Butomus umbellatus – Еуразияда өсетін су өсімдігі, гүлдейтін құрақ деп те аталады. Соңғы кезделерде шабуылшыл түрге айналып, Израильде жоғалу қаупі бар.
Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Кіріспе
Су өсімдіктерінің түрі
Species of aquatic plant
Butomus umbellatus – Butomaceae тұқымдасына жататын Еуразия өсімдігі. Бұл тұқымдастағы жалғыз түр. Оның жиі кездесетін атаулары – гүлдейтін қамыс немесе шөп қамысы. Сәндік өсімдік ретінде Солтүстік Америкаға әкелінген, қазір Ұлы көлдер аймағында және Тынық мұхитының солтүстік-батыс бөлігінде кең таралған, зиянды инвазивті шөпке айналды. Израильде, оның туған жерлерінің бірінде, мекендеу ортасының жоғалуына байланысты жойылу қаупі төніп тұр. Ұлыбританияда да жергілікті түрде кездеседі, мысалы, Кальдикот және Вентлог жазықтарында. Өсімдік тамырсабақты, түксіз, көп жылдық су өсімдігі. Оның аты грекше "bous" ("сиыр", "өкше") және "tome" ("кесу") сөздерінен шыққан, соңғысы өсімдіктің қылыш тәрізді жапырақтарына сілтеме жасайды. Гүлшоғыры шатырша тәрізді, бір түйір бас гүлмен және үш торап гүлден құралған. Гүлдері дұрыс пішіндес, екі жынысты, ені 2-3 см. Үш торапша тәрізді жапырақшалары қызғылт түсті, қараңғы тамырлары бар және жемісте сақталады. Үш гүлжапырағы торапшаларға ұқсас, бірақ сәл ірі. 6-9 аталық торап. Аналық жамбасы жоғары орналасқан, 6-9 санында және түбінде сәл біріккен. Піскен кезде олар жұмыртқа тәрізді болып келеді және сақтаулы аналық стилімен қапталады. Жеміс ішінде көптеген аналық жасушалар карпель қабырғасының ішкі бетіне шашырап орналасқан, бірақ орталық тамыр мен жиектерінде жоқ. Жемісі – қапшық. Тұқымдарында эндосперма жоқ, ал эмбрион тік өседі. Шілдеден тамызға дейін гүлдейді.
Butomus umbellatus is a Eurasian plant species in the family Butomaceae. It is the only species in the family. Common names include flowering rush or grass rush. Introduced into North America as an ornamental plant it has now become a serious invasive weed in the Great Lakes area and in parts of the Pacific Northwest. In Israel, one of its native countries, it is an endangered species due to the habitat loss. It can also be found in Great Britain locally, for example at the Caldicot and Wentloog Levels The plant is a rhizomatous, hairless, perennial aquatic plant. Its name is derived from Greek bous, meaning "cow", "ox" etc. and tome, a cut (the verb 'temnein' meaning "to cut"), which refers to the plant's swordlike leaves. The inflorescence is umbel like consisting of a single terminal flower surrounded by three cymes. The flowers are regular and bisexual, 2 to 3 cm across. There are three petal like sepals which are pink with darker veins. They persist in the fruit. The three petals are like the sepals but somewhat larger. 6–9 stamens. Carpels superior, 6–9 and slightly united at the base. When ripe they are obovoid and crowned with a persistent style. Ovules are numerous and found scattered over the inner surface of the carpel wall, except on the midrib and edges. Fruit is a follicle. The seeds have no endosperm, and a straight embryo. It flowers from July until August.
Қолданылуы
Butomus umbellatus сәндік су жағалауында өсетін өсімдік ретінде өсіріледі. Ресейдің кейбір аймақтарында тамырсабақтары тағам ретінде қолданылады.
Butomus umbellatus is cultivated as an ornamental waterside plant. In parts of Russia the rhizomes are used as food.