Кіріспе

АҚШ-тың басқа жерлеріндегі штаттардың берген жерлері
Штаттар федералды үкіметке берген АҚШ аумақтары

Штаттардың берген жерлері – АҚШ-тың жеке штаттары 18-шы ғасырдың соңы мен 19-шы ғасырдың басында федералды үкіметке берген аумақтар. Апалачи таулары мен Миссисипи өзені арасында жатқан осы жерлерді беру, бұрынғы британдық колониялар арасындағы бірлестікті құруға маңызды рөл атқарды. Берілген аумақтар қазіргі АҚШ территориясының 10,4 пайызын құрайды және 10 штаттың толық немесе бір бөлігін қамтиды. Бұл Техас штаты кейінірек федералды үкіметке берген аумақтарды қамтымайды, олар тағы бес штаттың құрамына кіреді.

Өмірбаян

Британдық Америка колонияларының көпшілігі Солтүстік Американың географиялық білімі толық емес болған 17 және 18 ғасырдың басында құрылған. Бұл колониялардың көбісі «теңізден теңізге дейін» созылатын шекараларын анықтайтын патша жарлығы немесе жарғысы арқылы құрылды; ал кейбіреулерінің батыс шекаралары мүлдем белгіленбеген. Осылайша, бұл колониялардың теориялық аумақтары бір-бірімен қабаттасып, басқа еуропалық державалардың талаптарымен және қоныстануымен қайшылыққа түсті. Британ үкіметінің 1763 жылғы Корольдік жариялауы колониялардың Аппалач таулары арғы аймақтарына қатысты дауларды шешпесе де, аймаққа адамдардың қозғалысын және жаңа талаптар қоюды баяулатты. Дегенмен, көптеген адамдар бұл жариялауды елемеді және әртүрлі отаршылдық үкіметтерге адал болған түрлі шекаралық қоныстар жалғасты. Америка революциясы кезінде АҚШ-қа айналған Он үш колонияның шекаралары көбінесе зерттелді және келісілді. Олардың жер талаптары да революция қарсаңында батыстағы нақты жағдаймен әртүрлі дәрежеде сәйкес келді. Мысалы, Кентукки 1776 жылы Вирджиния штатының құрамындағы округ ретінде ұйымдастырылды, ал Вирджиния 1792 жылы Одаққа жеке штат ретінде қабылданғанға дейін бұл аймақтың де-факто билеушісі болды. Ал Массачусетс штатының қазіргі Мичиган және Висконсин штаттарындағы жерге деген талаптары картаға салынған сызықтардан аспады. Солтүстік Америкадағы француз-үнді соғысын аяқтаған Париж келісімі (1763) Францияны континенттегі жерлеріне қатысты көптеген талаптарын Ұлыбритания мен Испанияға беруге мәжбүр етті. Францияның оңтүстік жерлерінің шығыс бөлігін алған Ұлыбритания Массачусетс, Коннектикут, Вирджиния, Солтүстік Каролина, Оңтүстік Каролина және Джорджия колонияларының талаптарын Миссисипи өзеніне дейін кеңейтті; кейбір жағдайларда бұл бұрынғы жарғылық талаптарды нығайтты.

