Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Мазмұны
Кіріспе
"Шарли Х" – американдық ғылыми фантастикалық телесериал "Жұлдыз жолының" бірінші маусымының екінші эпизоды. Джин Родденберридің әңгімесі негізінде Дорроти С. Фонтана жазған, ал Лоуренс Добкин түсірген бұл эпизод алғаш рет 1966 жылдың 15 қыркүйегінде көрсетілді. Эпизодта "Энтерпрайз" 14 жыл бойы шөл планетада жалғыз өмір сүрген, өте күшті телекинетикалық қабілеттеріне ие, бірақ оларды ақылмен басқаруға қабілетсіз, 17 жастағы ұлды кездестіреді.
"Charlie X" is the second episode of the first season of the American science fiction television series Star Trek. Written by Dorothy C. Fontana from a story by Gene Roddenberry, and directed by Lawrence Dobkin, it first aired on September 15, 1966. In the episode, the Enterprise picks up an unstable 17 year old boy who spent 14 years alone on a deserted planet and lacks the training and restraint to handle his superhuman mental powers wisely.
Сюжет
"Энтерпрайз" кемесі "Антарес" сауда кемесімен кездеседі, ол Тасус планетасында апатқа ұшыраған көлік кемесінің жалғыз тірі қалған жолаушысы Чарли Эвансты қабылдау үшін келген. Он төрт жыл бойы 17 жасар Чарли сол жерде жалғыз өсті, апаттан аман қалған кемедегі компьютерлік жүйелер арқылы сөйлеуді үйренді. Чарли ең жақын туыстарына Альфа V колониясына жеткізілуі керек. "Антарес" кемесіндегі экипаж мүшелері Чарли туралы жақсы пікірлер айтады, бірақ оны өз кемелерінен алып тастағанына риза көрінеді. Чарли доктор МакКойға "Антарес" экипажының оны жақтырмағанын және ол тек адамдардың оны ұнатқанын қалайтынын айтады. Көңіл көтеруге деген құштарлығына қарамастан, Чарли тәрбиесіздігінен әлеуметтік нормаларды білмейтін және эмоцияларын бақылай алмайтындықтан, жағымсыз болып кетеді. Ол капитан Киркті әкелік тұлға ретінде қабылдайды және офицер Дженис Рэндке ғашық болады. Ол телепатия және материяны түрлендіру сияқты ерекше қабілеттерді көрсетеді, бірақ экипаж бастапқыда оның себебін анықтай алмайды. Чарли Рэндпен демалыс бөлмесінде кездеседі, онда мистер Спок вулкандық лиретте ойнап жатыр, ал лейтенант Ухура кенеттен ән сала бастайды. Чарли Ухураның өнеріне ренжіді, сондай-ақ Рэнд оған қарағанда әнге көбірек назар бөледі, сондықтан ол Ухураның дауысын уақытша жоғалтады және Споктың аспабын бұзуға себеп болады. "Антарес" сенсорлық қашықтықтан шыққанда, "Энтерпрайз" кемесіне хабар жібереді. Хабарлама ескертуді жеткізе алмай тұрып үзіліп қалады. Сканерлер көрсеткендей, "Антарес" кемесі қирап қалған. Кирк Чарлиге жекпе-жек өнерін үйретуге тырысады. Сэм, Кирктің жаттығу серігі, Чарлидің құлап қалуына күліп, Чарли оны "жоқ қылады". Кирк таңғалып, күзетшілерді шақырып, Чарлиді бөлмесіне эскорттап жібереді. Чарли кеменің барлық фазерлерін жоқ қылады, бірақ ақырында Кирктің бұйрығына бағынады. Тізімдерден Чарлидің қабілеттері тазиандықтардың қабілеттерімен бірдей екені көрінеді, бірақ Чарли кемеге келген кезде МакКой жүргізген медициналық тексеру оның адам екенін растады. Чарли өзінің күшін "Антарес" кемесінің варп-ядросының маңызды бөлігін алып тастау үшін пайдаланғанын мойындайды, бұл кеменің жарылуына әкелді. Экипажбен қарым-қатынасының шиеленісуіне ашуланған Чарли бөлмесінен шығып, өз күшін экипажға қолдана бастайды, олардың физикалық формаларын өзгертеді немесе оларды қалауынша мұздатады. Рэнд оның романтикалық ұсынысына қарсылық көрсетіп, оны шапалақтап, Чарли оны "жоқ қылады". Кирк Рэндтің тірі ме, өлген ме екенін білгісі келгенде, Чарли оған жауап беруден бас тартады. Чарлидің күшін бақылау мүмкін емес екенін түсінген Кирк, кем дегенде Чарлиді өркениетті әлемнен алыс ұстау үшін Альфа V-ден ауытқуға шешім қабылдайды. Чарли Кирктің жоспарларын біліп алып, "Энтерпрайз" кемесін бақылауға алады. "Энтерпрайз" кемесін бақылау Чарлидің күшін әлсіретуі мүмкін деп болжайтын Кирк кеменің барлық жүйелерін іске қосуға бұйрық береді және Чарлиге шабуыл жасайды. Оның гипотезасы дұрыс болмаса да, ол Чарлиді оларды қуып келе жатқан тазиандық кемеден қашудан алаңдатады. Кеме жақындап келіп, "Энтерпрайз" кемесі мен оның экипажының бұрынғы күйіне қайтаруға көмектеседі, бірақ олар "Антарес" кемесін қалпына келтіре алмайтындарын мойындайды. Тазиандық командир олардың нәсілі Чарлиге өз әлемінде өмір сүру үшін күш-қуат бергенін айтады, бірақ бұл күш-қуатты (олардан алып тастай алмайтын) оны адамдар арасында өмір сүру үшін тым қауіпті етеді. Чарли Кирктен оны ғарышкерлерге беруге рұхсат етпеуін сұрайды, өйткені тазиандықтарда ешқандай физикалық форма немесе сүйіспеншілікке қабілет жоқ. Алайда, тазиандықтар Кирктің Чарли өз нәсіліне тиесілі деген аргументін қабылдамайды және "Мен қалуды қалаймын!" деген соңғы айқаймен Чарлиді көліктік желіге апарып, Рэнд жылай бастайды.
