Кіріспе

Elemental — ағылшын поп-рок тобы Tears for Fears-тің 7 маусым 1993 жылы Mercury Records лейблымен шыққан төртінші студиялық альбомы. Дегенмен, Tears for Fears атты атаумен шығарылғанына қарамастан, бұл негізінен Роланд Орзабалдың жеке жобасы, себебі Курт Смит 1991 жылы топтан кетіп қалған еді. 1993 жылы Смитпен болған қарым-қатынасты баяндаған Орзабал: «Менің Куртпен қарым-қатынасым продюсер мен орындаушының арасындағыдай еді. Мен оның вокалын жақсартуға көмектесетінмін, тіпті оның әндерін де жазатынмын. Бұл шынымен бірлескен жұмыс емес еді». Смит өзінің тұңғыш жеке альбомын, Soul on Board, Elemental альбомынан екі айдан астам уақыт өткен соң, 1993 жылдың 23 тамызында шығарды. Elemental альбомын жазу және жаздыру кезінде Роланд Орзабалға ұзақ жылдардан бері таныс, бұрын Tears for Fears тобымен де жұмыс істеген музыкант Алан Гриффитс (1959–2017) көмектесті. 1978 жылы Гриффитс Бристольдегі топтың негізін қалаушы мүшесі болды. 1981 жылы бұл топ The Escape деген жаңа толқын музыкалық тобына айналды. 1983 жылдың басында The Escape Phonogram Records компаниясымен келісімшарт жасады, осылайша бұл топ Tears for Fears-тің әріптесіне айналды. 1983 жылдың соңында The Escape Tears for Fears тобының концерттерінде қолдау көрсетті; топ 1984 жылдың соңында тарады, ал Гриффитс пен The Escape тобының мүшесі Ники Холланд 1985 жылы Tears for Fears тобының әлемдік турнесіне сессиялық музыканттар ретінде қатысты. Холланд Tears for Fears тобының The Seeds of Love альбомында клавишада ойнады, сонымен қатар осы альбомдағы көптеген әндерді бірлесіп жазды, ал оның бұрынғы әріптесі Гриффитс Курт Смитсіз Tears for Fears тобының алғашқы альбомында ұқсас әндер жазу рөлін атқарды. Орзабал кейін еске алды: «Куртпен жол ажырасқанда Алан Гриффитспен бірге жұмыс істедім, және біз өте өнімді болдық. Күнде бір ән ойлап табуға болатын. Алан гений еді, музыкалық эскиздерді оңай аяқтауға болатын әндерге айналдыратын. Бұл керемет кезең болды, әлі жақсы танымайтын адамдармен жұмыс істеу қиын». Elemental альбомы Орзабалдың жаңадан салынған үй студиясында, Neptune's Kitchen деп аталатын жерде жазылды және Орзабал, Гриффитс және Тим Палмер бірлесіп продюсерлік жасады. Палмердің сол кездегі соңғы жұмыстары Дэвид Боуидің Tin Machine альбомын (1989 жылғы Tin Machine) бірлесіп продюсерлеуі және Pearl Jam тобының Ten (1991) дебюттік альбомын микстейшн жасауы болды. Орзабал: «Мен автономды жұмыс істеуге дағдыландым. Шындығында, бұл альбом Seeds of Love альбомынан гөрі жеке альбом емес. Мен жұмыс істеген команда керемет болды — бірлесіп продюсерлік жасаған Тим Палмер және әндердің авторы Алан Гриффитс». Альбомның кейбір бөлімдері бұрынғы Tears for Fears альбомдарына қарағанда көбірек альтернативтік рок дыбысына ие; бұл дыбыс келесі Tears for Fears альбомында, Raoul and the Kings of Spain (1995) альбомында одан әрі зерттеледі, осы альбомды да Орзабал Гриффитс пен Палмермен бірге жазды. (Гриффитс Орзабалдың алғашқы және жалғыз ресми жеке альбомы Tomcats Screaming Outside [2001] альбомында да жұмыс істеді.) Elemental альбомы шыққаннан кейін жиырма жыл өткен соң сұхбат берген Палмер: «80-ші жылдары [Tears for Fears] альбом жазуға көп уақыт жұмсайтындығы туралы жаман аңыз тарады, бірақ олар сондай. Мен жұмысты жылдамдатуға тырыстым және рекордты алты айда аяқтадым — бұл үлкен жетістік емес, бірақ олар үшін жылдам болды». Орзабал альбомды жазу үшін үйінде студия салдырды, ол былай деді: «Бұл бұрын фотограф студиясы болған ескі ғимаратты қайта жаңарттық. Оны Neptune's Kitchen деп атадық, және оны су астында болғандай көрсету үшін қышқылға малынған мысты көп қолдандық, ал барлық түстер теңіз сияқты жасыл және көк түсті болды. Сонымен қатар, ғимараттың үстінде кит пішініндегі желбағы бар. Үйде жұмыс істеу экономикалық тұрғыдан қажет болды, өйткені мен студияда альбомдар жасауға көп уақыт жұмсаймын, ал шоттар көбейеді, сондықтан үйде жұмыс істеу дұрыс шешім болды». Тим Палмер еске алды, Палмер Elemental альбомын жазу кезінде Орзабалмен жақсы қарым-қатынаста болды, «Роланд жұлдыз белгілеріне қатты қызығушылық танытады. Жұмысты бастамас бұрын, ол біз екеуміздің жұлдыздық картамызды жасады, оны оқып, біз жақсы араласатынымызды айтты, және олай болды».

