Аржеплог муниципалитеті – Швецияның солтүстігіндегі кең аумақты, азат тұрақты муниципалитет. Төңкеріссіз халқы сирек қоныстанған аймақ, 1863 жылдан бері өздігімен дамып келеді.
Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Мазмұны
Кіріспе
Аржеплог муниципалитеті (швед. Arjeplogs kommun,;) – Швецияның солтүстігіндегі Норрботтен округінің муниципалитеті. Оның орталығы Аржеплог қаласында орналасқан. Қазіргі Аржеплог муниципалитетінің аумағы бұрын жеке приход (швед. socken) болып келген, ол 1863 жылы алғашқы шведтік жергілікті басқару заңдары қабылдалғанда муниципалитетке айналды. Ол ешқашан басқа бір құраммен біріктірілмеген. Географиялық аумағы бойынша Аржеплог Швецияның ең ірі муниципалитеттерінің бірі, бірақ халық тығыздығы бойынша ең сирек қоныстанған муниципалитет болып табылады. Халықтың көп бөлігі Аржеплогта тұрады, ол Швецияның ең кішкентай муниципалитет орталықтарының бірі.
Arjeplog Municipality (Swedish: Arjeplogs kommun, ; ) is a municipality in Norrbotten County in northern Sweden. Its seat is located in Arjeplog. The area, which now is Arjeplog Municipality, used to be a single parish (Swedish: socken), which was made into a municipality when the first Swedish local government acts were implemented in 1863. It has not been amalgamated with any other entity. In terms of geographical area, Arjeplog is one of Sweden's largest, but it is also the country's least densely populated municipality. The vast majority of the populace live in Arjeplog, which is one of Sweden's smallest municipal seats.
Тарих
Соңғы мұз дәуірі аяқталғаннан кейін 10 000 жыл бұрын қазіргі муниципалитет аумағында адамдар қоныстанған. Ұзақ жылдар бойы мұнда балық аулау және аң аулаумен айналысқан саам халқы ғана тұрды. Олардың өз тілі бар, Солтүстік Швецияда бұғы өсіреді және бүгінде Швецияның азшылық тобы ретінде ерекше құқықтарға ие. 17-18 ғасырларда қазіргі муниципалитеттегі халық саны бірнеше жүз адамды құрады, олардың көп бөлігі саамдар болды, ал қалған Швеция олар туралы көп білмеді. 1640 жылы Швеция патшайымы Кристина Арьеплогтағы саамдарды христиан дініне өткізу үшін шіркеу салуға бұйрық берді. Шіркеу 1642 жылы ашылды. Бастапқыда қайтыс болғандар шіркеудің топырақ еденіне жерленді, бірақ кейін иіс шыдайсыз болды, сондықтан бұл рәсім тоқтатылды.
People lived in the area of today's municipality as early as 10,000 years ago, following the end of the last ice age. For a long time it was only populated by a fishing and hunting people, the Sami people, who have their own language and breed reindeer in northern Sweden, and today have special rights as a Swedish minority group. The population in today's municipality was only a few hundred people in the 17th and 18th century, most of them Sami, and the rest of Sweden did not know much of them. Not until 1640 did Queen Christina of Sweden order a church to be built in order to Christianize the Sami people in Arjeplog. The church was inaugurated in 1642. At first the deceased were buried under the earthen floor in the church, but eventually the stench became unbearable and the procedure had to end.
