Кіріспе
Британдық Бірінші дүниежүзілік соғыстағы екіұшақты жауынгер ұшағы
Sopwith Pup – Sopwith Aviation Company компаниясы құрастырған британдық бір орындық екіұшақты жауынгер ұшағы. 1916 жылдың күзінде ол Корольдік Әскери-әуе қызметі мен Корольдік ұшқыштар корпусында пайдалануға түсті. Ұшуға ыңғайлылығы мен жақсы маневрлеу қабілетінің арқасында, бұл ұшақ өте табысты болды. Pup ақырында жаңа неміс жауынгерлерімен шаң жұқты, бірақ ол 1917 жылдың соңына дейін Батыс майданында толыққанды түрде алмастырылмады. Қалғандары елді қорғау және оқу бөлімшелеріне жіберілді. Pup ұшағының басқаруға оңай келетін қасиеттері оны авианосец палубасына қону және ұшыру тәжірибелері мен оқуларында пайдалануға өте қолайлы етті.
Жобалау және әзірлеу
1915 жылы Сопвит компания өзінің сынақ ұшқышы Гарри Хокер үшін жеке ұшақ жасады, ол жеті цилиндрлі Gnome ротациялық қозғалтқышымен жұмыс істейтін бір орындық, тракторлы биплан болды және «Хокердің жүргізуі» деп аталды. Тағы төрт ұқсас ұшақ Sopwith Sparrows деп шартты түрде анықталды. Сопвит осы үлгінің ықпалымен үлкен және қуатты ұшақ жасады, бірақ қанаттарды бүгітудің орнына элеронмен басқарылды. Нәтижесінде бір бөлімі бар, бір орындық биплан, ағаштан жасалған конструкциясы және бірдей ұзындықтағы қанаттары болды. Крест тәрізді негізгі қону шассисі төменгі фюзеляждың лонжерондарына бекітілген V тәрізді тіреулермен қолдауға ие болды. Прототип және көптеген Pups Le Rhône 9C ротациялық қозғалтқышымен жабдықталды. Қару-жарағы – Sopwith Kauper синхронизаторымен синхронды синхронды Vickers пулеметі. 1916 жылдың ақпан айында прототип аяқталды және наурыздың соңында сынақтар үшін Упавонға жіберілді. Корольдік Әскери-Теңіз Әуе Қызметі (RNAS) тез арада тағы екі прототипке тапсырыс берді, содан кейін өндіріс тапсырысын берді. Сопвит Sopwith 1½ Strutter өндірісімен күшті айналысты және RNAS үшін Pups-ты аз ғана санымен шығарды. Жеткізілімдер 1916 жылдың тамызында басталды. Корольдік Ұшқыштар корпусы (RFC) да Pups-қа үлкен тапсырыс берді. RFC тапсырыстарын Standard Motor Co. және Whitehead Aircraft субподрядкерлері орындады. Жеткізілімдер 1917 жылдың басына дейін басталған жоқ. Барлығы 1796 Pups ұшағы салынды, оның ішінде 96-сын Sopwith, 850-ін Standard Motor Co., 820-ін Whitehead Aircraft және 30-ын William Beardmore & Co. жасады.
Пайдалану тарихы
1916 жылдың мамыр айында RNAS әскери-теңіз эскадрильясы "A" эскадрильясының сынақтары үшін алғашқы "Pup" ұшақтарын алды. Бірінші "Pup" ұшақтары 1916 жылдың қазан айында No. 8 RNAS эскадрильясымен Батыс майданға жетті және табысты болды. Эскадрильяның ұшақтары жыл соңына дейін Сомма шайқасы аймағындағы операцияларда 20 жау ұшағын жойылған деп тіркелді. "Pup" ұшақтарымен қайта жабдықталған алғашқы RFC эскадрильясы No. 54 эскадрильясы болды, ол желтоқсан айында Францияға келді. "Pup" ұшағы ертедегі Fokker, Halberstadt және Albatros екіұшақтарынан өзінің артықшылығын тез көрсетті. Манфред фон Рихтгофен "Pup" ұшағымен ұрыста кездескеннен кейін: "Біз бірден жау ұшағының біздікінен жақсырақ екенін түсіндік", - деді. "Pup" ұшағының жеңіл салмағы және кең қанат ауданы оған жақсы жылдамдықпен көтерілуге мүмкіндік берді. Екі қанатта да рульдер болғандықтан, маневрлік қабілеті арта түсті. "Pup" ұшағының қуаты мен қару-жарағы неміс Albatros D. III ұшағынан екі есе кем болды, бірақ ол әлдеқайда маневрлірек болды, әсіресе 4572.00 метрден жоғары, себебі қанат жүктемесі төмен болды. Ас Джеймс Маккадден: "Маневр жасағанда, Sopwith [Pup] ұшағы Albatros ұшағынан екі есе жылдам бұрылатын, ол жалпы ұшу үшін өте жақсы машина болды. Ол өте жеңіл және жақсы жасалған болғандықтан, аз жаттығудан кейін оны тіпті теннис кортына қондыруға болады". Дегенмен, "Pup" ұшағы бойлық тұрақсыздыққа бейім болды. Оперативтік қолданылудың ең жоғары нүктесінде "Pup" ұшақтарымен төрт RNAS эскадрильясы (No. 3, 4, 8 және 9) және үш RFC эскадрильясы (No. 54, 46 және 66) жабдықталды. 1917 жылдың көктеміне қарай "Pup" ұшағы жаңа неміс истребительдерінен басылып қалды. RNAS өздерінің "Pup" ұшақтарын алдымен Sopwith Triplane, содан кейін Sopwith Camel ұшақтарымен ауыстырды. RFC ұшақтары жойылғандар саны артқанша да "Pup" ұшақтарымен ұшуын жалғастырды, 1917 жылдың желтоқсанында оларды Camel ұшақтарымен ауыстыру мүмкіндігі туғанша.
