Кіріспе

Sans serif қаріп түрі

Johnston (немесе Johnston Sans) – Эдвард Джонстонның атымен аталған sans serif қаріп түрі. Бұл қаріп 1913 жылы Лондондық Underground Electric Railways Company компаниясының коммерциялық директоры (сонымен қатар Underground Group деп те аталады) Франк Пик тапсырысымен, компанияның корпоративтік имиджін күшейту мақсатында жасалған. Джонстон бастапқыда баспаға арналған (жоспарланған биіктігі 1 дюйм немесе 2,5 см), бірақ ол тез арада метро жүйесінің эмальды станция тақтайшаларында да қолданыла бастады. 1933 жылы Лондондық жолаушылар тасымалы кеңесі құрылғаннан бері Лондонның қоғамдық көлігінің ресми қаріпі болып табылады, ал оның ізашарлары 1916 жылдан бері оны пайдаланып келеді, бұл корпоративтік брендтің әлемдегі ең ұзақ сақталған мысалының біріне айналды. 2015 жылға дейін бұл қаріптің авторлық құқығы LPTB-нің мұрагері Transport for London компаниясына тиесілі болды (Джонстон 1944 жылы қайтыс болды). Джонстонның жұмысы гуманистік sans serif қаріптер жанрын қалыптастырды – бұл қаріптер sans serif стилінде жасалған, бірақ дәстүрлі serif қаріптері мен рим жазуларынан шабыт алған. Оның шәкірті Эрик Гилл, қаріптің дамуында жұмыс істеген ол, кейіннен 1928 жылдан бастап шыққан өзінің Gill Sans қаріпін жасауда оны үлгі ретінде пайдаланды. Корпоративтік қаріп болғандықтан, Джонстон қаріпі жақында ғана жалпы қолданысқа лицензияланды, сондықтан Gill Sans қаріпі кеңінен таралды.

Ерекшеліктері

Қаріптің бас әріптері Траян бағанасындағы сияқты римдік квадрат бас әріптерге негізделген, ал кіші әріптер дәстүрлі сериф шрифттеріне негізделген. Джонстон римдік бас әріптеріне зор қызығушылық танытқан, олардың "оқылуы мен сұлулығы тұрғысынан әріптердің арасында ең жоғары орынға ие екенін" жазған. Олар – ең ұлы және маңызды жазулар үшін ең жақсы формалар. Джонстонның әліпбиі сол кезде танымал болған, қазір көбінесе гротеск деп аталатын, сол кезеңнің қолтаңба жазуы мен Дидон стилінен шабыт алған, көбінесе шаршы пішіндес безсерифтерден жаңаша айырылды. Әліпбидің кейбір аспектілері геометриялық: «O» әрпі – дерлік толық шеңбер, ал «M» әрпі римдік бас әріптерінен (бірақ Каслон сияқты) тік қабырғалы. Көптеген сериф шрифттеріндегідей, «g» әрпі – «екі қабатты» дизайнға ие. «l» әрпі «t» әрпінің иімін көшіріп, көптеген безсериф шрифттерімен салыстырғанда кең әріпті шығарады. Олардың бірнешесі P22 цифрлық нұсқасында стильдік баламалар ретінде қосылған, олар төменде сипатталған. Белгілерге арналған әліпби болғандықтан, Джонстон италикасыз жасалған. Сондықтан көрінетін кез келген италикалық дизайн – Джонстонның дизайнына сәйкес келу үшін кейінгі дизайнердің ойлап тапқан нұсқасы. Әртүрлі дизайнерлер бұл мақсатқа жету үшін әртүрлі тәсілдерді таңдады: кейбіреулері «нағыз» италика жасады, ал енді біреулері әріптерді жай ғана көлбеу етіп, көлбеулі нұсқасын ұсынды, ал кейбіреулері оны ұсынудан бас тартып, италиканың бастапқы дизайнның мақсатына сәйкес келмейтініне келісім берді. 1973 жылы Лондон көлігі Бертольд Вольпеден қаріптің ресми италикалық нұсқасын жасауды тапсырды.