The USS Enterprise meets the merchant vessel Antares to take charge of Charlie Evans, the sole survivor of a transport ship that crashed on the planet Thasus. For fourteen years, 17 year old Charlie grew up there alone, stranded in the wreckage, learning how to talk from the ship's computer systems, which remained intact. Charlie is to be transported to his nearest relatives on the colony Alpha V. Crew members aboard Antares speak praises about Charlie, but seem pleased to see him removed from their ship. He tells Dr. McCoy the crew of Antares did not like him very much, and that all he wants is for people to like him. Despite his eagerness to please, Charlie becomes obnoxious since his lack of upbringing has left him with no knowledge of social norms or control of his emotions. He latches on to Captain Kirk as a father figure and develops an infatuation with Yeoman Janice Rand. He demonstrates extraordinary powers of telepathy and matter transmutation, though the crew initially fail to recognize the cause. Charlie meets Rand in the recreation room, where Mr. Spock plays a Vulcan lyrette and Lt. Uhura suddenly starts singing. Charlie is annoyed with being a subject in Uhura's performance, as well as with Rand paying more attention to the song than to him, so he causes Uhura to temporarily lose her voice and Spock's instrument to malfunction. When the Antares is nearly out of sensor range, it transmits a message to the Enterprise. The message is cut off before it can convey a warning. Scanners show the Antares has been reduced to debris. Kirk tries to teach Charlie martial arts. Sam, Kirk's training partner, laughs at one of Charlie's falls, and Charlie makes him "vanish". Shocked, Kirk calls for security guards to escort Charlie to his quarters. Charlie makes all phasers on the ship disappear, but ultimately yields to Kirk's order that he return to his quarters. Records show that Charlie's abilities are the same as those of Thasians, but the medical examination McCoy conducted when Charlie came on board confirmed that he is human. Charlie admits he used his powers to remove a vital component of the Antares warp core, causing the ship to explode. Frustrated at the adversarial turn in his relationship with the crew, Charlie breaks out of his quarters and begins to use his powers on the crew changing their physical forms or freezing them according to his whim. When Rand resists his romantic advances and slaps him, he makes her "disappear." When Kirk demands to know if Rand is dead or alive, Charlie refuses to tell him. Realizing Charlie's powers are too great to be controlled, Kirk opts to divert from Alpha V so as to at least keep Charlie away from a civilized world, where he would wreak havoc. Charlie discovers Kirk's plans, and takes control of the Enterprise. Speculating that controlling the Enterprise may sap Charlie's power, Kirk orders all of the ship's systems to be activated and attacks Charlie. Though his hypothesis proves incorrect, it distracts Charlie from fleeing a Thasian ship that had been pursuing them. The ship approaches and restores the Enterprise and its crew to their proper forms although they admit they cannot restore the Antares. The Thasian commander says that his race gave Charlie his powers so he could survive on their world, but these powers (which they can't remove from him) make him too dangerous to live among humans. Charlie begs Kirk to not let the aliens have him, since the Thasians lack any physical form or capacity for love. However, the Thasians reject Kirk's argument that Charlie belongs with his own kind, and with a final echoing wail of "I wanna stay!" Charlie is transported away and Yeoman Rand begins crying.
