Евген Виктор Дебс: Американдық социалист және еңбек қозғалысының көшбасшысы

Кіріспе

Американдық еңбек және саяси қайраткер (1855–1926)

Юджин Виктор Дебс (5 қараша 1855 – 20 қазан 1926) – американдық социалист, саяси белсенді, кәсіподақ жетекшісі, Дүниежүзілік өнеркәсіптік жұмысшылар (IWW) ұйымының негіс қалаушыларының бірі және Америка Социалистік партиясынан АҚШ Президентіне бес рет кандидат болған. Президенттікке кандидаттығы және еңбек қозғалысымен жұмысы арқылы Дебс АҚШ-тағы ең танымал социалистердің біріне айналды. Саяси карьерасының басында Дебс Демократиялық партияның мүшесі болды. 1884 жылы ол Индиана штатының Бас Ассамблеясына демократ ретінде сайланды. Локомотивтердегі отты өшірушілердің бауырластығы сияқты бірнеше кіші кәсіподақтармен жұмыс істегеннен кейін, Дебс 1888 жылы CB&Q темір жолына қарсы он айлық ереуілге өз кәсіподағын жетектеді. Дебс Америка теміржол одағының (ARU) құрылуына зор үлес қосты, ол елдегі алғашқы өнеркәсіптік кәсіподақтардың бірі болды. 1894 жылдың жазында Пуллман вагондары компаниясының жұмысшылары жалақыны кесуге наразылық білдіріп, жабайы ереуіл ұйымдастырғаннан кейін, Дебс көптеген жұмысшыларды ARU-ға қабылдады. Ол Пуллман вагондарымен пойыз жөнелтуге қарсы ARU-дың бойкотын басқарды, нәтижесінде бүкіл елде Пуллман ереуілі басталды, ол Детройттан батысқа қарай созылған көптеген теміржол желілеріне және 27 штаттың 250 000-нан астам жұмысшысына әсер етті. Президент Гровер Кливленд поштаны жөнелтуді қамтамасыз ету үшін АҚШ армиясын ереуілді тоқтатуға пайдаланды. ARU жетекшісі ретінде Дебс ереуілге қарсы сот шешіміне бағынбағаны үшін федералдық айыптаулар бойынша сотталды және алты ай түрмеде отырды. Түрмеде Дебс әртүрлі социалистік теорияларды оқып, алты айдан кейін халықаралық социалистік қозғалыстың жақтаушысы ретінде шықты. Дебс Американың Социал-демократиялық партиясының (1897), Американың Социал-демократиялық партиясының (1898) және Американың Социалистік партиясының (1901) негізін қалаушылардың бірі болды. Дебс бес рет АҚШ Президентіне Социалистік партиядан кандидат болды: 1900 жылы (халықтың 0,6 пайызын алды), 1904 жылы (3,0 пайыз), 1908 жылы (2,8 пайыз), 1912 жылы (6,0 пайыз) және 1920 жылы (3,4 пайыз), соңғы рет түрмеден. Ол сонымен қатар 1916 жылы туған штаты Индианадан АҚШ Конгресіне кандидат болды. Дебс шешендік өнерімен танымал болды, ал оның Бірінші дүниежүзілік соғысқа АҚШ-тың қатысуын айыптаған сөзі 1918 жылы екінші рет тұтқындалуына әкелді. Ол 1918 жылғы бүлік туралы заң бойынша сотталып, 10 жылға сотталды. 1921 жылдың желтоқсанында президент Уоррен Г. Хардинг оның жазасын жеңілдетті. Дебс 1926 жылы түрмеде болған кезінде дамыған жүрек-қан тамырлары ауруларына байланысты санаторийге жатқызылғаннан кейін қайтыс болды.

Eugene Victor Debs (November 5, 1855 – October 20, 1926) was an American socialist, political activist, trade unionist, one of the founding members of the Industrial Workers of the World (IWW), and five time candidate of the Socialist Party of America for President of the United States. Through his presidential candidacies as well as his work with labor movements, Debs eventually became one of the best known socialists living in the United States. Early in his political career, Debs was a member of the Democratic Party. He was elected as a Democrat to the Indiana General Assembly in 1884. After working with several smaller unions, including the Brotherhood of Locomotive Firemen, Debs led his union in a major ten month strike against the CB&Q Railroad in 1888. Debs was instrumental in the founding of the American Railway Union (ARU), one of the nation's first industrial unions. After workers at the Pullman Palace Car Company organized a wildcat strike over pay cuts in the summer of 1894, Debs signed many into the ARU. He led a boycott by the ARU against handling trains with Pullman cars in what became the nationwide Pullman Strike, affecting most lines west of Detroit and more than 250,000 workers in 27 states. Purportedly to keep the mail running, President Grover Cleveland used the United States Army to break the strike. As a leader of the ARU, Debs was convicted of federal charges for defying a court injunction against the strike and served six months in prison. In prison, Debs read various works of socialist theory and emerged six months later as a committed adherent of the international socialist movement. Debs was a founding member of the Social Democracy of America (1897), the Social Democratic Party of America (1898) and the Socialist Party of America (1901). Debs ran as a Socialist candidate for President of the United States five times: 1900 (earning 0.6 percent of the popular vote), 1904 (3.0 percent), 1908 (2.8 percent), 1912 (6.0 percent), and 1920 (3.4 percent), the last time from a prison cell. He was also a candidate for United States Congress from his native state Indiana in 1916. Debs was noted for his oratorical skills, and his speech denouncing American participation in World War I led to his second arrest in 1918. He was convicted under the Sedition Act of 1918 and sentenced to a 10 year term. President Warren G. Harding commuted his sentence in December 1921. Debs died in 1926, not long after being admitted to a sanatorium due to cardiovascular problems that developed during his time in prison.