Талаптарды шешу

Париж келісім-шарты (1783) Америка революциясын аяқтады және Аппалач таулары мен Миссисипи арасындағы жерлерге Американың тәуелсіздігін орнатты; осы жерді қалай басқару керектігін және бірнеше штаттың оған қатысты келіспеушілік талаптарын қалай шешу керектігін анықтау жаңа мемлекет алдында тұрған маңызды міндеттердің бірі болды. Осы талаптардан туындаған қиындықтар екі есе болды. Бір мәселе анық болды: көп жағдайда бірнеше штат бір аумаққа құқық таластырды, бірақ егемендік тек біреуіне ғана мойындалатыны белгілі болды. Екінші келіспеушілік жаңа одақтың тыныштығына да қауіп төндірді. Он үш штаттың тек жетісінде ғана батыс жерлері болды, ал қалған "жерсіз" штаттар кең шекараны бақылайтын штаттардың ықпалына түсуінен қорқады. Әсіресе Вирджиния, жаңа мемлекеттің бес тұрғынының бірін қамтитын, қазіргі Кентукки және Иллинойс округы деп аталатын кең аумаққа құқық таластырды, ал кіші штаттар оның одаққа толық үстемдік ете алатынынан қауіптенді. Нәтижесінде, 1781 және 1787 жылдар аралығында транс-Аппалач жерлерінің көп бөлігі Федералдық үкіметке берілді; Нью-Йорк, Нью-Гэмпшир және бұрын мойындалмаған Вермонт үкіметі 1791 жылға дейін дауларын шешті, ал Кентукки 1792 жылы Вирджиниядан бөлініп, жаңа штатқа айналды. Бұл берілулер мүлдем өзімшіл болған жоқ – кейбір жағдайларда штаттардың революциялық соғыс қарыздары федералдық үкімет тарапынан қабылдануының шарты болды, бірақ штаттардың жиі келіспеушілік талаптарын ұсынуы жас Республиканың штаттары арасында ерте, мүмкін апатты, жарылыстарды болдырмады және "жерсіз" штаттардың қорқынышын басып, оларды жаңа АҚШ Конституциясын ратификациялауға көндірді. Бұл берілулер сонымен қатар Жоғарғы Орта Батыстың қоныстануына және АҚШ-тың Солтүстік Америка құрлығының ортасына қарай кеңеюіне жағдай жасады, сондай-ақ Құрама Штаттар жаңадан иеленген жерлерді ескі штаттарға емес, жаңа штаттарға ұйымдастыру жолын белгіледі. Джорджия транс-Аппалач жерлеріне қатысты талаптарын тағы бір он жыл сақтап тұрды, және бұл талапты құрлықтың көп бөлігі АҚШ пен Испания арасында да даулы болғандығы күрделендірді. 1802 жылы Джорджия қазіргі шекарасынан батысқа қарайғы жерді АҚШ-қа ақшаға сатқанда, батыс жерлерін берудің соңғы кезеңі аяқталды.

Жерге құқық талап ететін мемлекеттер

Мемлекет берілген күні Қабылданған күні Талаптар мен берілулер 1786 1786 Қазіргі Пенсильвания (әсіресе Пеннамит-Янки соғысында дауланған Вайоминг аңғары), Огайо, Мичиган, Индиана және Иллинойс штаттары арқылы Миссисипи өзенінің батысына қарай, қазіргі солтүстік және оңтүстік шекаралық ендіктер арасындағы жерді берді. Бұл "Батыс резервациясы" 1800 жылы федералды үкіметке берілді. 1802 1802 "Язу жерлерін" Миссисипи өзенінің батысына қарай, 35-ші және 31-ші ендік параллельдер арасында, қазіргі Алабама мен Миссисипи штаттары арқылы берді. Бұл жер үшін Джорджия штаты федералды үкіметтен 1,25 миллион доллар алды, және ол төленді. 1784 1785 Қазіргі Нью-Йорк, Мичиган және Висконсин штаттары арқылы қазіргі солтүстік және оңтүстік шекаралары арасындағы батысқа қарайғы жерді берді, оған Британдық Коронадан теңізден теңізге дейінгі жерге құқы бар екендігіне сенді. 1780 1782 Онтарио көлінің батысындағы талаптарын берді. Нью-Йоркке 1786 жылы Преемпция желісінің батысындағы өзінің және Массачусетстің талап еткен жерлерін сақтап қалуға рұқсат берілді, ол кейін Батыс Нью-Йоркқа айналды. 1789 1790 Транс-Аппалачи Вашингтон округін, қазіргі солтүстік және оңтүстік шекаралық ендіктер арасындағы батысқа қарай Миссисипи өзеніне дейінгі жерді берді, одан федералды үкімет Оңтүстік-Батыс аумағын, кейіннен Теннесси штатын құрды. 1787 1787 Шамамен 12 миль (19 км) енді (солтүстік-оңтүстікке қарай), батысқа қарай солтүстік-батыс ұшынан Миссисипи өзеніне дейін, Солтүстік Каролинаның оңтүстік-батыс бөлігі, Солтүстік Джорджия, сондай-ақ қазіргі Теннессидің оңтүстік шеті, қазіргі Алабама мен Миссисипидің солтүстік шетімен бірге берді. Жеке келісім бойынша Оңтүстік Каролина мен Джорджия өздерінің ортақ шекарасын түзетуге келісті. Оңтүстік Каролинаның Саванна өзенінің бастауы мен Солтүстік Каролинаның оңтүстік шекарасы арасындағы және одан батысқа қарайғы жерге талап еткенін ескеріңіз. Бірақ кейінірек жасалған нақты зерттеулер Саванна өзенінің бастауының ішінде Солтүстік Каролинаға дейін созылатынын көрсетті. Бұл Оңтүстік Каролина үшін бұл жердің шын мәнінде болмағанын білдірді. 1781 1784 Огайо өзенінің солтүстігіндегі аумаққа өзінің кең талаптарын берді, ол кейін Солтүстік-Батыс аумағына айналды, бірақ бастапқыда Огайоның оңтүстігінде және Миссисипи өзенінің шығысындағы қалған транс-Аппалачи талабы, Кентукки округін сақтап қалды. Сондай-ақ, Колумбия округінің бөлігі болған федералды үкіметке жер берді; бұл жер кейін Вирджинияға қайтарылды.