Тарих

Джонстон комиссияға бірнеше жыл бұрын серифсіз әріптерге қызығушылық танытқан: ол каллиграф ретінде танымал болғанымен, арнайы әріптер бойынша да жазған және жұмыс істеген, ал 1906 жылғы «Жазу, жарықтандыру және әріптер» оқулығында: «Тең қалыңдықпен жасалған әдемі әріптерден ерекше және сәйкес әліпби жасау мүмкін, бұл «блок әріптері» деп аталатын қазіргі заманғы сауда әріптерінің үлгісінде, бірақ дұрыс пропорцияланған және аяқталған» деп жазған. 1913 жылдың көктемінде ол жаңа кітаптар «біз өмір сүріп жатқан заманның белгісін» көрсетуі керек екенін айтқан. Джонстон бұрын типтік дизайнға қатысуға тырысқан, бірақ сол кезде мұндай дизайнды әдетте компаниялардың ішінде жасаған. Хауз Джонстонның шрифті «күнделікті қолдану үшін жетекші суретші-шебер жасаған алғашқы шрифт» екенін жазды. Пик Джонстонға Underground Group плакаттарын жарнамадан ажыратуға мүмкіндік беретін шрифт қажет екенін түсіндірді; ол «ең жақсы кезеңдердің нағыз әріптерінің батыл қарапайымдығына» ие болуы керек және «күдірізсіз ХХ ғасырға» жатуы керек. Пик көліктік мақсаттар үшін серифсіз шрифттердің қолайлы екенін есептеді, ал Траян бағанасының бас әріптері тегіс беттерде көбейтуге жарамсыз екеніне тоқтады. 1933 жылы The Underground Group Лондон жолаушылар тасымалы кеңесіне (London Passenger Transport Board) қосылды және шрифт Лондон тасымалының брендінің бір бөлігі ретінде қабылданды. 1937 жылы LPTB оны Феликс Топольскиден тапсырылған өнер туындыларымен бірге стильді дизайнға деген ұмтылысын көрсететін үлгі ретінде жарнама берушілерге жүйелік жарнамалық стендтерді ұсыну пакеті ретінде атады. Джонстонның суреттері Виктория және Альберт мұражайында сақтаулы. Джонстонның бастапқы дизайны екі қалыңдықпен – қалыпты және қалың әріптермен келді, ал автобустарда бағыттар мен аялдамаларды көрсету үшін жиынтық әріптер жақын уақытта пайда болды. «Heavy» шрифтінде кішкентай әріптер жоқ. Джонстон Underground жүйесі үшін басқа да әріптер мен брендтерді жасады, ең танымал «қос сызық және шеңбер» дөңгелегі, Underground оны әлі де қолданып келеді (бұрынғы қызыл дөңгелек дизайнынан жетілдірілген). Шрифттер отбасы алғашқы жылдары Underground немесе Джонстонның теміржол шрифті сияқты әртүрлі атаулармен белгілі болды, бірақ кейіннен оны әдетте Джонстон деп атады. (Ұқсас мәселе Gill Sans шрифтінде де бар, ол бастапқыда жиі басқа атаулармен, мысалы, оның сериялық нөмірі – 238 сериясы, Gill Sans serif немесе Monotype Sans serif деп аталды.)