Өндіріс тарихы
Бұл эпизодтың негізі 1964 жылғы наурызда Жин Родденберридің "Жұлдыз жолы" сериалына жасаған алғашқы ұсынысының бір бөлігі болды, ол "Шарли құдай болған күн" деген атпен таныстырылды. Сериал өндіріске кірген кезде Родденберри оны көркемдеуді Дороти К. Фонтанаға тапсырды. Өндіріс барысында эпизод бір кезде "Чарлидің заңы" деп аталды; бұл атау Bantam Books үшін жасалған эпизодтың Джеймс Блиш адаптациясында сақталды. Сценарийде, бірақ эфирге шықпаған сахнада, Чарлидің заңы "Чарлиге жақсы қатыл, әйтпесе..." деп түсіндірілді. Жин Родденберри аспаз (немесе камбуз қызметкері) рөлінде дауысымен ғана қатысты, ол камбуз пештеріндегі түйеқұйрық пісірілімінің нағыз түйеқұйрыққа айналғанын айқайлады. Бұл "The Original Series" сериалындағы оның жалғыз қатысуы болды.
The premise for this episode formed part of Gene Roddenberry's original March 1964 pitch for Star Trek, under the name "The Day Charlie Became God". When the series entered production, Roddenberry assigned it to Dorothy C. Fontana to dramatize. For a while during production, the episode was known as "Charlie's Law"; a name which survived in the James Blish adaptation of the episode for Bantam Books. In a scene in the script which did not air, Charlie's Law is stated as "You'd better be nice to Charlie or else." Gene Roddenberry made an uncredited audio cameo as the cook (or mess officer) who exclaims that the turkey shaped meatloaf in the galley ovens has turned into real turkeys. This was his only appearance in The Original Series.
Қабылдау
The A.V. Club-тың Зак Хэндлен эпизодқа "B" бағасын берді. Хэндлен эпизодты Йеоман Дженис Рэндке нашар қарым-қатынас жасағаны және "құдай баласы" клишесін пайдаланғаны үшін сынға алды, бірақ Чарлидің ойын-қалжыңдары мен оның соңғы тағдыры сияқты эпизодтың көбірек "көңілді" элементтерін жоғары бағалады. 2016 жылы Syfy арнасы Роберт Уокердің Чарли рөліндегі ойынын түпнұсқа сериядағы ең жақсы қонақ жұлдыздардың 6-шы орнына, ал Ухураның әнін кейіпкердің "Жұлдызды жол" тарихындағы 7-ші ең жақсы сәті деп атады.
Zack Handlen of The A. V. Club gave the episode a "B" rating. Handlen marked the episode down for its poor treatment of Yeoman Janice Rand and use of the "god child" cliché, but praised more "disturbing" elements of the episode, such as Charlie's pranks and his eventual fate. In 2016, Syfy ranked guest star Robert Walker's performance as Charlie as the 6th best guest star on the original series and Uhura's singing as the character's seventh best moment in Star Trek.