Әндер

Curt Smith-тің Tears for Fears тобынан кетуі Roland Orzabal-дың жаңа альбом үшін ән жазуына әсер етті; Orzabal «көптеген әндер мен бір мағынада «ажырасудан» өтіп жатқан кезде жазылды» деді. «Break It Down Again» сияқты әндер осыған белгілі бір дәрежеде сілтеме жасайды, ал «Fish Out of Water» — әрине. Мен шамамен алты жыл психотерапиядан өттім. «Elemental» әнін аяқтағаннан кейін, оны үнемі тыңдамайтын болдым. Мен өмірге қадам басқалы жатырмын деп ойлаймын». Elemental альбомының бірінші синглы «Break It Down Again» салыстырмалы түрде сәтті болды, ол Ұлыбритания және АҚШ-тың топ 25 сингл тізіміне енді. Смиттен (ол 2000 жылы Tears for Fears тобына қайта қосылды) 2022 жылы оның сүйікті «Curt Smith-сызғы Tears for Fears әндері» туралы сұрағанда, Смит: «Маған «Break It Down Again» қатты ұнайды. Біз қазір осы әнді орындаймыз және мен оны орындағанды ұнатамын». «Cold» — Elemental альбомының Ұлыбританияда шығарылған екінші синглы, бірақ АҚШ-та шығарылмады. Orzabal Elemental EPK-де жазғандай, ән сахнада жүргенде оны суретке түсіруге тырысқан неміс фотографымен кездескен кезде туды. Фотограф Орзабалдың назарын аудартуға тырысты, бірақ ол суретке түсуге құлшынбады және бетін басқа жаққа бұра берді. Соңында фотограф оған «Осындай жылы музыка жасайтын адам қалайша соншалықты суық бола алады?» деп хат жіберді. Осы оқиға әннің алғашқы екі шумағында сипатталған. Орзабал жазған әннің мәтінінде Tears for Fears тобының бұрынғы мүшелеріне де сілтемелер бар, мысалы: «Мен ескі досым Ноклсты тыңдадым, ол коклсты жылытады деп үміттендім». «Nockles» — бұрынғы Tears for Fears тобының клавишшісі Ники Холландтың лақап аты, ол Орзабалдың көптеген әндерін жазуға серіктес болды. Орзабал бұрынғы Tears for Fears тобының бизнес-менеджері Пол Кингке де сын айтады: «Кинг кассада қолы ұсталды. Калькуляторың қайда? Оны өсиетіңде қалдырасың ба?» — дейді ол. Кейін Кингтің банктің қаржылық мәселелерін басқарған кезде сәйкессіздіктер анықталды. 1990 жылы банкротқа ұшырады. Кейіннен алаяқтық қылмыстары үшін кінәлі деп танылғаннан кейін, 2004 жылы түрмеге қамалып, он жылға компания директоры лауазымынан шеттетілді. Орзабалдың айтуынша, «Смитпен ажырасқаннан кейін бизнес жағынан да жағдай мүлдем шатасты. Сондықтан мен менеджерсіз, таныс ешкімсіз өз бетіммен болдым. Мен осыны басынан өткердім. «Cold» сияқты әнде естігендей, «Мені алыстату керек, мен жалғыз болғым келеді, мен қарым-қатынас жасағым келмейді» дедім». Elemental альбомының соңғы трегі «Goodnight Song» АҚШ-та альбомның екінші синглы ретінде («Cold» орнына) шығарылды. Ол сондай-ақ Еуропаның кейбір бөліктерінде, бірақ Ұлыбританияда емес, сингл ретінде шығарылды. «Cold» және «Goodnight Song» синглдерінің B-жағында «New Star» әні болды; бұл әнді 1994 жылғы ФИФА әлем чемпионатының ресми альбомы Gloryland World Cup USA 94-те естуге болады. Ол 1994 жылы шыққан Threesome фильмінің ашылу титрлерінде де естіледі және фильмнің саундтрек альбомында пайда болады, кейіннен