Кіріспе
Америкалық жазушы және редактор (1878–1967)
Өмір
Карл Сандбург Иллинойс штатының Гейлсбург қаласында, Шығыс Үшінші көшесіндегі 313 номерлі үш бөлмелі коттеджде, швед тегі бар Клара Матильда (құрметті әкесі – Андерсон) мен Август Сандбергтің отбасында дүниеге келді. Ол бастауыш мектепте "Шарльз" немесе "Чарли" деген лақап есімді қабылдады, сол кезде ол және оның екі үлкен бауыры өздерінің тегінің жазылуын "Сандбург" деп өзгертті. Он үш жасында мектепті тастап, сүт арбасын жүргізуді бастады. Он төрт жасынан он жеті-он сегіз жасқа дейін Гейлсбургтегі Юнион қонақ үйінің шаштаразында портьер болып жұмыс істеді. Содан кейін тағы 18 ай сүт тасымалымен айналысты. Кейін Канзас штатының бидай далаларында кірпіш қалаушы және жұмысшы болып жұмыс істеді. Гейлсбургтегі Ломбард колледжінде оқығаннан кейін Денвердегі қонақ үйде қызмет етті, содан кейін Омахада көмір тасушы болды. Ол Чикаго Daily News газетінде журналист ретінде қызмет етіп, жазушылық жолын бастады. Кейін өлең, тарих, өмірбаян, романдар, балалар әдебиеті және киносын жазды. Сандбург сонымен қатар балладалар мен халық мұрасы кітаптарын жинап, редакциялады. Өмірінің көп бөлігін Иллинойс, Висконсин және Мичиган штаттарында өткізіп, соңынан Солтүстік Каролинаға көшті. Сандбург испан-американ соғысы кезінде әскери қызметке ерікті түрде қатысып, 1898 жылдың 25 шілдесінде Пуэрто-Рикодағы Гуаникаға қонды, 6-шы Иллинойс жәй аускерлерімен бірге орналасты. Сандбург ешқашан шайқасқа шақырылмады. Ол Вест-Пойнтке екі апта ғана оқуға түсіп, математика мен грамматикадан емтиханды сәтсіз тапсырды. Сандбург Гейлсбургке оралып, Ломбард колледжіне қайта түсті, бірақ 1903 жылы дипломсыз қалды. Содан кейін газетте жұмыс істеу үшін Висконсин штатының Милуоки қаласына көшті, сондай-ақ штаттың Социалистік партиясы деп белгілі болған Америка Социалистік партиясына қосылды. Сандбург 1910-1912 жылдар аралығында Милуокидің социалистік мэрі Эмиль Зайдельдің хатшысы болды. Карл Сандбург кейіннен Милуокиде өзінің бағытын тапқанын және қалған өмірі "Висконсинде басталган көріністің ашылуы" болғанын айтты. Сандбург 1907 жылы Милуокидегі Социал-демократиялық партия кеңсесінде Лилиан Стайхенмен (1883-1977) танысты, олар келесі жылы Милуокиде үйленді. Лилианның ағасы – фотограф Эдвард Стайхен. Сандбург әйелі Пауламен бірге үш қызды тәрбиеледі. Олардың үлкен қызы Маргарет 1911 жылы дүниеге келді. Сандбургтар 1912 жылы Чикаго газетінен жұмыс ұсынылғаннан кейін Харберт, Мичиган, содан кейін Чикагоның маңындағы Иллинойсқа көшіп барды. 1945 жылы Солтүстік Каролина штатының Флат-Рок қаласындағы Коннемара ауылдық имениесіне көшті. Бұл жерде ол өзінің жарық көрген барлық шығармаларының үштен бір бөлігінен астамын жазды және әйелі, қыздары және екі немересімен бірге өмір сүрді. 1959 жылдың 12 ақпанында Авраам Линкольннің туғанына 150 жыл толуына орай Конгресс бірлескен отырыста актер Фредерик Марчтың Геттисбург сөзінің драматикалық оқуын тыңдады, содан кейін Сандбург сөз сөйледі. Сандбург Азаматтық құқық қозғалысын қолдады және NAACP ұйымының "біздің заманымыздағы азаматтық құқықтың басты жарнамашысы" ретінде күміс тақтасымен марапатталған алғашқы ақ нәсілді адам болды. Сандбург 1967 жылы табиғи себептерден қайтыс болды және оның денесі кремацияланды. Оның күлі Гейлсбургтегі туған үйінің артында орналасқан гранит тас – "Еске алу тасы" астына жерленді.