Ерте өмір

Юджин Виктор "Джин" Дебс 1855 жылдың 5 қарашасында Индиана штатының Терре-Хоуте қаласында Жан Дэниел мен Маргарита Мари Беттрих Дебс отбасында дүниеге келді. Оның әкесі, өркендеген протестант отбасынан шыққан, тоқыма фабрикасы мен ет сататын дүкеніне ие болған. Дебс француз жазушылары Эжен Сю мен Виктор Гюгоның құрметіне аталған. Дебс мемлекеттік мектепке барып, 14 жасында орта мектепті бітірмей қалды. Ол Вандалия темір жолында жүк вагондарының доңғалақтарынан майды тазалап, күніне елу цент тапқан. Кейіннен теміржол шеберханасында суретші және вагондарды тазалаушы болып жұмыс істеді. 1875 жылдың ақпанында Дебс локомотившілердің (BLF) бауырластығына қосылып, ұйымның жұмысына белсенді қатысты. 1877 жылы ол Терре-Хоуте бөлімшесінің өкілі ретінде ұйымның ұлттық съезіне қатысты.

Неке және отбасы

Дебс 1885 жылдың 9 маусымында Сент-Стефан епископ шіркеуінде Кэтрин "Кейт" Метцельге үйленді. Олардың үйі Терре-Хоут қаласында әлі де сақталған, ол Индиана штаты университетінің кампусында орналасқан.

Еңбек белсенділігі

Теміржол бауырластықтары салыстырмалы түрде консервативті ұйымдар болды, олар ұжымдық келісімдерге емес, бауырластық пен қызмет көрсетуге бағытталған. Олардың ұраны – "Мейірімділік, салауаттылық және еңбекқорлық". Локомотившілердің өрт сөндірушілер бауырластығының ресми журналының редакторы ретінде Дебс бастапқыда бауырластықтың өлім мен мүгедектікке қарсы сақтандыру бағдарламаларын жақсартуға күш салды. 1880-жылдардың басында Дебстің жазбалары өзін-өзі жетілдіру тақырыбына баса назар аударды: ұстамдылық, еңбекқорлық және адалдық. Дебс сондай-ақ "еңбек пен капитал дос" деген пікірді ұстанатын және дауларды шешу құралы ретінде ереуілге қарсы болды. Бауырластық 1873 жылғы құрылғаннан бастап 1887 жылға дейін ешқашан ереуілге рұқсат бермеген, бұл Дебс мақтан тұтқан көрсеткіш. Теміржол компаниялары бауырластықты қолдап, делегаттарға конгреске тегін жол сияқты жеңілдіктер берді. Дебс сондай-ақ теміржол президенті Генри К. Лордты журналға мақала жазуға шақырды. Дебстің осы кезеңдегі ойларын қорытындылап, тарихшы Дэвид А. Шеннон былай деп жазды: "Дебстің тілегі – еңбек пен капитал арасындағы бейбітшілік пен ынтымақтастық, бірақ ол басшылықтан еңбекке құрметпен, қадір-қасиетпен және әлеуметтік теңдікпен қарауды күтті". Дебс бірте-бірте теміржолдың экономикадағы қуатты күш екеніне көз жеткізді. Оның ықпалына 1888 жылғы Burlington теміржолындағы ереуілге қатысуы да жатты, бұл еңбекшілер үшін жеңіліс болды және Джоанна Рейтаноның сөзінше, Дебсті "кәсіби салалар бойынша қайта ұйымдастыру қажеттігіне" сендірді. 1893 жылы Бауырластықтың Бас хатшысы лауазымынан кеткеннен кейін, Дебс АҚШ-тағы алғашқы өнеркәсіптік кәсіби одақтардың бірін – Америка теміржол одағын (ARU) құрды, ол біліктілігі жоқ жұмысшылар үшін арналған. Ол ARU-ның президенті болып сайланды, ал теміржол еңбек ұйымының мүшесі Джордж В. Говард бірінші вице-президент болды. Одақ 1894 жылдың сәуір айында Great Northern теміржолын сәтті ереуілге шығарып, көптеген талаптарын қанағаттандырды.

