy арнасы Роберт Уокердің Чарли рөліндегі ойынын түпнұсқа сериядағы ең жақсы қонақ жұлдыздардың 6-шы орнына, ал Ухураның әнін кейіпкердің "Жұлдызды жол" тарихындағы 7-ші ең жақсы сәті деп атады.