Кіріспе

Людвиг ван Бетховеннің композициялар тобы – Людвиг ван Бетховеннің соңғы саптық квартеттері:

Opus 127: String Quartet No. 12 Ми мажорда (1825)
Opus 130: Струнный квартет No. 13 Си мажорда (1825)
Opus 131: Струнный квартет No. 14 До минор (1826)
Opus 132: Струнный квартет No. 15 Ля минор (1825)
Opus 133: Große Fuge Си мажорда (1825; бастапқыда Op. 130 шығармасының финалы болған, сонымен қатар төрт қолға арналған фортепиано нұсқасы да бар, Op. 134)
Opus 135: Струнный квартет No. 16 Фа мажорда (1826)

Бұл алты шығарма – Бетховеннің аяқтаған соңғы маңызды композициялары. Өте күрделі және Бетховеннің замандастары мен музыканттардың көпшілігі үшін түсініксіз болған соңғы квартеттер қазір әлемдегі ең ұлы музыкалық шығармалардың бірі саналады және көптеген композиторларға шабыт сыйлады.

Шолу

Принц Николай Галитзин алғашқы үш квартетті (12, 13 және 15) тапсырыс етті және 1822 жылғы 9 қарашадағы хатында Бетховенге олар үшін "қанағаттандыратын ақыны" төлеуді ұсынды. Бетховен 1823 жылғы 25 қаңтарда әр операға 50 дукаттан баға белгіледі. Ол квартеттерді 12, 15, 13, 14, 16 ретімен жазды, 13 және 15 квартеттерді бір уақытта жазды. Бетховен осы соңғы квартеттерді денсаулығы нашарлаған кезде жазды. 1825 жылдың сәуір айында ол төсекке жатты және шамамен бір ай бойы аурудан жазыла алмады. Аурудан жазылуы оның он бесінші квартеттің модальді баяу бөлігіне шабыттандырды, оны Бетховен "Құдайға жасалған қасиетті алғыс әні (Heiliger Dankgesang) – жазылғаннан кейін" деп атады. Ол содан кейін қазіргі он үшінші, он төртінші және он алтыншы квартеттерді аяқтады. Бетховен аяқтаған соңғы туындысы – он үшінші квартеттің жаңа соңғы бөлімі болды, ол өте қиын «Große Fuge»-ні алмастырды.

"АВС" квартеттері

Оп. 132, 130 және 131 квартеттер кейде "ABC" квартеттері деп аталады, өйткені олардың тональдықтары: Ля миноры, Си мажоры және До миноры. Олар гармониялық минорлық гамманың екінші тетрахордының төрт нотасы арқылы тақырыптық байланысқа ие. А. Дэвид Хогарт Quartetto Italiano-ның барлық алты квартеттің жазбаларында былай деп жазады:

Бетховеннің "сол кездегі гармониялық минорлық гамманың жоғарғы төрт нотасына деген құштарлығы" (Хогарт) осы туындылардан бұрын пайда болған. Алғашқы мысал үшін оның скрипкалық триосының бірінші бөлімін қараңыз, 9-опус, № 3.

Бағалау

Бетховеннің соңғы квартеттері замандас музыканттар мен тыңдаушылардың түсінігінен асып түсті. Бір музыкант: «Біз онда бір нәрсе бар екенін сеземіз, бірақ ол не екенін білмейміз» деді. Композитор Луи Спор оларды «шешілмейтін, түзетілмеген қорқыныш» деп атады. Олардың алғашқы қызығушылық тудырған қабылдануынан бері пікірлер көп өзгерді: бұл алты квартет (Große Fuge-сі қоса) барлық уақыттағы ең ұлы музыкалық туындылардың бірі саналады. Франкфурт мектебінің философы Теодор В. Адорно оларды жоғары бағалады, ал Игорь Стравинский Große Fuge-ні «мұңғыл болашақтың мәңгілік музыкасы» деп атады. Олардың формалары мен идеялары Рихард Вагнер және Бела Барток сияқты музыканттар мен композиторларды шабыттандырды және осы күнгі шабыттандыруда. Вагнер Op. 131-дің бірінші бөлімі «музыкадағы ең күйреуші сезімді көрсетеді» деді. Шуберттің соңғы музыкалық тілегі Op. 131-ді тыңдау болды, ол 14 қараша 1828 жылы, өліміне бес күн қалғанда орындалды. Одан кейін ол: «Бұдан кейін не жазуға болады?» деді. Бетховен де Op. 131-ді өзінің ең жетілген туындысы деп есептеді.

Басқа нұсқалар

Артуро Тосканини мен Феликс Вайнгартнер сияқтылар кейбір кеш квартеттерді скрипкалық оркестрге көшірді.