Пуллманның соққысы

1894 жылы Дебс Пуллман ереуіліне қатысты, ол Пуллман сарайлы вагондар компаниясы жасаған теміржол вагондарын құрастырған жұмысшылардың еңбекақысы үшін тудырған даудан өркендеді. Пуллман компаниясы 1893 жылғы экономикалық дағдарыстан кейін кірістің төмендеуіне байланысты қызметкерлерінің жалақысын жиырма сегіз пайызға қысқартты. Көпшілігі АРУ мүшелері болған жұмысшылар, Чикаго (Иллинойс штаты) конгресінде кәсіподақтан қолдау сұрады. АРУ Басқармасы директоры Мартин Дж. Эллиотт ереуілді Сент-Луиске дейін кеңейтіп, оның ауқымын сексен мыңға дейін арттырғаннан кейін, Дебс келісімге келіп, ереуілге қатысуға шешім қабылдады, енді Чикаго маңындағы АРУ-дың барлық мүшелері оны қолдады. 1894 жылдың 9 шілдесінде «Нью-Йорк Таймс» газетінің редакциондық мақаласында Дебс «заңды бұзушы, адамзаттың жауы» деп сипатталды. Ереуілшілер Пуллман вагондарына бойкот жариялап күресті, ал Дебстің жетекшілігімен ереуіл «Дебстің көтерілісі» деп аталды. Бірнеше жыл өткен соң Дебс еске алды: Мен жұмысшыларды, олар қаншалықты ұйымдасқан болса да, бір соққымен қиратып, сындырып, бөліп тастауға болатын жүйенің құрылымын оқып, ойлауға кірістім. [Эдвард] Беллами мен [Роберт] Блатчфордтың еңбектері маған ертерек әсер еткен еді. [Лоуренс] Гронлундтың «Кооперативтік қоғамдастығы» да маған ұнады, бірақ [Карл] Каутскийдің жазбалары соншалықты анық және нақты болды, мен оның аргументтерін ғана емес, сонымен қатар оның социалистік ой-пікірінің мәнін де тез түсіндім – және оған, сондай-ақ мені қараңғылықтан жарыққа шығаруға көмектескендердің барлығына алғыс айтамын. Дебс мерзімі аяқталғаннан кейін түрмеден өзге адам болып шықты. Өмірінің соңғы тридекасын социалистік идеяны таратуға арнады. 1895 жылы Дебс пен Мартин Эллиот түрмеден босатылғаннан кейін, Дебс өзінің социалистік саяси мансабын бастады. Дебс АРУ мүшелеріне социал-демократиялық ұйым құруға шақыруды бастады. 1896 жылы Дебс президент сайлауында демократтық кандидат Уильям Дженнингс Брайанды қолдады, оның «Алтынды кесіп алу» сөзінен кейін. Брайан сайлауда жеңілгеннен кейін көңілі қалған Дебс социалистік саясаттың болашағы Демократиялық партиядан тыс екеніне толық сенімді болды. 1897 жылдың маусым айында АРУ мүшелері «Кооперативтік қоғамдастық» бауырластығымен бірігіп, Американың социал-демократиясын құрды. Дебстің әйелі Кейт социализмге қарсы болды және Дебстің социалистік революциялық қызметіне «жауыздықпен» қарады, өйткені «ол оның орта таптың қадір-қасиетіне қауіп төндірді». «Өзінің ең қадірлі құндылықтарын қабылдамайтын әйелімен болған дауылды қарым-қатынас» Ирвинг Стоунның «Үйдегі қарсылас» атты тарихи романының негізі болды.

In 1894, Debs became involved in the Pullman Strike, which grew out of a compensation dispute started by the workers who constructed the rail cars made by the Pullman Palace Car Company. The Pullman Company, citing falling revenue after the economic Panic of 1893, had cut the wages of its employees by twenty eight percent. The workers, many of whom were already members of the ARU, appealed for support to the union at its convention in Chicago, Illinois. After ARU Board Director Martin J. Elliott extended the strike to St. Louis, doubling its size to eighty thousand workers, Debs relented and decided to take part in the strike, which was now endorsed by almost all members of the ARU in the immediate area of Chicago. On July 9, 1894, a New York Times editorial called Debs "a lawbreaker at large, an enemy of the human race". Strikers fought by establishing boycotts of Pullman train cars and with Debs's eventual leadership the strike came to be known as "Debs' Rebellion". Debs recalled several years later:

<blockquote>I began to read and think and dissect the anatomy of the system in which workingmen, however organized, could be shattered and battered and splintered at a single stroke. The writings of [Edward] Bellamy and [Robert] Blatchford early appealed to me. The Cooperative Commonwealth of [Laurence] Gronlund also impressed me, but the writings of [Karl] Kautsky were so clear and conclusive that I readily grasped, not merely his argument, but also caught the spirit of his socialist utterance – and I thank him and all who helped me out of darkness into light. Debs emerged from jail at the end of his sentence a changed man. He spent the final three decades of his life proselytizing for the socialist cause. After Debs and Martin Elliott were released from prison in 1895, Debs started his socialist political career. Debs started agitating for the ARU membership to form a Social Democratic organization. In 1896, Debs supported Democratic candidate William Jennings Bryan in the presidential election following Bryan's Cross of Gold speech. After Bryan's loss in the election, a disappointed Debs decided for certain that the future for socialist policies lay outside the Democratic Party. In June 1897, the ARU membership finally joined with the Brotherhood of the Cooperative Commonwealth to form the Social Democracy of America. Debs's wife Kate was opposed to socialism and was "hostile" to Debs's socialist revolutionary activism as "it threatened her sense of middle class respectability". The "tempestuous relationship with a wife who rejects the very values he holds most dear" was the basis of Irving Stone's biographical novel Adversary in the House.

Социал-демократиялық партияны құру үшін бөлінді

Американың әлеуметтік демократиясы (АӘД), 1897 жылдың маусым айында Юджин В. Дебстің американдық теміржол одағының тараған қалдықтарынан құрылды. Партия ішінде социализмді практикалық мысал арқылы құру үшін бірқатар колониялар құру тактикасын қолдағандар мен сайлау арқылы үкіметтік аппаратты басып алу мақсатында еуропалық үлгідегі социалистік саяси партия құруды жақтағандар арасында терең дау болды. 1898 жылдың маусым айында өткен съезд бұл топтың соңғы жиыны болды, азшылықты құраған саяси әрекет жасаушылар ұйымнан шығып, Американың Социал-демократиялық партиясын (СДП) құрды, ол АҚШ Социал-демократиялық партиясы деп те аталады. Дебс партияны басқаратын бес мүшеден тұратын Ұлттық Атқару Кеңесіне сайланды, ал оның інісі Теодор Дебс ұйымның күнделікті істерін жүргізетін, жалақы алатын атқарушы хатшысы болып тағайындалды. Дебс ұйымдағы жалғыз шешім қабылдаушы болмаса да, Пуллман бүлігінен кейін танымал қоғамдық тұлға ретіндегі оның беделі оған құрмет әкелді және оны газеттердегі партияның ресми өкілі етті.

