Кіріспе

Вито Энтони Маркантонио (10 желтоқсан 1902 – 9 тамыз 1954) – Америка Құрама Штаттарының Өкілдер палатасында жеті мерзім бойы Шығыс Гарлемнің социалистік көшбасшысы болған американдық заңгер және саясаткер. Саяси мансабының көп бөлігінде ол Американың Еңбек партиясының мүшесі болды, себебі ешбір ірі американдық саяси партиясы жұмысшы табының мүдделерін қолдамайды деп сенді. Партиясы Еңбек партиясына ауысуға екі жыл бұрын, ол Фиорелло ЛаГуардияны (сол кезде Нью-Йорктің прогрессивті, «Жаңа келісім»ді қолдайтын республикалық мэрі) қолдаған Республикалық партияның прогрессивті бағытының «Жаңа келісім» коалициясының мүшесі болды. Маркантонио – социалист және жұмысшы табының, кедейлердің, иммигранттардың, еңбек одақтарының және афроамерикандықтардың азаматтық құқықтарына қызмет ететін саяси істер мен ұстанымдарды ынтамен қолдаған адам. Маркантонио Нью-Йорктегі Шығыс Гарлем ауданын (оның ішінде Италиялық Гарлем мен Испан Гарлем кіші аудандары) ұсынды, онда көптеген этникалық итальяндықтар, яһудилер, африкалық американдықтар және пуэрторикалықтар тұрды. Ол испан, итальян және ағылшын тілдерін білді. Маркантонио Харлемдегі афроамерикандықтардың, итальяндық-американдықтардың және пуэрторикалықтардың, сондай-ақ кәсіподақтар мен жұмысшылардың құқықтары үшін күшпен жақтады.

Ерте өмір және білім

Маркантонио американдық әке мен итальяндық ананың ұлы, екеуі де Оңтүстік Италияның Базиликата аймағындағы Пичернодан шыққан. Ол 1902 жылдың 10 желтоқсанында Нью-Йорк қаласының Шығыс Гарлеміндегі кедей итальяндық Гарлем геттосында дүниеге келді. 1926 жылдан 1932 жылға дейін Маркантонио Ла Гуардияның науқандарын екі жылда бір рет жүргізді. 1939 жылы Маркантонио Пуэрто-Рико Ұлттық партиясының президенті Педро Альбису Кампостың 1936 жылы қудалануын және сотталуын сынады. Пуэрто-Рико және итальяндық қауымдастықтарды, сондай-ақ қарапайым жұмысшыларды қорғаумен қатар, Маркантонио Харлемнің афроамерикандық қауымдастықтарының ынталы жақтаушысы болды және 1950-1960 жылдардағы азаматтық құқықтар қозғалысына ондаған жылдар бұрын қара азаматтардың азаматтық құқықтары үшін күресті. 1937 немесе 1938 жылы Маркантонио Америка Еңбек партиясының (АЕП) мүшесі болды. Ол 1938 жылы Нью-Йорктен тағы да палатаға сайланды және бұл жолы 1939 жылдан 1951 жылға дейін алты мерзімге қызмет етті, 1940, 1942, 1944, 1946 және 1948 жылдардағы сайлауларда қайта сайланды. Ол сол округте соншалықты танымал болды, демократтар мен республикашылдардың праймериздерінде екі партияның да тізімінен жеңіске жетті, сонымен қатар сайлауалды бірігудің мысалы ретінде АЕП-нің қолдауын алды. Бұл оқиғаға Нью-Йорк мафиозі Майк Коппола кінәлі деп саналады. 1947 жылдың 25 қарашасында, Конгресс Голливуд ондығын Конгрестің беделін түсіргені үшін айыптауға дауыс бергеннен кейін, өкіл Уолтер Джадд АЕП-ті сол кездегі Қытайдағы Қытай Демократиялық Лигасына теңеу арқылы Маркантониого шабуыл жасады. Ол былай деді: "Демократиялық Лиганың тарихы осы мырза да кіретін Америка Еңбек партиясының тарихымен таңғаларлықтай ұқсас. Ол бастапқыда жұмысшы топтарының, либералдардың және коммунистердің коалициясы болды. Содан кейін шынайы либералдар оны және өздерін коммунистердің құралы ретінде пайдаланып жатқанын анықтады, және Нью-Йорктен келген мырза жақсы біледі, олар бөлініп шығып, Либералдық партияны құрды". 1948 жылы Маркантонио бұрынғы вице-президент Генри А. Уоллестің белсенді жақтаушысы болды, ол Прогрессивтік партия тізімімен президенттікке кандидат болды. Карл Марзанидің науқандық фильмі Маркантонионың округі мен оның атынан жасаған күш-жігерін көрсетті. Маркантонио қайта сайланды. 1949 жылы Маркантонио Нью-Йорк қаласының мэрі лауазымына АЕП тізімімен түсті, бірақ жеңілді. Маркантонио 1948 жылы демократтар мен республикашылдардың дауыс беруді бөлісуіне байланысты қайта сайлануға қол жеткізді. Республикашы Томас Дж. Курран мен демократ Фердинанд Пекора келісімді кандидат табу үшін бірлесіп жұмыс істеді. Джонатан Брюстер Бингхэм, Джон Эллис, Джеймс Дж. Ланзетта, Томас Фрэнсис Мерфи және Венделл Уилкидің әйелі Эдит Уилки қарастырылды. Джеймс Г. Донован таңдалды. Маркантонио Донованды "Саттон Плейс Диксиекраты" деп сынады. Ол 1950 жылғы сайлауда Донованнан жеңілді. Либералдар Донованға қарсы болды. 1947 жылы қабылданған Уилсон-Пакула заңы да Маркантонионың жеңілісіне әсер етті. Заң кандидаттарға өздері қатыспаған партиялардың праймериздеріне қатысуға тыйым салды. Бұл Маркантониого қарсы бағытталған деп кеңінен қабылдалды. Конгресс мүшесінің ең солшыл мүшесі болған Маркантонио партиялық адалдықтан гөйі ар-ожданымен дауыс берудің маңыздырақ екенін айтты. Ол социалистік және коммунистік партияларды, сондай-ақ еңбек одақтарын қолдады. 1940-1950 жылдары коммунистік партия мүшелерімен және белгілі коммунистік топтармен кеңінен байланысы болғандықтан, оны ФБР тергеді.

