Кіріспе

Cyperus papyrus – саз тұқымдасына жататын гүлді өсімдік. Папирус (және оның жақын туыстары) адамдар, әсіресе ежелгі египеттіктер (өйткені бұл папирус қағазының бастауы, ең алғаш жасалған қағаз түрлерінің бірі) пайдаланған өте ұзақ тарихқа ие. Ол өзінің табиғи ареалынан тысқары, әлемнің тропикалық аймақтарына (мысалы, Үндістан жарты аралы, Оңтүстік Америка және Кариб аймағы) енгізілген.

Сипаттама

Бұл биік, күшті су өсімдігі биікке дейін өсе алады, бірақ Кениядағы Найваша көлі және Эфиопиядағы Тана көлі сияқты жоғары биіктіктегі көлдердің жағасында, шамамен 6000 фут (1829 м) биіктікте папирус сабақтары 29.5 фут (9 м) дейін жетеді, гүл шоғырына (тік цилиндрлі масақ; яғни масақтың мыңға дейінгі сәулелерінің әрқайсысы кішкентай гүлдердің шоғырымен аяқталады) қосымша, жалпы биіктігі 31 фут (9 м) құрайды. Әр сабақ – белгілі ең ұзын өсімдік сабағы. Найваша көлінде үшбұрышты қималы сабақтардың қабырғасы 1 футтан (30 см) астам болды. Ол қалың, ағаш тәрізді тамырсабақтардан өсіп шығатын үшбұрышты жасыл сабақтардан тұратын шөп тәрізді топ құрайды. Әр сабақтың жоғарғы жағында жіңішке, ашық жасыл, жіптей сәулелердің тығыз шоғыры орналасқан, олардың ұзындығы шамамен 3 фут (90 см) болып келеді, жас өсімдік кезінде қауырсынға ұқсайды. Сәулелердің ұштарында жасыл қоңыр гүл шоғырлары пайда болады, олардың орнына қоңыр, жаңғақ тәрізді жемістер келеді.

Қолданылуы

Ежелгі Мысырда папирус әртүрлі мақсаттар үшін қолданылды, мысалы, себеттер, сандалдар, көрпелер, дәрі, құрбандықтарға арналған хош иіс және қайықтар жасау үшін. Ағаш тәрізді тамырынан ыдыс-аяқ және тұрмыстық заттар жасалып, отын ретінде де өртеліпті. Папирус Эберс еңбегінде египет әйелдерінің б.з.д. 15 ғасырында жұмсақ папирус тампондарын қолданғаны туралы айтылады. Мысырлықтар өсімдіктің барлық бөлігін тиімді пайдаланған. Папирус – маңызды «Нілдің сыйы» болды, ол египет мәдениетінде бүгінге дейін сақталып, дамып келеді.