Президент сайлауы

1900 жылы Конгресске үміткер болған Эллиотпен бірге Дебс жаңадан құрылған социалистік партияның федералдық лауазымға алғашқы үміткері болды және сол жылы президенттікке сайлауда жеңіліске ұшырады. Дебс пен оның серігі Джоб Харриман 87 945 дауыс (халықтың дауысының 0,6 пайызы) алды, бірақ сайлаушылардың дауысын алмады. 1900 жылғы сайлаудан кейін Социал-демократиялық партия және 1899 жылы Социалистік Еңбек партиясынан бөлінген наразылар 1901 жылдың ортасында Индианаполисте өткен Социалистік бірлік съезінде бірікті. Осы съезде Америка Социалистік партиясы (ASP) құрылды. Дебс 1904 және 1908 жылдары Бен Ханфордпен бірге кандидаттыққа түсті. Олар 1904 жылы халықтың дауысының 3,0 пайызын құраған 402 810 дауыс алып, жалпы есеп бойынша үшінші орынға ие болды.

Социалистер Дүниежүзілік өнеркәсіп жұмысшыларымен бөлініп кетті

IWW өнеркәсіп қызметкерлерін біріктіру негізінде құрылғанмен, кәсіподақ пен Социалистік партия арасында жік туды. Бұл Виктор Бергер мен Моррис Хилквит басқарған Социалистік партияның сайлау бөлімінің Хейвудтың сөздеріне наразы болуымен басталды. 1911 жылдың желтоқсанында Хейвуд Нью-Йорктегі Купер Юниондағы Лоуэр-Ист-Сайд аудиториясына парламенттік социалистердің «әр қадамы алдыңғысынан сәл қысқа болатын, қадам-қадаммен ілгерілеушілер» екенін айтты. Хейвудтың пікірінше, «АҚШ Конгресіне конгрессмен сайлаудың орнына, өнеркәсіптің бір саласының басшысын сайлау дұрыс». Оған жауап ретінде Хилквит IWW-ді «шынайы анархистік» деп сынады. Купер Юниондағы сөйлеген сөзі Хейвуд пен Социалистік партия арасындағы жікке бастап, IWW-дің екі фракциясының құрылуына әкелді – бірі Социалистік партияға, екіншісі Хейвудқа адал болды. Бұл жік IWW мен Социалистік партия екеуінде де ықпалды Дебс үшін мәселе тудырды. Хейвуд пен Социалистік партия арасындағы соңғы дау Лоренс тоқыма ереуілі кезінде болды. Массачусетс штатының Лоренс қаласындағы билік полиция жіберді, олар кейіннен балаларды ұрып-соқты, бұл Хейвудты ашуландырды. Ол мұндай жағдай түзетілмейінше «қайтадан дауыс бермеймін» деп мәлімдеді. Хейвуд IWW-нің тікелей әрекет және саботаж тактикасына бағытталған түзету қабылданып, Ұлттық Атқару комитетінен қуылды. Дебс, балама жолмен, Хейвудтың орнын сақтап қалуға болатын жалғыз адам болды. 1906 жылы Хейвуд Айдахо штатында өмірі үшін сотталып жатқанда, Дебс оны «Еңбектің Линкольні» деп атап, Теодор Рузвельтпен президенттікке қарсы шығуға шақырған еді. Бірақ уақыт өтті, Дебс партиядағы жікке тап болып, Хилквиттің сөздерін қайталап, IWW-ді анархияны ұстанатын күш деп айыптады. Дебс кейіннен түзетуге қарсы болғанын, бірақ қабылданғаннан кейін оған бағыну керек екенін мәлімдеді. Хейвудты партиядан шығарғаннан кейін де Дебс оған және IWW-ге достық сезіммен қарады, олардың IWW тактикасы бойынша пікір алмасуларына қарамастан. Хейвудті жұмыстан шығаруға дейін Социалистік партияның мүшелерінің саны 135 мыңға жеткен еді. Бір жылдан кейін, Хейвудты қайтарғаннан кейін төрт ай өткен соң, мүшелік саны 80 мыңға дейін азайды. Социалистік партияның реформаторлары құлдырауды «Хейвуд элементінің» кетуімен байланыстырды және партияның жаңарып, қалпына келетінін болжады, бірақ бұл болған жоқ. 1912 жылғы сайлауда көптеген социалистер, бұрын қоғамдық қызметке сайланғандар, өз орындарынан айырылды.

