Кіріспе

Брюс Дункан "Юта" Филлипс (15 мамыр 1935 – 23 мамыр 2008) – американдық еңбек ұйымдастырушысы, халық әншісі, әңгімеші және ақын. Ол еңбек одақтарының күресін және тікелей әрекеттің күшін бейнеледі, өзін анархист деп есептеді. Ол музыкасы, іс-қимылдары және сөздері арқылы Әлемдік өнеркәсіптік жұмысшылар қозғалысын жиі насихаттады.

Алғашқы жылдар

Филипс Кливленд қаласында Эдвин Дерогер Филипс пен Франсис Кэтлин Коутстың отбасында дүниеге келді. Оның әкесі Эдвин Филипс еңбек ұйымдастырушысы болды, ал ата-анасының қоғамдық белсенділігі оның өмірлік еңбегіне зор ықпал етті. Филипс Чикагода штаб-пәтері орналасқан Дүниежүзілік өнеркәсіптік жұмысшылар (Wobblies) ұйымының толық құқықты мүшесі болды. Оның ата-анасы ажырасып, анасы қайтадан тұрмысқа шықты. Филипсті бес жасында асырап алған әкесі Сид Коэн, Кливлендтегі соңғы водевиль театрларының бірі – Гипподром театрын басқарды. Коэн отбасын Юта штатының Солт-Лейк-Сити қаласына көшірді, онда ол тағы бір водевиль театры – Лирик театрын басқарды. Филипс өз кейінгі мансабына зор әсер еткенін, водевильмен танысуының бастапқы кезеңінің асырап алған әкесі арқылы болғанын айтады. Филипс Солт-Лейк-Ситидегі Шығыс орта мектебінде оқыды, онда өнер және драма үйірмелеріне қатысты. Ол 1950 жылдары үш жыл АҚШ армиясында қызмет етті. Соғыстан кейінгі Кореяның қираған халқатын көргені оның әлеуметтік және саяси ой-өрісіне үлкен әсер етті. Армиядан босатылғаннан кейін Филипс теміржолмен саяхаттап, әндер жазды.