Ішкі қорғаныс міндеттері
1917 жылдың ортасында Лондонға жасалған Готта бомбалаушыларының шабуылдары бұрынғы дирижабльдердің шабуылдарына қарағанда әлдеқайда көп зиян келтірді және көптеген жандар қаза тапты. Британдық ұшқыштардың тиімсіз жауабы саяси жағдайға ауыр соқты. Осыған жауап ретінде, 66-эскадрилья қысқа мерзімге Кале қаласына қайта тартылды, ал 46-эскадрилья бірнеше аптаға Лондонның жанындағы Саттон фермасы әуежайына ауыстырылды. Ішкі қорғаныс міндеттері үшін екі жаңа "Пуп" эскадрильясы құрылды: 112-эскадрилья шілдеде, ал 61-эскадрилья тамыз айында. Ішкі қорғаныс бөлімдеріне жеткізілген алғашқы "Пуп" ұшақтары Le Rhône қозғалтқышымен жабдықталған, бірақ кейінгі "Пуп" ұшақтары күштірек Gnome Monosoupape қозғалтқышына стандартталды, бұл тік өрлеу жылдамдығын арттырды. Бұл ұшақтар қозғалтқыш қаптамасының бетіндегі желдеткіштермен ерекшеленді. 1917 жылы Әскери-теңіз министрлігі Sopwith Pup ұшағын сатып алды.
Кемеде пайдалану
Сопвифт Пуптер көптеген жаңашыл авиатасымалдау эксперименттерінде де қолданылды. 1917 жылғы 2 тамызда Эдвин Харрис Даннинг басқарған Пуп ұшағы қозғалып жатқан кемеге қонған алғашқы ұшақ болды. Даннинг үшінші қонғанда ұшақ кеменің жанына құлап, қаза тапты. Пуп 1917 жылдың басында авиатасымалдаушыларда қызмет етуін бастады; алғашқы ұшақтар стандартты қону шассиінің орнына шаналы шассимен жабдықталды. Палубадағы сымдар ұшақты "ұстау" жүйесі қондыру үшін пайдаланылды. Кейінгі үлгілерде стандартты шасси қайта қолданылды. Пуптер үш авиатасымалдаушыда кемедегі истребитель ретінде пайдаланылды: , Furious және Кейбір Пуптер крейсерлер мен линкорларға орналастырылды, онда олар зеңбірек мұнараларына бекітілген платформалардан ұшырылды. Крейсердегі платформадан ұшқан Пуп 1917 жылғы 21 тамызда Дания жағалауында неміс L 23 дирижаблін атып түсірді. Бірақ бұл үрдіс қалыптасты, және Трипланнан басқа барлық келесі Сопвифт үлгілері жануарлардың аттарын алды (Камель, Дельфин, Снайп т.б.), нәтижесінде Сопвифт фирмасы Бірінші дүниежүзілік соғыс кезінде "ұшатын зообақ" құрды делінеді.
Тірі қалғандар
B1807 – Ұшуға жарамды күйге қайта жаңартылуда. 1917 жылы Standard Motors компаниясымен салынған және үй қорғаныс эскадрильясына тапсырылған. Бұл ұшақ бастапқыда Gnome Monosoupape қозғалтқышымен және ерекше үштен бір бөлігі желдетілетін қаптамамен жабдықталған. 1918 жылы Le Rhône қозғалтқышымен қайта жабдықталды. B1807 1920 жылы Кройдонда сатылып, G EAVX тіркелгі нөмірімен азаматтық тізімге енгізілді. 1921 жылғы 16 шілдеде Хендон қаласында өткен Әуе дербисінде пайда болды, онда пилоты оны жерге ұштырып алды. Қанаттары алынып тасталды, ал фюзеляжы 1973 жылға дейін жоғалып кетті, содан кейін қазіргі иесі ұшақтың қалдықтарын Дорсеттегі сарайда тапты. N5182 – Шропширдегі Косфорд қаласындағы Корольдік әуе күштері мұражайында статикалық экспонат ретінде көрсетілуде. 1916 жылы Сопвиф авиация компаниясы Темзадағы Кингстон қаласында салды. N5182 Бельгия және Солтүстік Франциядағы бірнеше RNAS эскадрильяларында пайдаланылды. Бұл ұшақтың көмегімен танымал эйс пилоттар Эдвард Грендж және Роберт А. Литтл жеңіске жетті. 1959 жылы N5182 француз әуе күштерінен жеке коллекционер сатып алып, оны ұшуға жарамды күйге келтірді. 1982 жылы мұражай N5182 ұшағын сатып алды. N5195 – Хэмпширдегі Мидл Уоллоп қаласындағы Армия ұшу мұражайында статикалық экспонат ретінде көрсетілуде. Франциядағы Корольдік әскери-әуе күштерінде қызмет етті. 3004/14 – Шатлворт коллекциясымен ұшуға жарамды күйде сақталатын Dove. 1919 жылы 2 орындық Dove ретінде жеткізілді, содан кейін 1930 жылдары Pup конфигурациясына айналдырылды. Le Rhône 9C роторлық қозғалтқышымен жабдықталған. 2004/2005 жылдары ұшақ 9917 нөмірімен боялды, бұл Beardmore компаниясы құрастырған ұшақ, ол HMS Manxman су ұшақтары тасымалдауыш кемесінде қызмет еткен кезде Le Prieur зымырандарымен жабдықталған. G EBKY тіркелгі нөмірімен тіркелген.