Although the IWW was built on the basis of uniting workers of industry, a rift began between the union and the Socialist Party. It started when the electoral wing of the Socialist Party, led by Victor Berger and Morris Hillquit, became irritated with speeches by Haywood. In December 1911, Haywood told a Lower East Side audience at New York City's Cooper Union that parliamentary Socialists were "step at a time people whose every step is just a little shorter than the preceding step". It was better, Haywood said, to "elect the superintendent of some branch of industry, than to elect some congressman to the United States Congress". In response, Hillquit attacked the IWW as "purely anarchistic". The Cooper Union speech was the beginning of a split between Haywood and the Socialist Party, leading to the split between the factions of the IWW, one faction loyal to the Socialist Party and the other to Haywood. The rift presented a problem for Debs, who was influential in both the IWW and the Socialist Party. The final straw between Haywood and the Socialist Party came during the Lawrence Textile Strike. The decision of the elected officials in Lawrence, Massachusetts, to send police, who subsequently used their clubs on children, disgusted Haywood, who publicly declared that "I will not vote again" until such a circumstance was rectified. Haywood was purged from the National Executive Committee by passage of an amendment that focused on the direct action and sabotage tactics advocated by the IWW. Debs was probably the only person who could have saved Haywood's seat. In 1906, when Haywood had been on trial for his life in Idaho, Debs had described him as "the Lincoln of Labor" and called for Haywood to run against Theodore Roosevelt for president, but times had changed and Debs, facing a split in the party, chose to echo Hillquit's words, accusing the IWW of representing anarchy. Debs thereafter stated that he had opposed the amendment, but that once it was adopted it should be obeyed. Debs remained friendly to Haywood and the IWW after the expulsion despite their perceived differences over IWW tactics. Prior to Haywood's dismissal, the Socialist Party membership had reached an all time high of 135,000. One year later, four months after Haywood was recalled, the membership dropped to 80,000. The reformists in the Socialist Party attributed the decline to the departure of the "Haywood element" and predicted that the party would recover, but it did not. In the election of 1912, many of the Socialists who had been elected to public office lost their seats.

Басшылық стилі

Көптеген адамдар Дебсті харизматикалық сөйлеуші ретінде таныды, ол кейде христиандық терминологияны және евангелизмнің риторикалық стилін қолданды, тіпті ол ұйымдасқан дінге көбінесе теріс қараса да. Говард Зинн былай деп пікір білдірді: "Дебс – әр социалист, анархист немесе радикал болуы керек еді: өз нанымында мызғымайтын, жеке қарым-қатынаста адал және мейірімді." Хейвуд Браун Дебс туралы айтқан сөзінде бір социалисттің сөзін келтірді: "Ол жанарлы көздері бар қарт кісі, адамзаттың бауырластығы деген нәрсе болуы мүмкін деп шынайы сенді. Бұл ең күлкілісі емес. Ол болғанда, мен де соған сене бастаймын." Дебсті кейде "Дебс патшасы" деп атағанмен, ол өзінің көшбасшы ретіндегі статусына толыққанды көңіл бөлмеді. 1906 жылы Детройтте сөйлеген сөзінде ол тыңдаушыларға былай деді:

Төңкеріске айыптау және АҚШ Жоғарғы Сотына шағымдану

Дебстің Вильсон әкімшілігіне және соғысқа қарсы сөздері президент Вудро Вильсонның наразылығын тудырды, ол кейін Дебсті "өзінің еліне сатқын" деп атады. 1918 жылғы 16 маусымда Дебс Огайо штатының Кантон қаласында сөйлеген сөзінде әскери шақыруға қарсылық көрсетуге шақырды. Ол 30 маусымда тұтқындалып, он рет бүлік қоздыруда айыпталды. Оның қорғаушысы куәгерлерді шақырмады, Дебстің өзінің қорғанында сөйлеуге рұқсат беруін сұрады. Бұл ерекше өтініш қанағаттандырылды, және Дебс екі сағат бойы сөйледі. Ол 12 қыркүйекте кінәлі деп танылды. 14 қыркүйекте сотталу кезінде ол тағы да сөйледі, ал оның сөзі классикалық туындыға айналды. Либералды журналист және Дебс жақтасы емес Хейвуд Браун бұл "ағылшын тіліндегі ең әдемі және қозғаушы сөздердің бірі" екенін айтты. Ол сол бір түстен кейін шабыттанды. Егер біреу маған оның иығында оттың тілдері билеп тұрса, мен оған сенер едім". Дебс былай деді:

