Кіріспе

Комикстің түрі

Комикстерде, бір реттік шығарылым – бір ғана жеке нөмірден немесе тараудан тұратын туынды, бұл шектеулі серияға немесе үздіксіз жарияланып тұратын серияға қарама-қарсы келеді, олар бірнеше нөмірден немесе тараулардан құралады. Бір реттік шығарылымдардың тарихы 19 ғасырдың басына дейін жетеді, олар газеттерде жарияланған, ал бүгінде жеке комикс кітаптары, комикс журналдарының/антологиялардың бөліктері немесе веб-сайттарда онлайн жариялануы мүмкін. Маркетинг саласында кейбір бір реттік шығарылымдар қолданыстағы өнімдермен, фильмдермен, бейне ойындармен немесе телешоулармен байланыстырылатын жарнама құралы ретінде пайдаланылады. Бір реттік мангалар көбінесе байқаулар үшін жазылады, кейде кейін толыққанды серияға айналады, бұл теледидар пилотына ұқсас. Көптеген танымал манга сериялары бір реттік шығарылымдардан бастау алды, мысалы, "Аждаһа шары", "Солтүстік жұлдызының жұдырығы", "Наруто", "Блич", "Бір бөлік", "Берсерк", "Кинникуман", "Титанға шабуыл" және "Өлімнің жазбасы". "Rising Stars of Manga" – ағылшын тіліндегі түпнұсқа бір реттік мангалар үшін жыл сайынғы байқау, олардың көптегені толыққанды манга серияларына айналды. Акира Торияма және Румико Такахаси сияқты танымал манга авторлары сериалдық туындыларымен қатар көптеген бір реттік оқиғалар бойынша жұмыс істеді. АҚШ-та бір реттік шығарылымдар көбінесе "#1" деп белгіленеді, тіпті одан кейін жаңа нөмірлер шықпаса да, кейде "арнайы" деген атаумен шығарылады. Кейде кейіпкер немесе идея бірнеше бір реттік шығарылымдарда пайда болады, егер мазмұн қаржылық тұрғыдан үздіксіз немесе шектеулі серияға лайық болмаса, бірақ оны тұрақты түрде, көбінесе жылдық немесе тоқсандық жарияланымдармен шығаруға жеткілікті танымал болса.

Бір рет түсірілген манга

Әр түрлі елдер мен аймақтардың комикстер тарихы әртүрлі бағыттармен дамуда. Жапон комиксінің, яки манганың бастауы 12 ғасырға дейін барып жетеді және «Жануарлар мен адамдардың карикатуралары» (Chōjū jinbutsu giga) еңбегінен қалыптасып, 17 ғасырда «Қалқымалы әлем» (ukiyo e) дәрежесіне жетті. 19 ғасырдың соңында Батыс үлгісіндегі юморлық комикстер мен карикатуралар Жапонияға енгізіліп, комикстер өнерінің стиліне әсер етті. Екінші жағынан, қазіргі заманғы жапон комиксінің маңызды дамуы Екінші дүниежүзілік соғыстан кейін басталды және түрлі жанрларға қарай өркендеді. Көптеген қазіргі заманғы бір реттік мангалар (yomikiri 読み切り) қолданыстағы туындылармен ортақ емес, дербес оқиғаларға, кейіпкерлерге және сюжетке ие. Жапонияда және Азияның басқа елдерінде кейбір бір реттік мангалар көрермендер арасындағы танымалдылықты анықтау үшін сынақ платформасы ретінде қызмет етеді. Егер кең нарықтық мүмкіндіктері болса, бір реттік манганың форматы өзгертілуі мүмкін. Сонымен қатар, Америка 1930 жылдардан бері супергерой комикстерінің дамуын күшейтті, және бұл комикс түрі әлі күнге дейін комикс нарығында үстемдік танытуда.

XIX ғасыр және XX ғасырдың басында

Бұл кезеңде комикстер мен журналдар нарықтың басты оқу форматтары болып табылды. Юмор, карикатура және қорқыныш сияқты түрлі жанрлар сол кезде комикстерде басымдық құрды. Журналдар Америкада алғаш пайда болғаннан кейін он жыл ішінде газеттерге қосылатын комикстерден бөлініп шықты. Ал Еуропада журнал форматы газеттердің комикстік қосымшасы ретінде, еуропалық ерекшеліктермен бірге дамыды және осы ерекшелігін сақтап қалды. Комикс өнері әлеуметтік өзгерістер мен төңкерістер кезінде қарқынды дамитынын, ал комикстердің өте уақтылы және барлық жас тобына арналғанын атап өткен жөн.

Қазіргі заманғы бір реттік комикстер

1930 жылдан бері комикстердің бір түрі – супергерой комиксі Америкада үлкен қызығушылық тудырып, басқа елдердің комикс нарығына да әсер етті. Ол комикс өнеріндегі баспа саласында үстемдік құрды, және жарық көрген комикс кітаптарының көп бөлігі бір реттік оқиғалардан тұратын, тізбектелген оқиғалар емес еді. Супергерой комиксінің барлық қызығушылығын әрқашан бір ғана танымал кейіпкер ортаға салар еді. Бұл ең көп сатылатын модель бүгінгі күнге дейін американдық комикс нарығының басым бөлігін құрап тұр. 1960 жылдардың соңы мен 1970 жылдардың ортасында әлеуметтік өзгерістердің салдарынан, сол дәуірде комикс өнерінің баламалы дәстүрлері қалыптасты. Бұл баламалы, жер асты комикс қозғалысы ортаны радикалды өзгерту құралы ретінде пайдаланды. Соңғы жылдары еуропалық альбомдар өз нарықтарында комикстің басым форматы болып қала берсе, американдық нарықта супергерой комикстері тізбектелген оқиғалардан гөрі үстемдік танытуда. DC Comics және Marvel Comics сияқты бірнеше ірі комикс баспалары, ойын-сауық және анимация өндіріс компаниялары құрылды. Ал жапон комикстерінің танымалдығы соңғы онжылдықтарда Америкада жапон стиліндегі антологиялар жарық көргеннен бері артып келеді.