Кіріспе

Bell D 188A (ресми емес әскери тағайындамалары XF 109/XF3L) – 8 қозғалтқышты, Мах 2 жылдамдығына жете алатын, тік ұшып-қону (VTOL) мүмкіндігі бар tiltjet истребитель, ол макеттен әрі дамытылмады.

Даму

1955 жылы Bell Aircraft компаниясына АҚШ Әуе күштері мен Әскери-теңіз күштері VTOL/STOVL суперзвук, кез келген ауа райында ұша алатын соғыс ұшағы-бомбалаушы және қорғанысқа қарсы ұшақтың жобасын жасауды тапсырды. Жоба өте амбициялы болды және екі түрлі әскер үшін көптеген міндеттерді орындауға бағытталған. Ұшақ 2000 үлгісі деп аталды және екі нұсқада ұсынылды – Әскери-теңіз күштері үшін D 188 және Әуе күштері үшін D 188A. Bell компаниясы Әскери-теңіз күштерінің нұсқасын XF3L 1 деп, ал Әуе күштерінің нұсқасын XF 109 деп атады, бірақ ешқайсысы ресми атау емес еді. 1959 жылы Bell компаниясы XF 109 бағдарламасын ілгерілету үшін Convair компаниясымен бірлесіп қару-жарақ жүйелерін басқару тобын құрды. 1960 жылдың 5 желтоқсанында Bell жобаны XF 109 – Әуе күштерінің нұсқасы ретінде көрсетті, себебі Әскери-теңіз күштері бір жыл бұрын қызығушылық танытқан жоқ. Алайда, 1961 жылдың көктемінде АҚШ Әуе күштері бағдарламаны тоқтатты және ешқандай үлгі жасалмады.

Тағайындау

Әскери тағайындамалар ресми емес және Беллдің болжамдары болды. Әскери-теңіз күштерінің XF3L 1 тағайындалмады, бірақ егер D 188 ұшағы құрастырылған болса, ол АҚШ Әскери-теңіз күштерінің нөмірлік тізіміндегі келесісі болғандықтан, оған тағайындалар еді. Air Force XF 109 тағайындамасы бұрын Convair F 106B нұсқасына берілген, бірақ кейіннен бос қалдырылды, және Белл D 188A құрастырылғанда, оған тағайындалар еді деп есептеді. Көптеген анықтамалықтар D 188A-ны болжамдалған эксперименттік сериялық нөмірімен атайды, бірақ шындығында XF 109 белгісі ешқашан тағайындалмады.

Дизайн

Ұшақ конвенциялық емес, ұзын, жұқа, аудандық фюзеляждан тұратын болды, үлкен қанатты және қозғалмалы стабилизаторлары бар құйрығымен бірге. Бір орындықты пилот кабинасы ұшақтың алдыңғы бөлігінде орналасқан, ал кішкентай қанаттары фюзеляждың жоғары жағында бекітілген. Әр қанаттың ұшында екі турбореактивті қозғалтқыштан тұратын қондырғылар орналасқан. Бұл қондырғылар 100° бұрылысқа (көлденеңнен вертикальға дейін 10° артық) бұрылып, көлденең және тік ұшуға мүмкіндік беретін еді. Тік ұшу үшін қондырғылар қозғалтқыштың күшін төмен бағыттау үшін бұрылатын, ал көлденең ұшу үшін қайтадан көлденеңге бұрылатын. Қондырғылар ұшып қону маневрлерін жақсарту үшін күшті сәл алға бағыттауға да қабілетті болды. Төрт қанат қозғалтқыштарынан басқа, фюзеляжда да төрт қозғалтқыш орналасқан – екеуі артқы жағында екі жеке құйрық түтікшесінен шығарылып, екеуі кабинаның тікелей артында және VTOL операциясына көмектесу үшін тік орналасқан, екі құрсақ түтікшесінен шығып тұрды. D 188A қозғалтқыштан қан шығару жүйесімен жабдықталған, ол тік көтеруге және маневрлеуге көмектесетін. Фюзеляж қозғалтқыш компрессорларынан алынған ауа мұрынның екі итергішін және құйрықтың екі итергішін қоздырып, пикировка, еңкейту және рульдік қозғалысқа көмектесетін. Қару-жараққа фюзеляждағы екі 20 мм-лік зеңбірек, ішкі қару бөлімі және зымырандар мен басқа да қару-жарақтар үшін сегіз қанатты бекіткіштер кіруі керек еді.