Кіріспе

Helio Courier – 1949 жылы жобаланған, кең қанатты, қысқа ұшып-қону қабілетіне ие жеңіл пайдалы ұшақ. 1954 жылдан 1974 жылға дейін Канзас штатының Питтсбург қаласында Helio Aircraft Company компаниясы 500-ге жуық ұшақ шығарды. Дизайн ерекшелігі – автоматты түрде ашылатын төрт алдыңғы жиекті қанатшалар және үлкен артқы жиекті жақтаулар. Қозғалтқышы – 295 а.к. Lycoming GO 480, ол айналу жылдамдығын төмендетіп, үлкен үш қабырғалы винтті пайдалануға мүмкіндік беретін редуктормен жабдықталған, бұл ұшып-қону көрсеткіштерін жақсарта түсті. Courier ұшақтары өте қысқа қашықтықта ұшып, тік көтерілуімен әйгілі болды. Әуешоуларда ұшақ 100-200 фут ені бар ұшып-қону жолағының бойымен ұшып көтерілуі жиі кездесетін. 1980 жылдардың басында жаңа иелері (Helio Aircraft Ltd.) қиын және қымбат редукторлы қозғалтқыштардың орнына тікелей жетекті Lycoming қозғалтқыштарымен жаңа ұшақтар жасауға тырысты. Салмақты азайту мақсатында жаңа композиттік шасси қолданылды. Жаңа үлгілерде сонымен қатар шағын қанат ұштары да болды. H 800 және H 700 есімдерімен екі модель өндірілді. Барлығы 18 ұшақ салынды. Helio Stallion және Helio Courier ұшақтарына құқықтар Аризона штатының Прескотт қаласындағы Helio Aircraft компаниясына тиесілі болды.

Жобалау және әзірлеу

Профессор Отто К. Коппен жобалады Форд Мотор Компаниясының Stout Metal Airplane бөлімшесі үшін ұшақтарды, соның ішінде Фордтың жаппай өндірілетін ұшағы болуға тиіс Форд Flivver-ді. Коппен кейін Helio Courier-ді жобалады. Куриердің "Helioplane #1" концепциясын жергілікті Wiggins Airways фирмасы Piper PA 17 Vagabond Trainer-ден өзгертті, ол Екінші дүниежүзілік соғыстан кейін өндірістегі "қысқа қанатты Пайперлердің" бірі болатын. PA 17 ұшағының тек кабиналық бөлігі өзгертілмеді, фюзеляж 1,2 метрге (төрт футқа) ұзартылды, биік рульдік бөлік орнатылды, Vagabond-тың 8,92 метрлік (29 фут 3 дюйм) қанат ұзындығы 8,7 метрге (28,5 футқа) дейін қысқартылды, қысқартылған қанаттарға толық алдыңғы жиектің ламелдері, ұзын қанатты жапсырмалары орнатылды, бұл аэрондардың ұзындығын қанаттың ұшындағы екі сыртқы қабырғалық бөліктерді ғана қалдырып, айтарлықтай қысқартты, сондай-ақ 1930 жылдардың басында жасалған Fieseler Fi 156 неміс әскери ұшағына ұқсас, биік конструкциялы ұзын қону шассисы орнатылды. Демонстратордың қуат көзі Continental C85 боксерлік төрт цилиндрлі, ауамен салқындатылатын қозғалтқышқа ауыстырылды, жанармай инъекциясымен жаңартылды және 2,75 метрлік (тоғыз фут) диаметрі бар Aeroproducts екі қанатты винтін басқару үшін көп белдік жеделдеткіш блогымен жабдықталды, бұл демонстратор ұшағының таңғажайып STOL (қысқа ұшып-қону) қасиеттеріне үлкен үлес қосты. Демонстратордың алғашқы ұшуы 1949 жылдың 8 сәуірінде Бостон қалалық әуежайынан жасалды. Өндірістік Courier ұшағының құрылысында оның толық алюминиймен қапталған корпусы 15G болаттан жасалған құбырлы орталық бөлікті фюзеляжбен жабдықталған, ал шұғыл жағдайда жолаушыларды қорғайтын иық белбеулері бар. Қанаттары алюминийден жасалған, бірақ ұшақтың жылдамдығы сағатына 89-97 километрге (55-60 миль) дейін төмендегенде автоматты түрде ашылатын Handley Page алдыңғы жиекті ламелдерімен жабдықталған. Бұл ламелдер Helio-ның қысқа ұшып-қону қабілетіне үлкен үлес қосады және ұшақтың тоқтап қалуын және айналуын болдырмайды. Алдыңғы жиектің ламелдерімен қатар, артқы жиектің 74% жоғары көтергішті тесілген жапсырмаларды қамтиды, бұл өте төмен жылдамдықтарда айналуды басқару жоғалған кезде әр қанаттың үстіндегі итергіш жапсырмалармен бірге тығыз айналу радиусын қамтамасыз етеді. Helio Courier өте төмен жылдамдықтарда басқаруды сақтай алады. Helio дизайнында өте төмен ұшу жылдамдықтарында басқару үшін үлкен тік құйрық беті мен руль бар. Дегенмен, дәстүрлі дөңгелекті ұшақтарда (taildraggers) ұшақ көлденең желге сезімтал болады, сондықтан негізгі дөңгелектерді солға немесе оңға 20 градусқа бұруға мүмкіндік беретін көлденең желге арналған опция бар, бұл Helio-ның негізгі шассисі кабинаның алдында орналасқан, бұл дайын емес қону алаңдарында қатты тежеуге мүмкіндік береді. Үш дөңгелекті модель де жасалды, бірақ ол дайын емес қиыр жерлерге жарамсыз. Helios-қа жүзу шассилерін де орнатуға болады, соның ішінде тік және қосмекенді жүзу шассилері ұсынылады.