Tears for Fears тобының жинақ альбомдарына Saturnine Martial & Lunatic (1996) және Shout: The Very Best of Tears for Fears (2001) қосылды. Elemental альбомының атаулық трегі 1994 жылдың басында альбомның үшінші АҚШ синглы ретінде шығарылды; макси CD нұсқасында 1993 жылдың 14 желтоқсанында Уэмбли стадионында өткен Tears for Fears концертінде жазылған тректер бар. Смит сонымен қатар «Fish Out of Water» әнінің тақырыбы болып табылады, бұл әнді Орзабал өзінің «How Do You Sleep?» деп атады (Джон Леннонның 1971 жылғы өзінің бұрынғы Beatles тобының мүшесі және ән жазушы серіктесі Пол Маккартни туралы өшпес әні). Сол кездегі Смитпен қарым-қатынасы туралы Орзабал былай деді: «Менің ойымша, бұл ата-ана мен бала арасындағы қастыққа ұқсас; ата-ана баласының өсіп-өнуін қалайды, ал бала өсіп-өнуді қаламайды. Құдайға шүкір, ұядан шығыңдар!» «Fish Out of Water» әнінің алғашқы сөздері Смитке қарсы шабуыл («Сіз әрдайым мейірімді адам екеніңізді айтатынсыз / Бірақ қазір сіз күнді күлесіз / Барлық жоғары сыныптық достарыңызбен сіз оны жасадыңыз деп ойлайсыз / Сіз жасаған жалғыз нәрсе — бұл сіздің бетіңіздегі күндіз / Барлық темекілеріңіз бен сәнді көліктеріңізбен / Сіз кім немесе не екеніңізді білмейсіз / Сіз өмірді армандап жүрсіз»). Ән «Neptune's Kitchen» (Elemental жазылған студия), Артур Яновтың «The Primal Scream» кітабына (Орзабал мен Смит өмірлеріне үлкен әсер етті және Tears for Fears тобының алғашқы «The Hurting» альбомына) және 1983 жылы шыққан «Memories Fade» әніне сілтеме жасайды. Смит кейіннен «Fish Out of Water» әніне «Sun King» әнімен Mayfield (1998) альбомында жауап берді. 2022 жылы Смит: «Мен «Fish Out of Water» әнінен шынымен ләззат аламын, ол мен туралы өте қорлайтын түрде айтылған. Мен оны өте қызықты деп таптым». «Dog's a Best Friend's Dog» әнінде Сэмюэл Беккеттің «Waiting for Godot» пьесасына сілтеме бар («Мистер Годоға итпен серуендеймін деп айтыңыз») және альбомның соңғы трегі «Brian Wilson Said» — Beach Boys тобының пародисі. Атауы Ван Моррисонның «Jackie Wilson Said (I'm in Heaven When You Smile)» әніне кері сілтеме, Моррисон өзінің кумирі Джеки Уилсон туралы жазған. Сол сияқты, Орзабал Beach Boys тобының кумирі Брайан Уилсон туралы ән жазғысы келді.

Сыни қабылдау

The New York Times жазғандай, "альбомда мырза Орзабал өзін-өзі тырыстырып, Tears for Fears тобының ең жақсы ерте туындыларындағы айқындық пен шабыттан мүлдем айырылған, маңызды мәлімдемелер жасауға ұмтылады. Сондай-ақ, оның ішінде қатыгездік сезімі бар". Entertainment Weekly басылымы "жинақталған гитараның күрт дауыстары мен студиялық шеберліктер, мысалы, Squeeze тобының Beatles-ты еліктеуі, сізді жақсы көңілмен ырғақтап отыруға мәжбүр етеді, ал Орзабал жасөспірімдердің ой-қиялымен сөз ойындары ойнайды" деп жазды. Trouser Press альбомын "Орзабалдың ерекше дауыстау мен өзіне сын көзбен қарау қабілетінен туындаған қарапайым поп-әндер үшін керемет дыбыстар мен атмосфера жасауға деген адалдығын көрсетеді" деп санайды.