Кіріспе

Алайда, сол кезде кәсіпорын – меншік иелері арасындағы кооператив еді, әрқайсысы ұйымды басқару үшін қажетті құрылыс, құрал-жабдықтар және т.б. үшін ақшалай үлес қосатын. Олар өз үлестеріне қарай мүмкіндіктерді пайдалана алатын және пайданы жеке үлестерінің салыстырмалы көлеміне пропорционалды түрде бөлісе алатын. Фалун қаласы 1641 жылы өзінің артықшылықтарын алды. Ол кезде Фалун Швецияның ең ірі қалаларының бірі болды, онда шамамен 6000 тұрғын болды. Бірақ көп ұзамай мыс кенінің маңызы төмендеді. 1687 жылы кеннің бір бөлігі көшкінге ұшырап құлап, 100 метр тереңдікте шұңқыр пайда болды. Кен орыны келесі 300 жыл бойы қолданыста болғанымен, өндіріс біртіндеп азайды және 1992 жылы жабылды. Фалун кенішінің кен өндіру аймағы ЮНЕСКО-ның Дүниежүзілік мұрасы тізіміне енгізілді, сонымен қатар бұл Фалун кен компаниясының аты болған, қазір Stora Enso компаниясының бір бөлігі. Екінші дүниежүзілік соғыс кезінде Фалун Швецияға қонуға мәжбүр болған немесе неміс бақылауындағы аумақтардан келген британдық және американдық авиаторларды "қамауда ұстаған" орын болды. Германиядан келген бежендер елдегі арнайы лагерьлерде ұсталғаннан өзгеше, британдық және американдық авиаторлар Фалун аймағындағы қонақ үйлерде және пансионаттарда орналастырылып, салыстырмалы түрде еркіндікке ие болды.

Климат

Фалунда ылғалды континенттік климат (Dfb) басым. Қыс – ең ұзақ мезгіл, шамамен қарашаның ортасынан наурыздың соңына дейін созылады, бірақ наурыздың күндізгі температурасы көбінесе жұмсақ болады. Шілде айының орташа ең жоғары температурасы болса, ең жылы ай болып табылады. Дегенмен, 2014 жылдың 4 тамызында 35,1 °C (95 °F) температурасы тіркелгенде, абсолюттік жылу рекорды жаңаланды. Бұл сол жазда Скандинавияның көп бөлігін қамтыған қатты ыстық толқыны кезінде өлшенген ең жоғары температура болды. Фалундағы климат Швецияның көп бөлігіне қарағанда континенттік, себебі ол үлкен су көлемінен қашықта орналасқан, бұл температураны теңдестіретін фактор. Осының салдарынан, шілде айындағы ең жоғары температура Фалунда елдің оңтүстігіндегі көптеген аймақтардан әдетте жылырақ болады. Қыстар суық болғанымен, теңіздің ықпалына жақындығының арқасында ауытқушылығы жоғары, жиі қыраудан жоғары температуралар байқалады, бұл орташа температураны жұмсартады. Жауын-шашынның ең көп мөлшері шілде және тамыз айларында жауады. Фалундағы ең төмен температура тіркелгені , ал ашық деректерге сәйкес, ауа райы станциясы 37,2 °C-тан төмен температураны тіркеген емес.

