Кіріспе

1942 жылы Майкл Куртиз түсірген фильм.

Фильмнің сценарийін Роберт Бакнер мен Эдмунд Джозеф жазды, режиссері – Майкл Куртиз. Арнайы басылым DVD-де айтылғандай, Джулиус Дж. Эпштейн мен Филип Г. Эпштейн егіз ағайындар сценарийге маңызды, авторлығы көрсетілмеген өзгертулер енгізді. Бұл фильм Warner Brothers үшін үлкен табысқа ие болды және сегіз «Оскар» сыйлығына ұсынылып, оның үшеуін жеңіп алды. 1993 жылы «Янки Дудл Дэнди» фильмі «мәдени, тарихи немесе эстетикалық маңызға ие» деп танылып, Конгресс кітапханасының Америка Құрама Штаттарының Ұлттық кино реестріне енгізілді. 1998 жылы фильм Америка кино институтының «100 жыл – 100 фильм» тізіміне қосылды, ол американдық кинодағы 100 ең ұлы фильмнің жинағы.

Сюжет

Екінші дүниежүзілік соғыстың басында Джордж М. Кохан зейнеттен шығып, Роджерс пен Харттың «Мен дұрыс болғанды қалаймын» мюзиклінде Президент Рузвельт рөлін ойнайды. Шоудың премьерасы кешін ол президентті күтіп алу үшін Ақ үйге шақырылады, ол оған Конгресс Алтын медалін табыс етеді (дегенмен, экрандағы Кохан кейіпкері бұл сыйлықты Құрмет медалі деп жаңылыстырады). Кохан қатты әсерленеді және Рузвельтпен әңгімелесіп, сахнадағы алғашқы күндерін еске алады. Фильмде оның 4 шілдеде дүниеге келгені көрсетіледі, сол кезде әкесі водевиль сахнасында өнер көрсетіп жатқан. Кохан мен оның қарындасы би үйренгеннен кейін отбасылық қойылымға қосылады, жақын арада «Төрт Кохан» тобы сәтті өнер көрсете бастайды. Бірақ Джордж өскен сайын мақтанды, театр продюсерлері оны тәртіпсіздік жасағаны үшін қара тізімге енгізеді. Ол қойылымды тастап, әндерін продюсерлерге ұсынуға тырысады, бірақ сәттілікке жете алмайды. Сэм Харриспен серіктес болып, ол ақыры бір продюсерді қызықтырады және олар табысқа қадам басады. Сонымен қатар, ол жас әнші-биші Мэриге үйленеді. Оның жұлдызы шарықтағанда, ол қазір қиын жағдайдағы ата-анасын өзінің қойылымына қатысуға көндіреді және ақырында өзінің құнды театрлық мүлкін олардың атына тіркеп береді. Кохан зейнетке шығады, бірақ бірнеше рет сахнаға оралады, соның нәтижесінде АҚШ президенті рөлін орындайды. Ақ үйден шыққаннан кейін, президенттен Конгресс Алтын медалін алған соң, ол баспалдақтан төмен түсіп, степ биін орындайды (Кэгни бұл көрініс түсірілмес бұрын ойлап тапқан және репетициясыз орындаған). Сыртта ол әскери шеруге қосылады, онда сарбаздар «Over There» әнін шырқайды, ал ол бастапқыда ән айтпайды. Коханның осы әннің авторы екенін білмей, сарбаздардың бірі одан әннің сөзін білесіз бе деп сұрайды. Кохан күлімдеп, әнге қосылады.