Жаңа Джонстон

Джонстон бастапқыда үлкен таңбалар үшін ағаштан, ал баспаға арналған металл қаріптермен жасалған. Лондондық көлік Джонстонды әдетте шағын басылымдар үшін қолданбаған, автобус кестелері сияқты көптеген құжаттарда Гилл Санс және Гранби сияқты басқа қаріптер пайдаланылған. 1970 жылдарға қарай, суық тип басылымдар стандарты болған кезде, Джонстонды баспагерлерге қолдану қиынға соқты. Осы кезеңдегі таңбалар мен плакаттар Helvetica, Univers және News Gothic сияқты, алуға оңай қаріптерді қолдана бастады. Лондондық көліктің бұрынғы корпоративтік имиджін сақтау үшін Джонстон суық типке ауыстырылды. Бастапқы дизайнның фототипін жасаудың орнына, 1979 жылы Eiichi Kono, Banks & Miles компаниясында Джонстонды қайта жобалады. Жаңа топтамада сегіз мүше бар: Жеңіл, Орта, Қалың, сәйкес келетін курсивтер, Орташа жиынтырылған және Қалың жиынтырылған (ескі топтамада тек екі қалып болды: Тұрақты және Қалың, соңғысында кішкентай әріптер болмады). Барлық қолмен салынған әріптер (шамамен 1000) аяқталғаннан кейін және 1981-82 жылдары АҚШ-тағы AlphaType компаниясына цифрлық өңдеуге жіберілгеннен кейін, New Johnston Linotron фотожинақтау машинасына дайын болды және 1983 жылы алғаш рет Лондон метро станцияларында пайда болды. Бұл қазіргі таңдағы ресми қаріп, ол Лондондық көлік және Лондон мэрі эксклюзивті түрде қолданады. Жаңа Джонстон Орташасы, жаңа стандарт ретінде, бастапқы Джонстон Тұрақтысынан (немесе кейде шатастыратын Орташа деп аталады) сәл ауыр немесе қалың, ал бастапқы Қалыңнан жеңіл, сонымен қатар негізгі мәтін жинағына және үлкен дисплей өлшемдеріне қолайлы үлкен x биіктігіне ие. Жаңа Джонстонның орташа x биіктігі түпнұсқадан шамамен 7%-ға үлкен, бұл түпнұсқа Джонстон стилін сақтаудың шегі болды, бұл маңызды еді. Үлкен x биіктігі үлкен санаттарға мүмкіндік берді, ал қаріп өлшемі (әсіресе x биіктігінің өлшемі) және қалыңдық оқылуға болатын факторлар болып табылады, бірақ x биіктігін ұлғайту стиль мен сыртқы түріне әсер етуі мүмкін. Джонстонның бастапқы қалыптары, Тұрақты және Қалың, мүмкіндігінше жақын сақталғандықтан, New Johnston Орташасы Жеңіл және Қалыңға өте жақын болып көрінеді. Бұл осы шешімнің мақсаты, өйткені New Johnston Medium жарнамалық плакаттар мен таңбалардағы үлкен қаріп өлшемдерінен бастап қалта карталарындағы кішкентай қаріп өлшемдеріне дейін барлық қолданбалар үшін бірыңғай стандартты қаріп ретінде жұмыс істейді, оқылуды жақсартады. Пунктуациялық белгілер алмаз тәжілімен сәйкес келеді, бұл Джонстонның бастапқы дизайнынан өзгеше, Лондондық көліктің имиджін күшейтеді. 1990-1992 жылдары Banks and Miles компаниясы Signus Limited компаниясымен бірлесіп, корпоративтік дизайн менеджері Роджер Хьюзтің басшылығымен Лондондық көлік үшін PostScript Type 1 қаріптерін цифрлық өңдеді. Хьюз және LT дизайн директоры Джереми Рьюз Дэвис сондай-ақ New Johnston Book-ты тапсырды, бұл төмен ажыратымды лазерлік принтерлерде жақсы көрсетуге мүмкіндік беретін ерекше модификацияланған арнайы қалып. New Johnston Book қалыпы үлкен көлемдегі басылымдар үшін жасалған және оның қолданылуы 12pt-тен кішкентай өлшемдермен шектелді. 2002 жылы Agfa Monotype Corporation компаниясы Лондондық көлік атынан қаріпті цифрлық өңдеді, сонымен қатар екі қосымша қалып, Book және Book Bold, сондай-ақ тиісті курсивтық нұсқалар қосылды. Жаңартылған қаріптер тобы – коммерциялық емес – «New Johnston TfL» деп аталады. Цифрлық өңдеудің бастапқы кезеңдерінде әріптер арасындағы аралыққа қатысты мәселелер болды, бірақ қазір олар көбінесе шешілген сияқты. 2008 жылы Лондондық көлік «1» санынан серифті алып тастады және «4» санын өзгертті, екі жағдайда да оларды бастапқы түріне қайтарды. New Johnston сандары бастапқыда кестелік мәліметтерді жинауға сәйкес келеді, бұл TfL сұраған. Жеке қаріп ретінде (алғашқылардың бірі), Джонстон металл қаріптермен коммерциялық түрде қол жетімді болмады. Алайда, Гилл Санс танымал болғаннан кейін дизайн стилінің танымалдылығын пайдаланып, Джонстон металл қаріптерін құйған типтастырушылар Stephenson Blake Granby сату үшін жасады. Лондондық көліктің Майк Эшворт айтуынша, 1960 жылдары Лондондық көлік Джонстон металл қаріптерінің шектеулі болуына байланысты Granby-ді қолданған. Ол сондай-ақ уақыт кестелері сияқты басылған заттар үшін Гилл Санс-ты қолданды.