Сәулет тарихы

Stora Gruvstugan Эрик Гейслер жобалаған және 1771 мен 1785 жылдар аралығында рококо стилінде, сондай-ақ кешкі барокко стилінде салынған. Ғимарат Фалун мыс кенішінің жанында орналасқан және бұрын мыс кенішінің бас кеңсесі болған. 1882 жылы ғимарат Берслагетс мұражайына айналдырылды. 1920 жылдың басында кен өндіру құрылысқа жақындап, оны әлсіз еткендіктен, ғимаратқа кең ауқымды жөндеу жұмыстары жүргізілді. Västra Skolan 1915 жылы Фалун қаласының сәулетшісі Клас Боманның жобасы бойынша салынды. Ғимарат 2010 жылға дейін мектеп ретінде пайдаланылды. Мұнара XVII ғасырға жататын Фалун шіркеуінің көшірмесі болып табылады, одан қаланың төменгі бөлігін көруге болады. Egnellska Huset 1903 жылы салынды, оның жобасын Фалун қаласының алғашқы сәулетшісі Клас Боман жасады. Ғимарат заманауи тұрғын үй ретінде пайдаланылды. Ғимарат бастапқыда ашық сары түсті болған, кейіннен жарық сары түске боялды. 2007 және 2008 жылдары болған екі өрттен кейін ғимарат өзінің бастапқы түріне келтірілді. Falugatan – Фалун қаласындағы көше, ол 15 ғасырдан бері Фалунның шығыс және батыс бөліктерін байланыстырып келген. Өзенге жақын орналасқандықтан, бұл орын қала үшін маңызды сауда орталығына айналды. 1641 жылы Фалун ресми түрде қала атанғанда, осы көше қаланың атына ие болды. Көше 1960 жылға дейін өзінің түрін сақтап келді, содан кейін архитектуралық жаңарту жүргізілді. 1960 жылдары XVIII ғасырға жататын бес ғимараттың төртеуі бұзылды, ал бүгінгі күні Körsnerska Huset бастапқы түрінде сақталған жалғыз ғимарат. Centralpalatset – Фалундағы Stora Torget алаңында орналасқан ғимарат, ол модерн стилінде безендірілген монументалды құрылыс. Ол 1895-1896 жылдары жергілікті сәулетші Фердинанд Боберг жобалаған. Жазушы Сельма Лагерлёф осы ғимаратта тұрған және «Нильстің тамаша шытырман оқиғалары» кітабын осы жерде жазған. 1947 жылы алғашқы балкондар алынып тасталды, ал 1955 жылы ғимарат қайта жаңартылды, оның фасады қайта жобаланып, үйдің биіктігі төмендетілді. Wiklunds Glas – Фалундағы Åsgatan көшесінде орналасқан ғимарат, ол модерн және Төмен елдердегі Ренессанс стильдерінің үйлесімінде жобаланған. Ғимаратты сәулетші J. Wernfeldt жобалаған және ол шыны компаниясының орны ретінде пайдаланылды. Ғимарат 1971 жылы Фалун жаңғыртылған кезде бұзылды. Geislerska Huset 1765-1768 жылдар аралығында Эрик Гейслермен салынған. Ғимарат кейіннен Эрик Гейслер техникасы деп аталған технологиямен салынған. Бұл мыс шлагынан жасалған әлемдегі ең көне ғимарат. Ғимарат 1977 жылы бұзылды, ал қазіргі уақытта оның орнында кеңсе ғимараты тұр. Rådhuset (қалалық әкімшілік) Фалундағы Stora Torget алаңында орналасқан. Ол 1649-1653 жылдар аралығында салынған, бастапқыда бір қабатты ғимарат болған, бірақ 1960 жылдары ғимаратқа екінші қабат қосылды. 1761 жылы ғимарат өртеніп қирады, бірақ тез қалпына келтірілді және бүгінгі күнге дейін сол жерде тұр. Varmbadhuset – Фалундағы қоғамдық бассейн. Ол қала сәулетшісі Клас Боманмен ұлттық романтикалық стильде жобаланып, 1911 жылы салынды. 1960 жылдары Фалун үшін спорт орталығы жоспарланған, Varmbadhuset маңыздылығын жойып, 1974 жылы Фалун тұрғындарының қарсылығына қарамастан, бұзылды. Қазіргі уақытта оның орнында полиция бөлімі орналасқан. 1961 жылы Фалунда сәулеттік конкурстың ұйымдастырылды. Stora Torget алаңының батыс жағы мен Faluån өзені арасындағы Фалан ауданын жаңғырту жоспарланған. Конкурсты Стокгольмдегі Uhlin och Malms Arkitektkontor компаниясы жеңіп алды. Соңғы жоба 1968 жылы салынды, алаңның батыс жағында екі ғимарат бой көтерді. 1968 жылдан бері ғимараттар бірнеше рет қайта жаңартылды.

Білім

Фалу қаласында бірнеше бастауыш мектептер мен гимназиялар бар. Білім беру үшін қалада Даларна жоғары мектебінің (Högskolan Dalarna) бөлімшесі орналасқан.

Бүгін

Спортта Фалун өзінің Lugnet шаңғы аренасында жыл сайынғы Швеция шаңғы ойындарын өткізеді. Қаланың ең табысты спорт командасы - көп жылдар бойы Швецияның жоғары дивизионында ойнаған Falu BS банди командасы. Сонымен қатар, IBF Falun ерлер және әйелдер флорбол командалары да өте табысты болды. Falu FK 2-ші дивизионда, Norra Svealand тобында ойнайды. Lugnet, Фалун стадионы төрт рет FIS Скандинавиялық шаңғыдан әлем чемпионатын қабылдады: 1954, 1974, 1993 және соңғы рет 2015 жылы. Қала 1988 жылғы Қысқы Олимпиадаға үміткер болғанда 1981 жылы Калгариге (Альберта, Канада) есе жіберді. Фалун 1992 жылғы Қысқы Олимпиадаға қайтадан қатысты, бірақ 1986 жылы Францияның Альбервиль қаласына жеңіліп қалды. Қала, ABBA әншілерінің бірі қолдау үшін ән жазған күш-жігеріне қарамастан, жеңіліске ұшырады. Фалун – әлемдегі ең танымал сноуборд жарыстарының бірі – "The Battle" жарысының туған жері. Кеннен алынған темір мен мыс қосалқы өнімдері әлі де бояу құралы ретінде қолданылады, әсіресе ағаш үйлерге жағылатын, ұлттық деңгейде танымал және мәдени маңызы бар Falu Red бояуының өндірісінде пайдаланылады.

Танымал мәдениетте

"Die Bergwerke zu Falun" ("Фалун кен орындары") атты әңгімесі Е. Т. А. Хоффманның 1819 жылы Фет Матс Исраильсон басынан өткен оқиғалар негізінде жазылған.

Жыл сайынғы музыка фестивалі

2008 жылдан бастап Фалу қаласы Sabaton Open Air: Rockstad Falun атымен танымал рок және металл фестиваліне үй иесі болып келеді.