Өмірбаяны және өндірісі

Кохан сияқты Кагни де ирландиялық америкалық, ол карьерасының басында ән мен биге бейім болған. Оның ерекше және кейбір тұстарынан қызық көрінетін, ән айту мен әнді жатқа оқудың аралас стилі Коханның өзіндік стилін қайталайды. Оның табиғи би стилі мен дене бітімі де Коханға ұқсас болды. Сол кездегі газеттер Кагни Коханның ән мен би стилін саналы түрде еліктеуді жоспарлағанын, бірақ актерлік шеберлікті өз стилінде көрсеткісі келгенін жазды. Кертиз режиссер талапкерлігімен белгілі болғанымен, актерларына да еркіндік берді. Кагни және басқа актерлар Кагни айтқандай, театр тілінде импровизацияланған сөздер немесе қимыл-қозғалыстарды білдіретін «бірнеше шағын эпизодтарды» ойлап тапты. Бір көріністе Кохан «Танымалдық» атты музыкасыз драмасының сәтсіз аяқталуынан кейін, халықтан кешірім сұрап, телеграмма жазады. Ол «Вестерн Юнион» кеңсесінен шығып, газет сатушылардың «Лузитания» кемесінің торпедаланғанын жариялағанын көреді. Шындығында, бұл сәтсіз қойылым 1906 жылы сахналанды, ал «Лузитания» кемесі 1915 жылы батып кетті. Дегенмен, декорациялар, костюмдер және би қимылдары түпнұсқа сахналық қойылымдарға сәйкес болуы үшін барлық шаралар қабылданды. Кагни Коханның қатты аяқпен билейтін стилін меңгерген кезде екі рет білезігін ауыртып алды. Бұл жобаға Коханның бұрынғы әріптесі Джек Бойл көмектесті, ол түпнұсқа қойылымдарды жақсы білді. Бойл фильмде де кейбір би тобында көрінді. Кагни Кохан рөлінде Президент Франклин Д. Рузвельттің әнші-биші нұсқасын ойнайды. Бұл факті көпке белгілі болғанымен, Рузвельттің паралич салдарынан коляскада отыруы сол кезде көп айтылмады. Фильмде Рузвельт Коханмен кездескенде креслодан тұрмайды. Кохан өзі фильмнің түсірілімі кезінде кеңесші болып жұмыс істеді және қосымша музыка авторы ретінде де көрсетілді. Денсаулығының нашарлауына байланысты фильмдегі қатысуы шектеулі болды. Бірақ фильм аяқталғаннан кейін Коханға жеке көрсетілді, ол Кагнидің өнерін: «Құдай-ау, осыдан кейін ойнауға бола ма?» деп бағалады. Коханның денсаулығы нашарлағандықтан, Warner Brothers жоспарланған гала-премьераны 4 шілдеден 29 мамырға ауыстырды; бастапқы дата фильмнің патриоттық тақырыбына және фильмде Коханның «Янки Дудл Дэнди» әнінің мәтінінде жазғанындай, 4 шілдеде туылғаны туралы айтылуына байланысты таңдалған. (Дегенмен, Кохан шілде айының 3-і күні дүниеге келген.) Соңында Кохан фильм шыққаннан кейін тағы бірнеше ай өмір сүрді. Бұл фильмнің постерін танымал постер суретшісі Билл Голд жасаған алғашқы туындысы болды.

Музыкалық нөмірлер

"Овертюра" – Титрлердің артында оркестр орындайды. "Keep Your Eyes Upon Me (The Dancing Master)" – Уолтер Хьюстон орындап, билейді, содан кейін Генри Блэр орындап, билейді. "Бір күні саябақта серуендеп жүргенде" – Джо Энн Марлоу орындап, билейді. "Джорджиядағы лагерь жиынында" – Джеймс Кагни, Уолтер Хьюстон, Розмари ДеКамп және Жанна Кагни билейді. "Мен Вирджинияда тудым" – Джеймс Кагни, Жанна Кагни, Уолтер Хьюстон және Розмари ДеКамп орындап, билейді. "The Warmest Baby in the Bunch" – Джоан Лесли орындап, билейді (Сэлли Свитленд дубляжы). "Харриган" – Джеймс Кагни мен Джоан Лесли орындап, билейді. "Янки Дудл Бой" – Джеймс Кагни, Джоан Лесли (Сэлли Свитленд дубляжы) және Хор орындап, билейді. "Бродвейге сәлемдемемді жеткізіңіз" – Джеймс Кагни мен Хор орындап, билейді. "Ой, керемет қыз / Көк аспан, сұр аспан / Шаштараздың балының сұлуы" – Джеймс Кагни, Жанна Кагни, Уолтер Хьюстон және Розмари ДеКамп орындады. "Мэридің атақты есімі" – Джоан Лесли орындады (Сэлли Свитленд дубляжы). "Бродвейден қырық бес минут" – Джеймс Кагни орындады. "Мэридің атақты есімі" (қайталау 1) – Джоан Лесли орындады (Сэлли Свитленд дубляжы). "Мэридің атақты есімі" (қайталау 2) – Айрин Мэннинг орындады. "Бродвейден қырық бес минут" (қайталау) – Хор орындады. "So Long, Mary" – Айрин Мэннинг және Хор орындады. "Сіз – ұлы ескі ту" – Джеймс Кагни мен Хор орындады. "Like the Wandering Minstrel" – Джеймс Кагни мен Хор орындады. "Over There" – Фрэнсис Лэнгфорд, Джеймс Кагни және Хор орындады. "Джордж М. Кохан попуррісі" – Фрэнсис Лэнгфорд орындады. "Off the Record" – Джеймс Кагни орындады. "Over There" (қайталау) – Джеймс Кагни мен Хор орындады. "Янки Дудл Бой" (қайталау) – Оркестр соңғы титрлердің артында орындайды.