Джонстон Дельф Смит

Бұл нұсқа Фрэнк Пик тапсырысымен ұйымның стандартты sans serif Джонстон қарібінің үшбұрышты серифтік нұсқасы ретінде жасалды және Эдвард Джонстонның бұрынғы шәкірті Перси Дельф Смит жобалады; Джонстон комиссияның бастапқы кезеңдерінде үшбұрышты серифтік дизайнды қарастырған болатын. Бұл қаріп алғашқыда 55 Бродвей, SW1 мекенжайындағы бас кеңсе ғимаратында қолданылды. Оны Пикадилли желісіндегі Садбери Таун станциясының кейбір белгілерінде ғана көруге болады. 2007 жылдың басында, Transport for London компаниясы тарихи белгілерде пайдалану үшін қаріптің цифрлық нұсқасын жасады, оны Джонстон Дельф Смит деп атады. Ол TfL-дің меншігінде. Дизайнер Маттье Кортат бұл дизайннан тәуелсіз, Петит Сериф деген атпен коммерциялық нұсқасын шығарды.

Джонстон 100

Джонстон 100 деп аталатын жаңа нұсқа 2016 жылы Transport for London компаниясы Monotype-тен қаріптің 100 жылдығын мерекелеу үшін тапсырыс берді. Ол цифрлық қолдануға арналған екі жаңа қалыңдық – «Жұқа» және «Кең» – пен хэш белгісі # сияқты символдарды қамтиды. Бірнеше әріп өзгертілді, мысалы, New Johnston қаріпінде жоғалған кіші әріп «g» әрпінің диагональды бөлігі қайта жаңартылды. Бұл қаріп Джонстонның бастапқы ойларын сақтау және Джонстон қаріпінің түпнұсқасына жақындату мақсатымен жасалған.

TfL-тен тыс цифрландырулар

Джонстон түріндегі бірнеше дигитализациялар бар.

ITC Джонстон

International Typeface Corporation 1999 жылы ITC Johnston деп аталатын нұсқасын шығарды. Ол бастапқыда New Johnston сияқты үш қаріп салмағын қамтыды, бірақ ілгекті 1-ді қамтымайды және үшбұрышты 4-ті пайдаланады. 2002 жылдың қарашасында бұл қаріп OpenType форматында қайта шығарылды, сонымен қатар қаріптер отбасы барлық салмақтағы курсивті қаріптерді (Gill Sans-ке ұқсас) қосу арқылы кеңейтілді. OpenType мүмкіндіктеріне балама белгілер, әріптердің жазу формалары, кіші шапшақтар (тек тік жазу үшін), ескі стильдегі сандар кіреді. Әр салмақ үшін жеке кіші шапшақтар (тек тік жазу үшін) және ескі стильдегі сандар да TrueType және PostScript форматтарында шығарылды, барлығы он бес қаріп түрі.