Поэзия және проза
Карл Сэндбургтің "Чикаго" сияқты көптеген өлеңдері Чикаго, Иллинойс қаласына арналған, себебі ол Чикаго Daily News және The Day Book газеттерінде тілші болып жұмыс істеген. Оның қаланың ең әйгілі сипаттамасы: "Әлемге ет жеткізуші қасапшы / Құрал жасаушы, бидай жинаушы / Теміржолмен ойнайтын, елдің жүк тасымалын ұйымдастырушы / Даулы, күшті, жауырынып тұратын, алып иықты қала". Сандбург "Карл Сэндбургтің толық өлеңдері" жинағы, "Көмірқабықтар" және Авраам Линкольнның өмірбаяны ("Авраам Линкольн: Соғыс жылдары") үшін Пулитцер сыйлығына ие болды.
Линкольн жұмыс істейді
Сандбургтің көп томдық танымал өмірбаяны «Абрахам Линкольн: Прерия жылдары», 2 том (1926) және «Абрахам Линкольн: Соғыс жылдары», 4 том (1939) – Линкольн туралы ең көп сатылған, ең көп оқылған және ең ықпалды кітаптар болып табылады. Кітаптар көптеген басылымдардан өтті, соның ішінде 1954 жылы Сандбург дайындаған бір томдық басылым да бар. Сандбургтің Линкольн зерттеулері Линкольн туралы халықтың қабылдауына зор әсер етті. Кітаптар Роберт Шервудтың Пулитцер сыйлығын жеңіп алған «Абе Линкольн Иллинойста» (1938) пьесасы мен Дэвид Вулпердің алты бөлімді телеспектаклі «Сандбургтің Линкольн» (1974) үшін бейімделді. Ол 1957 жылдың мамырында Нью-Йорктегі Caedmon Records үшін өмірбаяннан үзінділер мен Линкольннің бірнеше сөздерін жазды. 1959 жылы Нью-Йорк филармониясымен бірге Аарон Копландтың «Линкольн портретін» жазғаны үшін «Грэмми» сыйлығын «Үздік орындау – деректі немесе сөздік (комедиялық емес)» номинациясында жеңіп алды. Кейбір тарихшылардың пікірінше, американдықтардың көпшілігі Линкольн туралы басқа көздерден гөрі Сандбургтен білген. Кітаптар Сандбургке сыншылардың мақтауын және назарын әкелді, соның ішінде 1940 жылы төрт томдық «Соғыс жылдары» үшін Пулитцер сыйлығын алды. Бірақ Сандбургтің Линкольн туралы еңбектері де сынға ұшырады. 1925 жылы Линкольн туралы өмірбаян жариялаған Уильям Э. Бартон Сандбургтің кітабы «тарихи емес, тіпті өмірбаян да емес» деп мәлімдеді, себебі ол түпнұсқа зерттеулерден мүлдем құралмаған және дәлелдерді сынсыз пайдаланған. Дегенмен Бартон оны «шынайы әдебиет және Линкольн туралы жақсы кітаптардың қатарын толықтыратын құнды үлес» деп санады. Тарихшы Мило Милтон Куайф Сандбургті дереккөздерін көрсетпегені үшін сынады және «Прерия жылдарының» дұрыстығына күмән келтірді, онда көптеген нақты қателер бар екенін атап өтті. Музыка зерттеушісі Джудит Тикке сәйкес:
Популист ақын ретінде Сандбург 1920-шы жылдары «американдық көрініс» деп аталған, «жердің барлық шеттерінен келген жолақтар мен түстерге толы, АҚШ-тың әртүрлілігімен бай» деп сипатталған кітабына зор мәртебе берді. «Жаңа массалар» журналынан бастап «Қазіргі музыкаға» дейінгі журналдарда кеңінен талданған «Американдық ән жинағы» көптеген музыканттарға әсер етті. Пит Сигер оны «батылға» теңеп, «оның жарыққа шығуымен» көргенін айтты. Композитор Эли Зигмайстер оны 1927 жылы Парижбен бірге алып барды, ал ол және оның әйелі Ханна «үнемі осы әндерді айтатын. Ол – үйіміз. Біз сол жерге жататынбыз».
As a populist poet, Sandburg bestowed a powerful dignity on what the '20s called the "American scene" in a book he called a "ragbag of stripes and streaks of color from nearly all ends of the earth rich with the diversity of the United States." Reviewed widely in journals ranging from the New Masses to Modern Music, the American Songbag influenced a number of musicians. Pete Seeger, who calls it a "landmark", saw it "almost as soon as it came out." The composer Elie Siegmeister took it to Paris with him in 1927, and he and his wife Hannah "were always singing these songs. That was home. That was where we belonged."