Мансап

Рейлге отырып, батысқа саяхаттай келе, Филлипс Солт-Лейк-Ситиге қайтып келді, онда ол Католик жұмысшы қозғалысынан Аммон Хеннасимен танысты. Ол Хеннасиге өзінің дарынын белсенділік пен қоғамдық қызметке арнап, мағынасыз өмірден құтқарып қалғаны үшін алғыс айтты. Филлипс келесі сегіз жыл бойы Джо Хилл үйінде жұмыс істеді, содан кейін 1968 жылы Юта штатының Бейбітшілік және еркіндік партиясынан АҚШ Сенатына үміткер болды. Ол сайлауда 2,019 дауыс (0.5%) алып, республикалық Уоллес Ф. Беннеттке жол берді. 1976 жылы ол Do Nothing партиясынан АҚШ президенттігіне де үміткер болған еді. Филлипс U. Utah Phillips деген атты қабылдады, бұл босқындар дәстүріне сай, есімнің бас әрпі мен туған штатын қамтитын лақап есімді таңдау еді, сондай-ақ ол T. Texas Tyler сияқты кантри әншісін үлгі еткен. Филлипс 1950-ші жылдардың басында фольклор әншісі Розали Соррелспен танысып, оның жақын досы болды. Соррелс Филлипстің жазған әндерін орындап, оның арқасында оның музыкасы кеңінен тарай бастады. 1960-шы жылдардың соңында Ютадан кеткеннен кейін ол Нью-Йорк штатының Саратога-Спрингс қаласына барды, онда ол Каффе Лена кофейнясының фольклорлық қауымдастығымен дос болып, он жыл бойы сол жерде жиі өнер көрсетті және мансабының барысында қайта-қайта сонда келді. Филлипс Дүниежүзілік өнеркәсіптік жұмысшылардың (IWW немесе Wobblies) мүшесі болды. Оның кәсіподақтар мен саясатқа қатысты көзқарастары ата-анасының, әсіресе CIO үшін еңбек ұйымдастырушысы болған анасының тәрбиесімен қалыптасты. Бірақ Филлипс христиандық анархист және пацифист болғандықтан, қазіргі заманғы Wobblies оған өте ұнайтын, консервативтік көзқарасты сындыратын және суретшілік таланты бар адамдардың тобы болды. Соңғы жылдары, Wobblies идеологиясын таратуда Филлипстен артық ешкім болмады, оның көптеген концерттері еңбек, кәсіподақтар, анархизм, пацифизм және Wobblies мүддесін қорғауға бағытталған жиналыстар сияқты болды. Ол "Халлилуя, мен - босқым", "Преподатель мен құл" және "Нан мен гүлдер" сияқты классикалық Wobblies әндерін керемет орындады. Пойызға құмар Филлипс теміржолға, әсіресе бу локомотивтері дәуіріне арналған бірнеше музыкалық альбомдар жазды. Оның 1973 жылғы "Good Though!" альбомы оның үлгісі, онда "Әке, бұл не пойыз?", "Желжолдар патшайымы" және оның ең танымал шығармасы "Арнаның құрт пішіні" сияқты әндері бар, онда ол Оңтүстік-Батыс АҚШ шөлінде рельстерді жөндеуші балуан ретіндегі жұмысы туралы әңгімелейді. 1991 жылы Филлипс бірінші шығанақ соғысына ашуланған "Мен білуге тиіспін" атты әндер, өлеңдер және қысқа әңгімелер альбомын бір ретке жазды. Альбомға "Enola Gay" әні кірді, ол АҚШ-тың Хиросима мен Нагасакиге жасаған атомдық шабуылы туралы жазған алғашқы композициясы. Филлипс фольклор әншісі Кейт Вольфтің ұстазы болды. 1998 жылы ол Дүниежүзілік халық музыкасы қауымдастығының Кейт Вольф мемориалдық сыйлығын алды. Ол Розали Соррелспен бірге әндер мен әңгімелерді "The Long Memory" (1996) атты CD-ге жазды, бұл бастапқыда 1992 жылғы 'cold drill Magazine' Boise State University үшін жасалған "Worker's Doxology" атты студенттік жоба болған. Оның жанкүйері Ани ДиФранко онымен бірге екі CD жазды: The Past Didn't Go Anywhere (1996) және Fellow Workers (1999). Ол ДиФранкомен бірлескен жұмысы үшін Грэмми сыйлығына ұсынылды. Оның "Green Rolling Hills" әнін Эммилу Харрис хитке айналдырды, ал "The Goodnight Loving Trail" әні де классикаға айналып, Ян Тайсон, Том Уэйтс және басқалармен жазылды.

Кейінгі жылдар және өлім

Концерттік орындаушы және еңбек ұйымының ұйымдастырушысы ретінде танымал болғанымен, Филлипс сонымен қатар архивші, ыдыс жуушы және қойма жұмысшысы болып та жұмыс істеді. Филлипс өмір бойы әртүрлі әлеуметтік-саяси ұйымдар мен топтардың мүшесі болды. Еңбек күресінің жақтаушысы болған ол, Дүниежүзілік өнеркәсіптік жұмысшылар (IWW), Халықаралық шахташылар, диірменшілер және металлургия жұмысшылары одағы (Mine Mill) және Саяхатшы музыканттар одағы AFM Local 1000-ның мүшесі болды. Кедейлермен ынтымақтастығының белгісі ретінде, ол баспанасыз адамдар қауымы – "Құрмет" ауылының құрметті мүшесі болды. Бейбітшілдік көзқарасын ұстанатын ол, "Бейбітшілік үшін ардагерлер" және Невада округінің Бейбітшілік орталығы, сондай-ақ Бейбітшілік және Әділет орталығының мүшесі болды. "Бұл менің қалам. Невада қаласы – қоғамдық ұйымдастырудың маңызды ортасы." Кейіннен сол күзде Филлипс денсаулығының нашарлауына байланысты гастрольдік сапарларын тоқтатуға мәжбүр болды. 2008 жылдың қаңтарында ол жүрек трансплантациясынан бас тартты.