Пайдалану тарихы

Шамамен 28 миль/сағ жылдамдықпен басқару жылдамдығымен Courier әуежайдан тыс операцияларға өте қолайлы. Біріншісі 1954 жылдың шілдесінде сертификатталды және 260 а.к. Lycoming GO 435 C2B2 қозғалтқышымен жабдықталды. Бірінші өндіріс Courier (сериялық нөмірі 001, "Ol' Number 1" деп аталды) C G001 бұрын JAARS-ке тиесілі болған және 2010 жылға дейін N242B ретінде пайдаланылған. Jaars Helio Courier ондаған жылдар бойы EAA AirVenture Oshkosh әуе шоуында жиі өнер көрсетіп келеді, мыңдаған адамның алдында баяу ұшу қабілетін көрсетеді және Liberty Parachute командасы үшін түсіру ұшағы ретінде қызмет етеді. 1957 жылы "Strato Courier" Мексика қаласы, Мексикада 31 200 фут биіктікте рекорд орнатты, оны 340 а.к. қуатты Lycoming GSO 480 A1A5 қозғалтқышымен жабдықталды, жалпы саны бір ғана салынды. Super Courier, одан да қуатты нұсқасы, 1958 жылдан бастап АҚШ Әуе күштері, 1960 және 1970 жылдары АҚШ Армиясының Арнайы күштері және Вьетнам соғысы кезінде Air America U 10 ретінде пайдаланды. АҚШ Армиясы мен Әуе күштері қызметінде U 10 Super Courier байланыс жұмыстарына, жеңіл жүк пен жабдықтау тастауға, психологиялық соғысқа, әуеден бақылауға (Әуе күштері), жер және теңіз арқылы енгізуге және шығаруға (Армия) және барлауға қолданылды. 1980 жылдарға дейін турбиналық нұсқалар да бар, әртүрлі нұсқалар өндірілді. Super Courier АҚШ-та U 10 (бұрын L 28) ретінде әскери қызметте болды. 120-дан астам дана салынды: L 28A (2, кейін U 10A деп қайта аталды), U 10A (26), U 10B ұзартылған қашықтыққа және десант есіктерімен (57) және U 10D жоғары жалпы салмағымен (36). U 10C болған жоқ. Helios Канададағы (қазіргі 32) және Аляскадағы бұталық ұшқыштардың арасында, сондай-ақ оның жоғары STOL қабілеттеріне байланысты қиын, дайын емес ормандық әуежайларына ұшатын миссионерлердің арасында әлі де танымал. Кейбір операторлар Helio Couriers-ті әуеден бақылау үшін пайдаланады. Мэриленд штатының Гейтсерсбург қаласындағы Winged Vision Inc. және Аризона штатының Пима округінің Шериф департаменті әрқайсысы сирек кездесетін үш дөңгелекті модельдің екі данасын пайдаланады және әуеден бақылау үшін қанаттың астына гиростабилизацияланған камераларды орнатады. Пима округі құқық қорғау органдары үшін FLIR камерасын, ал Winged Vision ірі спорттық іс-шараларды көрсету үшін жоғары ажыратымды теледидар камерасын орнатады.