Құрметті судья, мен осы сотта қазіргі үкімет түріне қарсы екенімді, біз өмір сүріп жатқан әлеуметтік жүйеге қарсы екенімді, екеуін де бейбіт және тәртіпті жолмен өзгертуге сенетінімді айттым. Бүгін таңертең мен фабрикалардағы жұмысшыларды ойлап тұрмын; жалақысы аз болғандықтан өмірін жұмыс істеуге мәжбүр болған әйелдерді ойлап тұрмын; осы жүйеде балалық шағынан айырылған, ал олардың ерте, нәзік жылдарында Мамонның аяусыз қысқышына түсіп, өнеркәсіптік түрмелерге итеріліп, денелері мен жандары аштықтан өліп, машиналарды қуаттандырып тұрған кішкентай балаларды ойлап тұрмын. Құрметті судья, мен мейірімділік сұрамаймын, қорғаныш сұрамаймын. Ақырында әділдік жеңіп шығатынын білемін. Мен ашкөздік күштері мен еркіндік күштері арасындағы ұлы күресті қазірден гөрі жақсырақ түсінемін. Мен адамзат үшін жақсы күннің шыға бастағанын көремін. Халық оянып келеді. Уақыт өте келе олар өздеріне келеді. Тропиктік теңізде жүзіп жүрген теңізші шаршаған сағатынан арылуды қаласа, ол дауылды мұхиттың үстінде жарқырап тұрған Оңтүстік крестің бағытын іздейді. Түн жақындаған сайын Оңтүстік крест иіліп бастайды, айналып жатқан әлемдер өз орындарын ауыстырады, және жұлдызды саусақтарымен Құдай ғаламның сағатында Уақыттың өтуін белгілейді; және ешқандай қоңырау қуанышты хабарды жеткізбесе де, күзетші түннің өтіп бара жатқанын, демалыс пен тынығу жақын екенін біледі. Халықтың бәрі жігерленіп, үміт артсын, өйткені айқыш иіліп, түн ортасы өтіп, таңмен бірге қуаныш келеді. 1918 жылғы 18 қыркүйекте Дебс он жылға бас бостандығынан айырылды және өмір бойы сайлау құқығынан айырылды. Құрметті судья, жылдар бұрын мен барлық тірі жандармен туыстығымды мойындадым және мен жер бетіндегі ең жаман адамнан бірде-бір кем емес екенімді шештім. Мен сол кезде де, қазір де айтамын, төменгі тап болғанда мен оның бір бөлігімін, қылмыскерлер болғанда мен олардың бірімін, ал түрмеде отырған жан болғанда мен бостандыққа ие емеспін. Дебс өзінің сот шешіміне Жоғарғы Сотқа шағымдануға тырысты. Дебс пен АҚШ арасындағы сот шешімінде сот Дебстің Бірінші дүниежүзілік соғыс және социализм туралы айтқан бірнеше сөздерін қарастырды. Дебс өзінің сөздерін 1917 жылғы тыңшылық заңына сәйкес келуге тырылып, мұқият таңдаған болса да, сот оның әскери шақыру мен әскери жинауға кедергі келтіру ниеті мен салдарына ие екенін тапты. Сот Дебстің әскери шақыруға кедергі келтіргендерді мақтағанын атап өтті. Сот судья Оливер Венделл Холмс кіші оның ісі Шенк пен АҚШ арасындағы іске ұқсас болғандықтан, оған көп көңіл бөлмеуге болатынын айтты. Дебс 1919 жылғы 13 сәуірде түрмеге қамалды. Ол 1912 жылы 6 пайыз дауыс алғаннан сәл кем, 3,4 пайыз дауыс жинады, бұл АҚШ-тағы Социалистік партияның президенттікке үміткері үшін ең көп дауыс еді. Түрмеде болған кезінде Дебс түрме жүйесін қатты сынға алған бірнеше мақала жазды. Олар Bell Syndicate-те өңделген күйінде жарияланды және оның жалғыз кітабында, "Қабырғалар мен тақталар" ("Walls and Bars") кітабында бірнеше тараулар қосылды. Кітап оның өлімінен кейін жарық көрді. 1921 жылғы 23 желтоқсанда президент Хардинг Дебстің жазасын Рождество күніне дейін қысқартып, мерзімі өтелгеніне байланысты босатып жіберді. Ол кешірім бермеді. Ақ үйдің мәлімдемесінде әкімшіліктің Дебс ісіне қатысты көзқарасы былай делінген:

Your honor, I have stated in this court that I am opposed to the form of our present government; that I am opposed to the social system in which we live; that I believe in the change of both but by perfectly peaceable and orderly means. I am thinking this morning of the men in the mills and factories; I am thinking of the women who, for a paltry wage, are compelled to work out their lives; of the little children who, in this system, are robbed of their childhood, and in their early, tender years, are seized in the remorseless grasp of Mammon, and forced into the industrial dungeons, there to feed the machines while they themselves are being starved body and soul. Your honor, I ask no mercy, I plead for no immunity. I realize that finally the right must prevail. I never more fully comprehended than now the great struggle between the powers of greed on the one hand and upon the other the rising hosts of freedom. I can see the dawn of a better day of humanity. The people are awakening. In due course of time they will come into their own. When the mariner, sailing over tropic seas, looks for relief from his weary watch, he turns his eyes toward the Southern Cross, burning luridly above the tempest vexed ocean. As the midnight approaches the Southern Cross begins to bend, and the whirling worlds change their places, and with starry finger points the Almighty marks the passage of Time upon the dial of the universe; and though no bell may beat the glad tidings, the look out knows that the midnight is passingthat relief and rest are close at hand. Let the people take heart and hope everywhere, for the cross is bending, midnight is passing, and joy cometh with the morning. Debs was sentenced on September 18, 1918, to ten years in prison and was also disenfranchised for life. Your Honor, years ago I recognized my kinship with all living beings, and I made up my mind that I was not one bit better than the meanest on earth. I said then, and I say now, that while there is a lower class, I am in it, and while there is a criminal element, I am of it, and while there is a soul in prison, I am not free. Debs appealed his conviction to the Supreme Court. In its ruling on Debs v. United States, the court examined several statements Debs had made regarding World War I and socialism. While Debs had carefully worded his speeches in an attempt to comply with the Espionage Act of 1917, the Court found he had the intention and effect of obstructing the draft and military recruitment. Among other things, the Court cited Debs's praise for those imprisoned for obstructing the draft. Justice Oliver Wendell Holmes Jr. stated in his opinion that little attention was needed since Debs's case was essentially the same as that of Schenck v. United States, in which the court had upheld a similar conviction. Debs went to prison on April 13, 1919. votes (3.4 percent), a slightly smaller percentage than he had won in 1912, when he received 6 percent, the highest number of votes for a Socialist Party presidential candidate in the United States. During his time in prison, Debs wrote a series of columns deeply critical of the prison system. They appeared in sanitized form in the Bell Syndicate and were published in his only book, Walls and Bars, with several added chapters. It was published posthumously. On December 23, 1921, President Harding commuted Debs's sentence to time served, effective Christmas Day. He did not issue a pardon. A White House statement summarized the administration's view of Debs's case:

Оның кінәлі екеніне ешқандай күмән жоқ. Алайда, ол көптеген басқалар сияқты сөздерінде ашкөз емес және ашық айтқан жоқ, және оның айтқандарының кең ауқымды әсері болмағанда, ол алған жазасын алмас еді. Ол қарт адам, денесі мықты емес. Ол өте тартымды және әсерлі тұлға, бұл оны ойсыз адамдарды жаңылыстыруға және қылмыстық ниеті барларға сылтау табуға қабілетті қауіпті адам жасайды.

