Кіріспе

Су өсімдіктерінің түрі

Nelumbo lutea – Nelumbonaceae тұқымдасына жататын гүлді өсімдіктердің бір түрі. Оған американдық лотос, сары лотос, су чинквапины және волей деген атаулар да қолданылады. Бұл өсімдік Солтүстік Америкаға тән. Бұл түрдің қазіргі танылған ботаникалық атауы Nelumbo lutea Willd., осыған дейін Nelumbium luteum және Nelumbo pentapetala сияқты басқа атаулармен де жіктеліп келген.

Сипаттама

Америка лотосы – суға шомылатын өсімдік. Ол көлдерде, батпақтарда, сондай-ақ су тасқынына ұшырайтын аймақтарда өседі. Тамырлары лайға бекітілген, бірақ жапырақтары мен гүлдері су бетінен жоғары шығады. Жапырақ сабақтары диаметріне дейін созылуы мүмкін және дөңгелек жапырақ тілімшесімен аяқталады. Ересек өсімдіктердің биіктігітен басталады. Гүлдеу көктемнің соңында басталып, жазға дейін жалғасуы мүмкін. Латын тіліндегі түр атауы "сары" дегенді білдіреді және гүлдердің ақ немесе ашық сары түсіне сілтеме жасайды. Гүлдердің диаметрі және 22-25 құлпынайдан тұрады.

Қорғау мәртебесі

Дегенмен, АҚШ-та Нелумбо лютеяның саны мекен орындарының жойылуы салдарынан азайып барады. Нью-Джерси, Мичиган және Пенсильвания штаттарында бұл түр қауіпті немесе жойылуға жақын деп тізілген, ал Делавэр штатында толығымен жойылған. Олардың популяцияларында генетикалық әртүрлілік төмен деңгейде, әртүрлі популяциялар арасындағы айырмашылықтар, популяциялар ішіндегі айырмашылықтардан көбірек байқалады.

Ауқым

Бұл түрдің табиғи таралу аймағы Миннесотадан Оклахомаға, Флоридаға, Мексикаға, Гондурасқа және Кариб аймағына дейін созылады. Көшпенді американдықтар осы өсімдікті тамақ ретінде пайдаланып, солтүстікке қарай АҚШ-қа таратуға ықпал еткен болуы мүмкін.

Қолданылуы

Бұл өсімдіктің ірі түйінді тамырсабағы бар, ол тағамдық көз ретінде пайдаланылады. Бұл Майами, Иллинойс штатында "макупин" деп аталатын өсімдік болуы мүмкін. Тұқымы да жеуге жарамды және "аллигатор жүгерісі" деп белгілі. Тұқымға ұқсас жемістерді шайқап түсіріп, жеуге болады. Жапырақтары жайылмаған және жас сабақтары пісіріледі. Бұл түрдің жапырақтары мен гүлдері кеңінен су тоғандарына отырғызылады. Американдық лотос жер асты тамырсабақтары және тұқымдары арқылы көбейеді. Бұл түр көптеген гибридтерді алу үшін N. nucifera-мен будандастырылған. Тұқымды көбейту үшін тұқымның сүйір ұшын тілмен сырып, содан соң суға малған жөн. Белгілі бір өсімдіктерді бөліп те көбейтуге болады.

Басқа медиа

Диснейдің кейіпкері, принцесса Тиана, өзінің танымал принцессалық көйлегі ретінде сары Nelumbo lutea гүлінен тігілген кеудеше киеді.