Жерге құқықсыз мемлекеттер

Делавэр штатының батысында жерді иеленуге құқығы жоқ. Оның батыс шекарасы Мейсон-Диксон сызығының бір бөлігін құрайды. Мэриленд батысқа қарай жерді талап етпеді, бірақ Колумбия округінің құрамына кірген (қазіргі күні оның толық аумағы) жерді федералды үкіметке берді. Мэрилендтің солтүстік шекарасы Мейсон-Диксон сызығының бір бөлігін құрайды. Нью-Гэмпшир Америка революциясына дейін Коннектикут өзенінің батысындағы, қазіргі оңтүстік Вермонт аймағындағы жерге құқық талап еткен, бұл аумаққа Нью-Йорк та талапкер болған. Осыдан туған "Нью-Гэмпшир гранттары" дауы Грин-Маунтин Бойз қозғалысының пайда болуына және кейін Вермонт Республикасының құрылуына әкелді. Нью-Гэмпширдің жерге құқығы 1764 жылы Джордж III-нің патшалық бұйрығымен жойылды, ал 1790 жылы Нью-Йорк штаты Вермонтқа 30 000 долларға жерді иелену құқығын берді. Нью-Джерсиде батысқа қарай жерді иеленуге құқығы жоқ. Англия королі Чарльз II-ден Уильям Пеннге берілген жер гранты 42-ші және 38-ші параллельдер арасындағы, сондай-ақ Нью-Джерсидің батыс және Делавэрдің солтүстік-батыс шекараларынан батысқа қарай бес градус бойлыққа дейінгі жерлерді қамтыды. Оның оңтүстік шекарасы Мейсон-Диксон сызығының бір бөлігін құрайды. Пенсильвания Эри көлінің жанындағы жердің бөлігін, Эри үшбұрышы деп белгіледі; Массачусетс және Коннектикут өздерінің талаптарын бас тартып, 1792 жылы федералды үкімет Эри үшбұрышын Пенсильванияға сатты. Род-Айленд батысқа қарай жерді талап етпеді.

Техас

XIX ғасырдың соңында тағы бір мемлекет өзінің жерінің бір бөлігін федералды үкіметке өткізді. Техас Республикасы 1845 жылы АҚШ-қа қосылғанға дейін, Техас үкіметінің іс жүзінде бақылауында болмаған, көптеген жерлерді талап етті. Техастың осы аумақтарды тәуелсіз мемлекет ретінде бақылауға талпынысы (ең әйгілісі – Санта-Фе экспедициясы) апатқа ұшырады. Осылайша, Техас, Мексика және Түпкі халықтар арасында шекаралық дау туды, оны АҚШ үкіметі Техасты аннексиялағаннан кейін мұра етті. Бұл 1846-1847 жылдардағы Мексика-Америка соғысының себептерінің бірі болды (тағы бір себебі – АҚШ-тың батыс жерлеріне деген құштарлығы және Мексика Біріккен Штаттарының өзінің аумағын АҚШ-қа сатудан бас тартуы). Америка сол соғыста жеңіске жеткеннен кейін, Мексика үкіметі даулы Техас жерлеріне АҚШ-тың егемендігін мойындады және Тынық мұхитыға дейін созылатын жерді өткізіп берді/сатып алды. Мексика үкіметі 1848 жылғы Гвадалупе-Идальго шарты бойынша 25 000 000 доллар алды. Сонымен қатар, Техас Республикасының максималды жер талаптары Техас штатының солтүстік және батыс шекараларын анықтамады. Оның солтүстік шекарасының көп бөлігі, бірақ барлығы емес, АҚШ пен Испания империясы арасындағы шарт бойынша белгіленген – Қызыл өзен бойымен. Конгресс актісінде, 1850 жылғы Ұласалмау шарты бойынша, Техас өзінің қайшылықты солтүстік және батыс аумақтық талаптарын АҚШ-қа берешегін жеңілдету үшін өткізді, осылайша Мексика-Америка соғысының нәтижесінде АҚШ-тың аумақтық пайдасынан қайшылықты талаптарды жойды. Осы өткізілген жерлер кейіннен Канзас (1861), Колорадо (1876), Вайоминг (1890), Оклахома (1907) және Нью-Мексико (1912) штаттарының бір бөлігіне айналды.