Азаматтық құқықтар

2010 жылы тарихшы Таддеус Рассел Маркантонионы "1930 және 1940 жылдары афроамерикалықтардың азаматтық құқықтарын қорғаудағы ең ірі жақтастарының бірі" деп сипаттады. Ол сайлаушылардың құқығын шектеу үшін АҚШ-тың оңтүстігінде қолданылған бастың салымын тыйым салатын және линчтеуді федералдық қылмыс деп жариялайтын заң жобаларын ұсынды. 1947 жылы АҚШ Конгресі Грекиядағы азамат соғысы сияқты, Түркия мен Грекияда коммунизмге қарсы күреске қаржылық көмек көрсету туралы заң қабылдағанда, Маркантонио бұл шешімді қолдамаған жалғыз конгрессмен болды, бұл оның Трумен доктринасына қарсы екенін көрсетеді. 1950 жылы Маркантонио Корей соғысына АҚШ-тың араласуына қарсы шықты. Ол Солтүстік Кореяның Оңтүстік Корея тарапынан шабуылға ұшырағанын айтты. Ол радикалды журналист И. Ф. Стоунның жазбаларын сілтеді.

Сөз бостандығы

1941 жылы Маркантонио Нью-Йорк қаласы оқытушылар одағының кеңес мүшесі және орта мектеп жаттықтырушысы Дейл Цайсманды, сондай-ақ Халықаралық баспагерлер үшін коммунист жазушы Джек Хардиді Нью-Йорк білім беру кеңесінің тыңдауында қорғады. Маркантонио "детальді айыптамалар тізімін" ұсынбағандықтан он күндік кешігуді сұрады, бірақ кеңес осы кешігуге келіспеді. Цайсман тыңдаудан шығып кетті.

Пуэрто-Рико мектептеріндегі испан тілі

1946 жылы Маркантонио Пуэрто-Рико мектептерінде испан тілін оқытуды қайта жаңғырту туралы заң ұсынды. Ол президент Гарри С. Трумэннен «мәдени шовинизмге қарсы күресу және бұрынғы қателіктерді түзеу үшін қазіргі жүйеде қиын жағдайға түскен Пуэрто-Рико балаларының атынан» заңға қол қоюын өтінді. Президент Трумэн заңға қол қойды. 1954 жылдың 9 тамызында ол Төменгі Манхэттендегі Сити-Холл паркіне жақын жердегі Бродвейдегі метродан шығар кезде жүрек талмасынан қайтыс болды. Ол сенімді католик болғандықтан, оған шартты түрде күнәсы кешірілді және шіркеудің соңғы қадірлі рәсімі жасалды.

Мұра

Тони Кушнердің "Капитализм мен социализмге арналған зиялы гомосексуалдың нұсқаулығы, кілтімен бірге" атты пьесасында Маркантонионың ойдан шығарылған туысы болып табылатын басты кейіпкер бар. Оның "Мен өзімнің сеніміммен дауыс беремін" (1956) атты сөздер жинағы, Аннет Рубинштейн құрастырған, келесі буын жас радикалдарға үлкен әсер етті.