Кіріспе

Жаңа Зеландияның интернет елдік кодтық жоғарғы деңгейлі домені.

Тарих

Көптеген ұзақ жылдар бойы жұмыс істеп келген домендік тіркелімдер сияқты, бұл тіркелім де біраз уақыт бойы бейресми түрде күтіліп келді. Алғашқы ресми танылған әкімшілік ұйым – Уайкато университеті болды, бірақ 1995 жылы InternetNZ құрылған кезде жауапкершілік оған берілді. Сондықтан InternetNZ тіркелім қызметтерін жеке ұйымға бөліп, оларға қатаң бақылау жүргізуді ұйғарды. Бұл ауысу процесінің соңғы кезеңі 2003 жылдың тамызында Domainz компаниясын Melbourne IT компаниясына сату болды. 2008 жылдың 1 сәуірінен бастап "Домендік атаулар комиссарының кеңсесі" (InternetNZ-дің бірнеше қызметкерлері, оның ішінде домендік атаулар комиссарының өзі) InternetNZ-дің еншілес компаниясы – "Domain Name Commission Limited" болып қайта құрылды.

Тізілімнің бағдарламалық жасақтамасы мен протоколы

Ортақ тіркеу жүйесі (SRS) 2002 жылы әзірленді және 2022 жылдың қараша айына дейін nz тіркеу қызметтерін ұсынды. 2004 жылдың қаңтар айында SRS жүйесінің бастапқы коды GPL лицензиясы бойынша көпшілікке ашық жарияланды. 2010 жылдан бастап SRS стандартты кеңейтілген қамтамасыз ету протоколын (EPP) қолдады. 2019 жылдың қыркүйегінде InternetNZ SRS-ті алмастыру ниетін және жаңа жүйеде SRS протоколы болмайтынын хабарлады. 2022 жылдың 1 қарашасында Канадалық Интернет тіркелу органы ұсынған жабық дереккөзді коммерциялық тіркелім өніміне көшу аяқталды. Бұл көшу қоғамға ашық WHOIS қызметін және тіркелімдердің тіркеліммен өзара әрекеттесуі үшін пайдаланған API-ді алмастырды.

Маори домендерінің атаулары

2010 жылдың 22 шілдесінде Домендік атаулар комиссиясы макрондармен белгіленген дауыстылары бар (ā, ē, ī, ō және ū) nz домендік атауларының келесі аптадан бастап қолжетімді болатынын, бұл маори тіліндегі сөздерді домендік атауларда дұрыс көрсетуге мүмкіндік беретінін хабарлады.

Екінші деңгейдегі доменнің өзгерістері

.geek.nz – Бұл екінші деңгейлі домен InternetNZ кеңесі тарапынан 2003 жылдың 5 шілдесінде мақұлданды.
.kiwi.nz – Бұл екінші деңгейлі домен 2012 жылдың 24 тамызында мақұлданды және 2012 жылдың 11 қыркүйегінде тіркеуге ашылды.

Екінші деңгейдегі домендер

Пайдаланушы компания, коммерциялық емес ұйым, мемлекеттік орган немесе басқа да жіктемеге жататынын анықтайтын бірнеше екінші деңгейдегі домендер бар. 2013 жылдың қазан айында InternetNZ домендік атауларды NZ домендік кеңістігінде екінші деңгейде тіркеуге рұқсат ету туралы шешім қабылдады, бұл NZ домендік кеңістігін екінші деңгейде тіркеуге рұқсат беретін көптеген басқа жоғарғы деңгейлі домендермен үйлестірді. Екінші деңгейдегі домендер 2014 жылдың 30 қыркүйегінен 2015 жылдың 30 наурызына дейін (ұқсас домендері бар адамдарға қысқа нұсқасын тіркеуге мүмкіндік беру үшін) «күн шығысы» кезеңімен іске қосылды. 2015 жылдың 30 наурызынан бастап nz домендік атаулары барлық адамдарға қолжетімді болды. Жаңа Зеландияның алғашқы екінші деңгейлі домендері ac.nz, co.nz және govt.nz Ұлыбританияда қолданылатындарға ұқсас болды. Ол кезде атаулардың бірінші деңгейлі домендер ретінде қолданылмауы қажет деп есептелді, сондықтан edu.nz, com.nz және gov.nz қабылданбады. Жаңа Зеландияға тән iwi.nz (маори тайпалары үшін) және кең маори ұйымдары үшін maori.nz, ал «технологтар» үшін geek.nz сияқты қосалқы деңгейлі домендер де бар. Төмендегі екінші деңгейлі домендер олардың ресми сипаттамаларымен бірге қолданылады. Домендердің тек бір бөлігі модерацияланатындықтан, оларды арналған саладан тыс жерде тіркеуге болады.

Қалыпты емес

.nz – Жаңа Зеландияның бірінші деңгейлі домені, жалпы қолданысқа арналған
ac.nz – Жоғары оқу орындары және олармен байланысты ұйымдар
co.nz – Коммерциялық мақсаттарды және міндеттерді жүзеге асыратын ұйымдар
geek.nz – Назарлы, техникалық білімі бар және қиялдауы дамыған, компьютерлерді жақсы меңгерген адамдар үшін
gen.nz – Басқа жерде көрсетілмеген жеке тұлғалар және басқа ұйымдар үшін
kiwi.nz – Өзін «Киви» (жаңазеландиялықтарды бейресми атау) деп санайтын адамдар немесе ұйымдар үшін
maori.nz – Маори халқы, топтары және ұйымдары
net.nz – Жаңа Зеландия интернетімен тікелей байланысты ұйымдар мен қызмет көрсетушілер
org.nz – Пайда көздемейтін ұйымдар
school.nz – Бастауыш, орта және мектепке дейінгі білім беру мекемелері және олармен байланысты ұйымдар

Орташа

.cri.nz – Корольдік ғылыми-зерттеу институттары
govt.nz – Заң бойынша өкілеттіктері бар ұлттық, өңірлік және жергілікті мемлекеттік ұйымдар. Мемлекеттік тіркеуші, DNS. govt.nz тіркеуді бақылайды; мемлекеттік портал www.govt.nz сайтында жұмыс істейді.
health.nz – Денсаулық сақтау ұйымдары
iwi.nz – Дәстүрлі маори iwi (тайпалар), hapū немесе Taura here топтары
mil.nz – Жаңа Зеландия үкіметінің әскери ұйымы, Жаңа Зеландия қорғаныс күштері
parliament.nz – Парламенттік агенттіктерге, парламент кеңселеріне, парламенттік саяси партияларға және олардың сайланған мүшелеріне арналған; негізгі веб-сайт www.parliament.nz сайтында жұмыс істейді.

Бұрын қолданылған

Арчи.nz – 1990 жылдардың ортасына дейін Уайкато университеті иеленген Archie іздеу жүйесі серверінде қолданылған.