Соңғы жылдар

Дебс Атланта түрмесінен босатылғанда, басқа тұтқындар оны «шулы шапалақтармен» қарсы алды, ал елу мың адам оның Терре-Хаутқа оралуын музыкамен сүйемелдеген оркестрдің қосылуымен күтіп алды. Үйге қайтып бара жатқан Дебсті Хардинг Ақ үйде жылы күтіп алды және: «Мырза Дебс, сіз туралы тым көп естідім, енді жеке кездесуге қуаныштымын» деді. 1924 жылы финляндиялық социалист Карл Х. Вик Дебсті Бірінші дүниежүзілік соғыс кезінде бейбітшілік үшін белсенді жұмыс істегендігі үшін, соғысты капитализмнің мүддесінде деп есептегендігі үшін Нобель бейбітшілік сыйлығына ұсынды. Ол қалған өмірін түрмеде болғандықтан нашарлаған денсаулығын қалпына келтіруге арнады. 1926 жылдың соңында ол Иллинойс штатының Эльмхерст қаласындағы Линдлахр санаториясына жатты. 1979 жылы Дебс туралы деректі фильм жасалды, ол фильм және аудио-визуалды оқу құралы ретінде аудио-LP жазбасы түрінде шығарылды. Деректі фильмде ол Дебсті «американдық жұмысшы табының ең тиімді және танымал көшбасшысы» деп сипаттады. Сандерс 1980-жылдары қала мэрі болған кезде Берлингтон, Вермонт қаласындағы қалалық әкімдікте Дебстің портретін іліп қойды және оның конгресс кеңсесінде Дебске арналған ескерткіш тақтасы бар. Дебс университет кітапханасына ешқандай құжаттар жинағын қалдырмағанмен, ол және оның бауыры жинаған памфлеттер жинағы Терре-Хауттағы Индиана мемлекеттік университетінде сақталады. 1978 жылы Дебс туралы өмірбаян жазған ғалым Бернард Броммель өзінің зерттеу материалдарын Чикагодағы Ньюберри кітапханасына сыйға берді, онда олар зерттеушілерге қолжетімді. Дебстің «Қабырғалар мен терезелер» кітабының түпнұсқа қолжазбасы, Дебстің өзі жасаған қолмен жазылған түзетулермен, Чикаго университетінің кітапханасының арнайы жинақтар бөліміндегі Томас Дж. Морганның қағаздарында сақталады. Миннесота штатының Лейк-оф-Вудс округіндегі Юджин қалашығы, әлдебір себеппен Дебстің құрметіне аталған. Миннесота штатының Белтрами округіндегі Дебс қауымы да оның есімімен аталған болуы мүмкін. Нью-Йорк штатының Буффало қаласындағы Юджин В. Дебс залы 501(c)(7) коммерциялық емес әлеуметтік клуб болып табылады және Буффалоның еңбек қозғалысы тарихын құжаттау және еске алу жобасы – Юджин В. Дебс жергілікті бастамасының үйі. Бұрынғы Нью-Йорк радиостанциясы WEVD (қазір ESPN радиосы), сол кезде социалистік еврей «Еврей күнделікті хабар» газетіне тиесілі болды, оның шақыру белгілері оның әріптерінен алынған және «Дебс еске алу станциясы» деп аталды. Нью-Йорк штатының Бронкс ауданындағы Кооп Ситидегі Дебс Плейс тұрғын үй блогы оның құрметіне аталған. Мичиган штатының Энн-Арбор қаласындағы Юджин В. Дебс кооператив үйі Дебстің есімімен аталған. 1926 жылы Колорадо штатының Хинсдейл округінде салынған бір бөлмелі Дебс мектебі Дебстің құрметіне аталған; ғимарат сонымен қатар ауылдық аймақ үшін қауымның жиналатын орны ретінде қызмет етті. Оның бірегей әшекейлі бетон блоктарынан жасалған құрылысы үшін ерекшеленеді және 2005 жылы тарихи орындардың ұлттық тізіліміне енгізілді. Дебстің есімімен аталған кем дегенде екі сыра бар, атап айтқанда Дебс Red Ale және Юджин. Орегон штатының сенаторы Юджин «Дэббс» Поттс Дебстің құрметіне аталған.