Өндіріс

Кагни бастапқыда Джордж М. Коханның өмірбаяны туралы фильмге қарсы болды, өйткені ол 1919 жылғы актерлердің теңдік ереуілінен бастап Коханды ұнатпады, онда ол продюсерлердің жағын алған еді. 1940 жылы Джон Р. Личтің, өзін «Лос-Анджелес коммунистік партиясының бас функционері» деп сипаттаған, үлкен жюридегі куәлігінде Кагнидің есімі 15 басқа голливудтық тұлғамен бірге аталды, оны Америкаға қарсы қызметтер жөніндегі Палата комитеті шақыртқан болатын. «Нью-Йорк Таймс» газеті Кагнидің коммунист екендігі туралы мәлімдемені бірінші бетіне жариялады. Кагни бұл айыптаманы жоққа шығарды, ал Мартин Дайс-младший баспасөз құралдарына Кагниді ақтаған мәлімдеме жасады. Фильмнің продюсерлерінің бірі Уильям Кагни ағасына: «Бізге бұрын-соңды түсірілмеген ең патриоттық фильмді түсіруге тура келеді. Менің ойымша, бұл Коханның оқиғасы» деген сөздерді айтқан деп хабарланады.

Кассалық жинақ

Фильм Кагнидің бұрынғы жұмысы "Ақ бұлттар капитаны" (1942) фильмінің кірісін шамамен екі есеге арттырып, Warner Bros. компаниясына 6 миллион доллардан астам жалға алу түсімдерін әкелді. Warner Bros. жазбаларына сәйкес, фильм ішкі нарықта 4,631,000 доллар, ал шетелде 1,892,000 доллар табалдырынан асты. Variety журналының мәліметінше, фильм Солтүстік Америкада көрсетілімнен 4.8 миллион долларлық жалға алу түсімін әкелді.

Сыни жауап

Қазіргі сын-пікірлер өте жағымды болды. The New York Times газетінен Босли Кроутер фильмді көрушілерге оны міндетті түрде тамашалауға кеңес берді, себебі «экранға жылдар бойы шыққан ең жылы және керемет музыкалық фильм, көңіл көтеруге арналған және егер дәлдігіне қатысты күмәні болмаса, жасалған ең сүйіспеншілікпен толған киноөмірбаян. Бұл фильмде мақтауға лайық көптеген адамдар бар, сондықтан онымен байланысты әркім өз өзіне мақтау белгісін тағып, біздің сөзімізге сенсін – ол керемет!» Variety басылымы фильмді «ең жақсы музыкалық фильмдердің бірі сияқты қызықты, Джеймс Кагни Кохан рөлін орындауда алғашқы Джордж М. мақтан тұта алатындай етіп сомдаған» деді. "Харрисонның есептері" журналында: «Тамаша! Көрермендер Джордж М. Коханның өміріне негізделген бұл музыкалық комедияны экранға түсірілген ең жарқын және керемет музыкалық фильмдердің бірі деп табады. Оның ойын-сауық құндылығының көп бөлігі Джеймс Кагнидің ерекше жақсы ойнауына байланысты, оның Кохан бейнесін сомдауы таң қалдырады – оның қимыл-қозғалыстары, сөйлеуі және билеуі өте шебер жасалған». Джон Мошер The New Yorker фильмді «толыққанды ләззат, ел ондаған жылдар бойы ұнатып тыңдайтын әндердің тойы» деп атады, бірақ оны Коханның өмірбаяны ретінде «күмәнді» деп санады. Rotten Tomatoes сайтының мәліметінше, 29 сыншының 90% оң пікір білдірген, ал орташа бағасы 7,9/10 құрады. Сайттың сыншыларының консенсусы: «Джеймс Кагни "Янки Дудл Дэнди" фильмінде музыкалық қабілеттерін толыққанды пайдаланады, бұл фильм – патриоттық рухты тойлау, сонымен қатар Джордж М. Коханның өмірбаяны». Metacritic-те фильм 100 балдық жүйе бойынша 89 балға ие, бұл «барлық тараптан мақтауға ие» екенін көрсетеді.

Бейімделулер

Yankee Doodle Dandy 1942 жылғы 19 қазанда The Screen Guild Theater радиохабарында Джеймс Кагни, Рита Хейворт және Бетти Грейблдің қатысуымен радиоспектакль ретінде қойылды. Джордж М! – Джордж М. Коханның өміріне негізделген, 1968 жылы Бродвейдегі сахналық мюзикл.