P22 Жер асты

1997 жылы Лондонның көлік мұражайы түпнұсқа Джонстон қарібіне P22 Type Foundry компаниясына эксклюзивті лицензия берді, ол коммерциялық түрде алдымен Johnston Underground деген атпен, содан кейін кеңейтілген нұсқасы Underground Pro деп аталды. P22 дизайны New Johnston-ға негізделмеген, оның басты мақсаты – түпнұсқа Джонстон дизайнын цифрландыру және кеңейту болды. Underground Pro Set толық жинағында он тоғыз Pro OpenType қарібі және 58 Basic OpenType қарібі бар, олар латын, грек, кириллица әріптерінің кеңейтілген жиынтығын қамтиды. Қаріптің қалыңдығы алтыға дейін кеңейтілді: жұқа, жеңіл, кітаптық, орташа, жартылай қалың, қалың. Underground, Underground CY, Underground GR сәйкесінше латын, кириллица және грек әріптерін қолдайды. Латын тармағы орташа қалыңдықтағы тақырыптық қаріптерді қамтиды, олар латын кіші әріптерінің астына және/немесе үстінен сызықталған нұсқаларын ұсынады. Pro қаріптері кеңейтілген OpenType мүмкіндіктерін қамтиды, соның ішінде ерте кездегі таңбалардан, Джонстонның каллиграфиясынан және Джонстон мен Futura сияқты геометриялық қаріптердің эскиздерінен шабыдаланған он бір стильдік жиынтық бар. Джонстонның түпнұсқасына сәйкес, P22 курсивті нұсқаны ұсынбауға шешім қабылдады. Johnston Underground-тың бастапқы цифрлық нұсқасы Регуляр, Бол және Экстра қалыңдықтарын қамтиды, ал Экстра тек әшекейлік символдарды қамтиды.

Темір жолсыз

Railway Sans – Джастин Хауес пен Грег Флемингтің Джонстонның түпнұсқа (қалыпты салмағы) нұсқасының ашық кодты түсіндірмесі. Оған Гарамонд үлгісіндегі W сияқты бірнеше баламалы глифтер (Вест-Бромптон станциясының ескі таңбаларында қолданылған), лигатуралар және ерекше жебе дизайны кіреді.

Паддингтон

Паддингтон – Стивен Мой жасаған негізгі, авторлық құқығы бұзылмаған цифрлық нұсқа, онда курсив, қалың және кіші әріптер дизайны бар.

Пайдалануы

Оның қолданысына Tube картасы (кейде қолмен жазылған), атау тақталары және жалпы станциялық көрсеткіштер, сондай-ақ Underground Group және оның ізбасарлары шығарған көптеген баспа материалдары; сонымен қатар соғыстан кейінгі алғашқы кезеңде ұлттықтандырылған British Road Services компаниясы да қолданған. Лондон 2012 жылғы жазғы Олимпиада мен Жазғы Паралимпиадасында, Лондоннан тыс жерлердегі ареналарды қоса алғанда, бағыт көрсету белгілері ретінде пайдаланылды. Бұл белгілер ашылу салтанатындағы елдер шеруіне де қолданылды. BBC телешоуы "Шерлок" көрсетіліміндегі графикалық элементтерде де қолданылады. "Жаңа Джонстон" қаріпі Fox телешоуы "Хаус" арқылы көрсетілетін ойдан шығарылған Принстон-Плейнсборо оқыту ауруханасындағы көрсеткіштерде қолданылады, бірақ кейінгі маусымдарда ұқсас "Гилл Санс" қаріпі қолданылды, ең айқын 8 маусымда Уилсонның есігінде. Бұл қаріп Вестфилд Лондонның бағыт көрсету белгілерінде де қолданылады. Гонконгтың Citybus және NWFB автобустары бағыт нөмірін көрсету экранында және кестелерде осы қаріпті пайдаланады.