Кіріспе

Батыр және сулы орталарда өсетін шөптесін гүлді өсімдіктер тобы

Алашгүлділер (Alismatales) – гүлді өсімдіктер тобы, оған шамамен 4500 түрі кіреді. Осы топқа жататын өсімдіктердің көпшілігі тропиктік немесе сулы жерлерде өседі. Бірқатары тұщы суда, ал енді біреулері теңізде өседі. Бұл топтағы ең маңызды тағамдық дақыл – таро өсімдігінің түйнегі, Colocasia esculenta.

Сипаттама

Алисматальдер – көбінесе сулы және батпақты ортада өсетін, шөптесін гүлді өсімдіктер тобы. Amaryllidaceae тұқымдастарынан басқа, жасыл эмбрионға ие жалғыз монокотиледондылар осы топқа жатады. Сондай-ақ, оларға толығымен су астында өсетін, теңіздің жалғыз гүлді өсімдіктері – теңіз шөптері кіреді. Гүлдері көбінесе гүлшоғырларға жиналған, ал піскен тұқымдарында эндосперм жоқ. Теңіз және тұщы су түрлерінің ішінде аналық өсімдіктен ажыралып, су бетіне қалықтап шығатын аталық гүлдері бар түрлер кездеседі. Олар ұзын гүлсабақ арқылы су бетінде қалықтап жүзген аналық гүлдерді тозаңдандыра алады. Ал кейбіреулерінде тозаңдану су астында жүреді, онда тозаң ұзын талшықтар түзеді, бұл тозаңданудың сәтті болу ықтималдығын арттырады. Көптеген су өсімдіктерінің жас өскіндері толығымен су астында болады, ал гүлдері су бетіне қалықтап шығады немесе судан жоғары көтеріледі. Өсімдіктер толығымен су астында, жапырақтары суда қалықтап немесе судан шығып тұруы мүмкін. Жалпы, олар "су шалбасы" деп белгілі.

Таксономия

Ализматальдер 13 отбасыда шамамен 165 туысты қамтиды және дүние жүзіне тараған. Филогенетикалық тұрғыдан алғанда, олар базальды монокотиледондылар болып табылады, лилиоидтық және коммелинидтік монокотиледондылар тұқымдасынан ертерек бөлініп шыққан. Акоральдермен бірге Ализматальдер бейресми түрде алисматид монокотиледондылары деп аталады.