When Debs was released from the Atlanta Penitentiary, the other prisoners sent him off with "a roar of cheers" and a crowd of fifty thousand greeted his return to Terre Haute to the accompaniment of band music. En route home, Debs was warmly received at the White House by Harding, who greeted him by saying: "Well, I've heard so damned much about you, Mr. Debs, that I am now glad to meet you personally." In 1924, Debs was nominated for the Nobel Peace Prize by the Finnish Socialist Karl H. Wiik on the grounds that "Debs started to work actively for peace during World War I, mainly because he considered the war to be in the interest of capitalism." He spent his remaining years trying to recover his health, which was severely undermined by prison confinement. In late 1926, he was admitted to Lindlahr Sanitarium in Elmhurst, Illinois. and produced in 1979 a documentary about Debs which was released as a film and an audio LP record as an audio visual teaching aid. In the documentary, he described Debs as "probably the most effective and popular leader that the American working class has ever had". Sanders hung a portrait of Debs in city hall in Burlington, Vermont, when he served as mayor of the city in the 1980s and has a plaque dedicated to Debs in his congressional office. While Debs did not leave a collection of papers to a university library, the pamphlet collection which he and his brother amassed is held by Indiana State University in Terre Haute. The scholar Bernard Brommel, author of a 1978 biography of Debs, has donated his biographical research materials to the Newberry Library in Chicago, where they are open to researchers. The original manuscript of Debs's book Walls and Bars, with handwritten amendments, presumably by Debs, is held in the Thomas J. Morgan Papers in the special collections department of the University of Chicago Library. Eugene Township in Lake of the Woods County, Minnesota, was likely named after Debs. The community of Debs in Minnesota's Beltrami County may have also been named after him. Eugene V Debs Hall in Buffalo, NY is a 501(c)7 nonprofit social club; and home to the Eugene V. Debs Local Initiative, a project to document and commemorate Buffalo's labor movement history. Former New York radio station WEVD (now ESPN radio), then owned by the socialist Yiddish newspaper the Jewish Daily Forward, took its call letters from his initials and was known as the "Debs Memorial Station." Debs Place, a housing block in Co op City in the Bronx, New York, was named in his honor. The Eugene V. Debs Cooperative House in Ann Arbor, Michigan, was named after Debs. Debs School, a one room schoolhouse built in 1926 in Hinsdale County, Colorado, was named in honor of Debs; the building also served as a community gathering spot for the rural area. Noteworthy for its unique ornamental concrete block construction, it was added to the National Register of Historic Places in 2005. There are at least two beers named after Debs, namely Debs's Red Ale and Eugene. The Oregon State Senator Eugene "Debbs" Potts was named in Debs's honor.

Басқа БАҚ-та бейнелеу

Джон Дос Пассос өзінің "АҚШ" трилогиясында Дебсті тарихи тұлға ретінде енгізді. Дебс басқа тұлғалармен бірге "42-ші параллель" (1930) романында бейнеленген. Оның Өнеркәсіптік жұмысшылар әлемімен байланысы романның Мак сияқты ойдан шығарылған кейіпкерлерінің әрекеттерін тудырды. Роберт Янгсон режиссерлік еткен "50 жыл бұрын" (1950) деректі фильмінде Дебстің тарихи кадрлары бар. Курт Воннегуттың "Хокус Покус" романының баяндаушысы Дебс құрметіне Юджин Дебс Хартке деп аталған (1-бет). Воннегуттың "Deadeye Dick" кітабындағы бір шағын кейіпкер де Дебс құрметіне аталған. Дебс Гарри Тертлдоувтың "Оңтүстік Жеңіс" сериясындағы "Ұлы соғыс: Жеңіс" және "Америкалық империя: Қан мен темір" романдарында кездеседі. Демократиялық социалист Берни Сандерс 1979 жылғы оның саяси мансабы туралы деректі фильмде Дебстің үнін берген. Ким Ньюман мен Юджин Берннің "АҚШ-та қайта оралу" атты тарихқа қатысты альтернативті жинағында, 1917 жылы Дебс АҚШ-та коммунистік революцияға жетекшілік ететін әлем суреттелген. HBO-ның "Америкаға қарсы қастандық" мини-сериалының үшінші эпизодында, Герман Левин мен Шепси Тирчвелл секілді ойдан шығарылған кейіпкерлер АҚШ президенті сайлауында Дебске немесе Франклин Д. Рузвельтке дауыс бергендерін талқылайды.

Шығармалары

Локомотившілер журналы (редакторы, 1880–1894). 4-том (1880) | 5-том (1881) | 6-том (1882) | 7-том (1883) | 8-том (1884) | 9-том (1885) | 10-том (1886) | 11-том (1887) | 12-том (1888) | 13-том (1889) | 14-том (1890) | 15-том (1891) | 16-том (1892) | 17-том (1893) | 18-том (1894) Дебс: Оның өмірі, жазбалары мен сөздері: Бағалау бөлімімен (1908). Жирард, Канзас: "Аңға шақыру". Еңбек және бостандық (1916). Сент-Луис: Фил Вагнер. Аудио нұсқасы. Юджин В. Дебстің хаттары. Дж. Роберт Константин (ред.). Үш томдық. Урбана: Иллинойс университетінің баспасы. – Қысқартылған бір томдық нұсқасы "Жұмсақ көтеріліс: Юджин В. Дебстің хаттары" (1995) деген атпен жарияланды. Юджин В. Дебстің таңдамалы еңбектері. Тим Давенпорт пен Дэвид Уолтерс (ред.). 1-том, Рельстерде ынтымақ құру, 1877–1892. (2019). Чикаго: "Хеймаркет кітаптары". 2-том, Америка теміржол одағының өрлеуі мен құлдырауы, 1892–1896. (2020). Чикаго: Haymarket Books, 2020. "Сюзан Б. Энтони: Бостандықтың пионері" (1917 жылғы шілде). "Пирсон" журналы. 38: 1. 5–7-беттер. Қабырғалар мен тарамдар: "Еркіндер еліндегі" түрмелер мен түрмедегі өмір (1927). Чикаго: Американың Социалистік партиясы.