Күміс
Аржеплогқа деген қызығушылық 1620 жылдары аймақта күміс табылғанда оянды, ал 1635–1659 жылдары мұнда кен өндіру өнеркәсібі құрылды. Шамамен жыл сайын 36 килограмм күміс өндірілген. 1659 жылдың тамызында Дания-Норвегия одағындағы даниялықтар мен норвегиялықтар кеншілер ауылына шабуыл жасап, оны өртеп тастады. Содан кейін кен өндіру 120 жылға тоқтады. 1719 жылы ол қайта жанданды, бұл Швеция королі Карл XII соғысын қаржыландыру мақсатында жасалған болуы мүмкін. Кен өндіру 1810 жылға дейін жалғасты, содан кейін төмен кіріс, қатал климат және алыс қашықтықтар оның жабылуына себеп болды. Сол заманнан қалған іздер әлі күнге дейін Адольфстрем ауылында сақталып тұр. Аймақта күміс тарихын еске түсіретін Silvervägen ("Күміс жол") және Silversundet ("Күміс бұғазы") сияқты бірнеше атаулар бар. 1965 жылы Аржеплог қаласында саам мұражайы салынғанда, оған сәйкес "Күміс мұражайы" деген ат берілді. Ол саамдық фотосуреттермен және қолдан жасалған заттармен толы.
The interest in Arjeplog had been sparked when silver was found in the area in the 1620s, and a mining industry was established there 1635–1659. It has been estimated that the amount of silver mined was 36 kilograms per year. In August 1659, the Danes and Norwegians – who were in the Denmark–Norway union – attacked and burned down the mining village. The mining industry was then stalled for 120 years. It was once again taken up in 1719, probably as a means of supporting the war of King Charles XII of Sweden. The mining was upheld until 1810, when the low profits, harsh climate and the long distances led to its closure. There are still remains from that time in the village Adolfström. There are also several names in the area such as Silvervägen ("Silver Road") and Silversundet ("Silver Strait") reminding of its silver history. When a Sami museum was built in the town of Arjeplog in 1965, it was appropriately named Silvermuseet ("The Silver Museum"). It is filled with Sami photos and artifacts.
География
Аржеплог муниципалитеті Швецияның төртінші үлкен муниципалитеті, бірақ халық саны бойынша төртінші ең сирек қоныстанған муниципалитеті. Ол Швецияның ең терең және ең ірі көлдерінің бірі – Хорнаван көлінің жағасында орналасқан. Муниципалитет Хорнаван көлінің көркемдігімен, сондай-ақ тиынбаған табиғатымен танымал. Аржеплог муниципалитетінің жері Скандинавия тауларымен және көптеген су айдындарымен ерекшеленеді. Мұнда 8000-нен астам көл мен өзен бар, оның ішінде үш ірі өзен: Пите, Скельфте және Лайс өзендері. Скельфте өзені Хорнаван көлінен оңтүстікке қарай басталып, шығыс жағалаудағы Скельфтеа және Ботния шығанағына дейін созылады. Аржеплог қаласынан солтүстікке қарай 80 шақырым жерде Паджеланта және Сарек ұлттық парктері орналасқан, екеуі де Йоккмок муниципалитетінің батыс бөлігінде жатыр. Аржеплог муниципалитетінде сонымен қатар 13 табиғи қорық бар, олардың көпшілігі таулы сортаңдар, онда сирек кездесетін өсімдіктер өседі. 800 метр биіктігі бар Галтиспоуда тауы – танымал панорамалық көрініс алабы, табиғи қорық, ал қыс мезгілінде шаңғы тебуге танымал орын.
Arjeplog Municipality is Sweden's fourth largest municipality, but the fourth least populated. It is located by the shores of Lake Hornavan, Sweden's deepest lake and one of its largest. The municipality is popular because of the scenery of Lake Hornavan, but also of its other untouched nature. Arjeplog Municipality consists of a terrain dominated by the Scandinavian Mountains and many water areas. It boasts an unparalleled 8,000 lakes and streams, with three main rivers, namely Pite River, Skellefte River and Lais River. Skellefte River attaches south from Lake Hornavan and extends southeast to Skellefteå and the Gulf of Bothnia on the east coast. About 80 kilometres north of the town Arjeplog one finds the national parks Padjelanta and Sarek, both being situated in the western parts of Jokkmokk Municipality. Arjeplog Municipality also has 13 nature reserves, mostly mountain moorland, where endangered plants grow. Mountain Galtispouda, with a height of 800 metres, is both a popular place of outlook, a nature reserve, and in the winter a popular place for skiing.