Кіріспе
Cyperus papyrus – саз тұқымдасына жататын гүлді өсімдік. Папирус (және оның жақын туыстары) адамдар, әсіресе ежелгі египеттіктер (өйткені бұл папирус қағазының бастауы, ең алғаш жасалған қағаз түрлерінің бірі) пайдаланған өте ұзақ тарихқа ие. Ол өзінің табиғи ареалынан тысқары, әлемнің тропикалық аймақтарына (мысалы, Үндістан жарты аралы, Оңтүстік Америка және Кариб аймағы) енгізілген.
Cyperus papyrus, better known by the common names papyrus, and forms tall stands of reed like swamp vegetation in shallow water. Papyrus sedge (and its close relatives) has a very long history of use by humans, notably by the Ancient Egyptians (as it is the source of papyrus paper, one of the first types of paper ever made). It has been introduced outside its range to tropical regions worldwide (such as the Indian subcontinent, South America, and the Caribbean).
Сипаттама
Бұл биік, күшті су өсімдігі биікке дейін өсе алады, бірақ Кениядағы Найваша көлі және Эфиопиядағы Тана көлі сияқты жоғары биіктіктегі көлдердің жағасында, шамамен 6000 фут (1829 м) биіктікте папирус сабақтары 29.5 фут (9 м) дейін жетеді, гүл шоғырына (тік цилиндрлі масақ; яғни масақтың мыңға дейінгі сәулелерінің әрқайсысы кішкентай гүлдердің шоғырымен аяқталады) қосымша, жалпы биіктігі 31 фут (9 м) құрайды. Әр сабақ – белгілі ең ұзын өсімдік сабағы. Найваша көлінде үшбұрышты қималы сабақтардың қабырғасы 1 футтан (30 см) астам болды. Ол қалың, ағаш тәрізді тамырсабақтардан өсіп шығатын үшбұрышты жасыл сабақтардан тұратын шөп тәрізді топ құрайды. Әр сабақтың жоғарғы жағында жіңішке, ашық жасыл, жіптей сәулелердің тығыз шоғыры орналасқан, олардың ұзындығы шамамен 3 фут (90 см) болып келеді, жас өсімдік кезінде қауырсынға ұқсайды. Сәулелердің ұштарында жасыл қоңыр гүл шоғырлары пайда болады, олардың орнына қоңыр, жаңғақ тәрізді жемістер келеді.
Қолданылуы
Ежелгі Мысырда папирус әртүрлі мақсаттар үшін қолданылды, мысалы, себеттер, сандалдар, көрпелер, дәрі, құрбандықтарға арналған хош иіс және қайықтар жасау үшін. Ағаш тәрізді тамырынан ыдыс-аяқ және тұрмыстық заттар жасалып, отын ретінде де өртеліпті. Папирус Эберс еңбегінде египет әйелдерінің б.з.д. 15 ғасырында жұмсақ папирус тампондарын қолданғаны туралы айтылады. Мысырлықтар өсімдіктің барлық бөлігін тиімді пайдаланған. Папирус – маңызды «Нілдің сыйы» болды, ол египет мәдениетінде бүгінге дейін сақталып, дамып келеді.