Фильм
Сэндбург Д.У. Гриффиттің "Тоқатсыздық" (1916) фильмінде жұмыс істеуді қарастырғанын айтты, бірақ оның кинодағы алғашқы жұмысы 1960 жылдың шілдесінде "Ең ұлы оқиға" (1965) фильмінің түсіріліміне бір жылға келісім шарт жасаған кезде басталды, онда ол "Карл Сэндбургпен шығармашылық байланыста" деген аталыммен көрсетілді.
Еске алу
Карл Сандбургтің балалық шағындағы үйі қазір Иллинойс тарихи сақтау агенттігінің басқаруында Карл Сандбург мемлекеттік тарихи орны ретінде жұмыс істейді. Бұл орынға Сандбургтің туған шағын үйі, заманауи келушілер орталығы және оның және оның әйелінің күлі жерленген Еске алу тасы аталған үлкен тасы бар кішкентай бақ кіреді. Сандбургтің 22 жыл бойы тұрған Солтүстік Каролина штатының Хендерсон округіне қарасты Флат-Рок үйі Ұлттық саябақтар қызметімен Карл Сандбург үйі ұлттық тарихи орны ретінде сақталған. Карл Сэндбург колледжі Сэндбургтің туған жері – Иллинойс штатының Гейлсбург қаласында орналасқан. Испан-американ соғысы кезінде Сандбург Вирджиния штатының Фэрфакс округіндегі Алжер лагерінде дислокацияланған. Сондықтан округте лагерь орналасқан жерге жақын Сандбург жолы және Карл Сандбург атындағы орта мектеп бар. 1978 жылдың 6 қаңтарында, оның туғанына 100 жыл толуына орай, АҚШ пошта қызметі Сандбургты құрметтеу үшін ескерткіш марка шығарды. Марканың қарапайым дизайны 1952 жылы оның досы Уильям А. Смит салған профилінен және Сандбургтің өзгеше қолтаңбасынан тұрады. Сирек кітаптар мен қолжазбалар кітапханасы (Иллинойс университеті, Урбана-Шампейн) (RBML) Карл Сандбургтің қағаздарын сақтайды. Жинақтың көп бөлігі тікелей Карл Сандбург пен оның отбасынан сатып алынған. Барлығы RBML-де Сандбургтің 600 куб метрден астам қағаздары, оның ішінде фотосуреттер, хаттар және қолжазбалар бар. 2011 жылы Сандбург Чикаго әдеби даңқ залына енгізілді.
Атаулар ауыстырылуы
Карл Сэндбург ауылы – Чикагоның Солтүстік жағында 1960 жылдардағы қалалық жаңару жобасы. Қала қаржыландырған бұл кешен Кларк және ЛаСалл көшелері арасында, Дивизион көшесі мен Солтүстік даңғылының арасында орналасқан. Архитекторлары – Соломон мен Кордвелл. 1979 жылы Карл Сэндбург ауылы жекеменшікке (кондоминиум) айналдырылды. АҚШ-тың барлық штаттарында Сандбургтің есімімен аталатын көптеген мектептер бар, ал ол осы мектептердің кейбіреулерінің ашылу салтанатына қатысқан. (1954 жылы Иллинойс штатының Орланд Парк қаласындағы Карл Сэндбург орта мектебінің ашылуына қатысқаннан кейін бірнеше жыл өткен соң, Сандбург ешкімге хабарсыз қайта оралды; мектеп директоры алдымен оны көшпенді деп қателестірді.) Висконсин университетінің студенттер жатақханасы – Сандбург Холлз (Sandburg Halls) Сандбургтің Социал-демократиялық партиядағы ұйымдастырушы және Милуокидің алғашқы социалистік мэрі Эмиль Зайдельдің жеке хатшысы қызметтерін еске түсіретін ескерткіш тақтаға ие. Карл Сэндбург кітапханасы 1961 жылы Мичиган штатының Ливония қаласында ашылды. Кітапхана комиссиясы бұл есімді Орта Батыстың әдебиетінің ең жақсы үлгісін көрсететін американдық автордың мысалы ретінде ұсынды. Карл Сэндбург біраз уақыт Мичиган университетінде оқытушы болып жұмыс істеген. 1975 жылы Гейлсбург Сандбургтің құрметіне Sandburg Mall сауда орталығын ашты. Чикаго қалалық кітапханасы әдебиетке жасаған үлесі үшін жыл сайын табыс етілетін Карл Сэндбург сыйлығын тағайындады. 2006 жылы Amtrak Чикаго – Квинси бағытындағы Иллинойс Зефир пойызына қосымша ретінде Карл Сэндбург пойызын қосты.