Кіріспе
Ұшақ конструкциясы, онда винт алдыңғы жағына орнатылып, ұшақты алға қарай тартады. Авиацияда "тракторлық конфигурация" термині стандартты конструкцияда жасалған, қозғалтқышы алдыңғы жағында винтпен орнатылған ұшақты білдіреді, сондықтан ұшақ ауада "тартылып" жылжиды. Керісінше, "түрткіштік конфигурация" винтті артқа орналастырып, ұшақты алға итереді. Күнделікті қолданыста "винт" сөзі ұшақты итеруге немесе тартуға қолданылатын кез келген винтті білдіреді. Қозғалтқышты авиацияның алғашқы жылдары тракторлық және түрткіштік конструкциялар екеуі де жиі қолданылды. Бірақ Бірінші дүниежүзілік соғыстың ортасына қарай түрткіштік конструкцияларға қызығушылық төмендеп, тракторлық конфигурация басымдыққа ие болды. Бүгінде, егер басқаша көрсетілмесе, винтпен жабдықталған ұшақтар тракторлық деп есептеледі.
In aviation, the term tractor configuration refers to an aircraft constructed in the standard configuration with its engine mounted with the propeller in front of it so that the aircraft is "pulled" through the air. Oppositely, the pusher configuration places the airscrew behind and propels the aircraft forward. Through common usage, the word "propeller" has come to mean any airscrew, whether it actually propels or pulls the plane. In the early years of powered aviation both tractor and pusher designs were common. However, by the midpoint of the First World War, interest in pushers declined and the tractor configuration dominated. Today, propeller driven aircraft are assumed to be tractors unless it is stated otherwise.
Шығу тегі
"Трактор" конфигурациясына ие болған алғашқы ұшақ – Марио Кальдерара жобалаған және француздық Blériot Aéronautique фирмасының Ambroise Goupy қаржылаған Goupy No.2 (алғашқы ұшуы 1909 жылғы 11 наурызда) болды. Ол құрастырылған кезде, ол әлемдегі ең жылдам ұшақ еді. Сол кезде пропеллер ("кеме пропеллері сияқты машинаны итеріп жібереді") және трактор [ауа] бұрандасы ("машинаны ауа арқылы тартады") арасында ерекшелік жасалды. Корольдік әуе күштері тракторларды Луи Блерио атымен "Блерио типі" деп атады, оларды түрткіштерден немесе "Фарман типінен" ажырату үшін.
Бірінші дүниежүзілік соғыс әскери авиациясы
Бір қозғалтқышты тракторлық ұшақтың кемшілігі – бастапқыда винтке тимей, винт айналымы арқылы қарудан оқ ату мүмкін болмады. Алғашқы шешімдерге винт айналымының айналасына қару (мылтық немесе пулемет) орнату кірді, оқтарды бұрышпен, нысана алуды қиындата отырып, немесе екі қанатты ұшақтың үстіңгі қанатына орнату, осылайша оқтар винт айналымынан өтіп кетті. Пропеллер арқылы оқ ату жүйесін алғаш рет француз инженері Эжен Жильбер Morane Saulnier үшін жасады, ол Morane Saulnier L монопланының винт қақпақтарына металл "ұңғыма бұрыштарды" орнатуды қамтыды. Бұл жүйені француз авиаторы Роланд Гаррос дереу табыспен қолданды және Ұлыбритания Корольдік Әскери-әуе қызметінің кем дегенде бір Sopwith Tabloid ұшағында да пайдаланылды. Ыңғайлырақ шешім – ұшақ жасаушысы Энтони Фоккер жасаған синхронизация механизмін пайдалану болды, ол 1915 жылы Fokker E. I монопланына орнатылды. Синхронизация механизмімен жабдықталған алғашқы британдық "трактор" Sopwith 1½ Strutter болды, ол 1916 жылдың басына дейін пайдалануға берілмеді. Винт айналымынан қашудың басқа да жолдары – мылтықтың ұңғысын винттің ортасы немесе спиннері арқылы өткізу, бұл алғаш рет Бірінші дүниежүзілік соғыстағы француздық SPAD S. XII ұшақтарында қолданылды, немесе қанаттарға мылтық орнату. Соңғы шешім әдетте 1930 жылдардың басынан бастап реактивтік ұшақтар дәуірінің басына дейін қолданылды.