Солтүстік Американы зерттеуші Джованни да Верраццано
Giovanni da Verrazzano
Джованни да Верраццано: француздық теңізші, Солтүстік Американы (Флоридадан Нью-Брансуикке дейін) 1524 ж. зерттеген алғашқы еуропалық саяхатшы. Тарих, география.
Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Мазмұны
Кіріспе
Флоренциялық зерттеуші, Франция үшін Солтүстік Американы зерттеген (1485–1528)
Florentine explorer of North America for France (1485–1528)
Джованни да Вераццано (,/v//ɛr//ə/'/z//ɑː//n//oʊ//, // //ə//t/'/s//ɑː// / VERRəZAHnoh, ətSAH ,; ағылшын тілінде жиі Verrazano деп қате жазылады; 1485–1528) – Франция королі Франциск I қызметінде болған итальяндық (Флоренциялық) Солтүстік Америка зерттеушісі. Ол 1524 жылы Флорида мен Нью-Брансуик аралығындағы Солтүстік Американың Атлантика жағалауын, соның ішінде Нью-Йорк шығанағы мен Наррагансетт шығанағын зерттеген алғашқы еуропалық ретінде танымал.
Giovanni da Verrazzano (,/v//ɛr//ə/'/z//ɑː//n//oʊ//, // //ə//t/'/s//ɑː// / VERRəZAHnoh, ətSAH , ; often misspelled Verrazano in English; 1485–1528) was an Italian (Florentine) explorer of North America, in the service of King Francis I of France. He is renowned as the first European to explore the Atlantic coast of North America between Florida and New Brunswick in 1524, including New York Bay and Narragansett Bay.
Ерте өмір
Верраццано Флоренция Республикасының астанасы және басты қаласы Флоренцияның оңтүстігінде орналасқан Валь ди Греведе Пьеро Андреа ди Бернардо да Верраццано мен Фиамметта Каппеллидің ұлы болып дүниеге келді. Ол, әдетте, Кастелло ди Вераццанода туған деп есептеледі, сондықтан оның туған жері осылай белгіленеді (Леонардо да Винчи сияқты). Кейбір баламалы теориялар да бар; мысалы, француз ғалымдарының кейбіреулері Верраццано Францияның Лион қаласында, Алессандро ди Бартоломмео да Верраццано мен Джованна Гуаданнидің ұлы болып туған деп санайды. "Қалай болғанда да", - деп жазады Рональд Лав, - "Верраццано өзін әрқашан флоренциялық деп есептеген", және оның замандастары да оны флоренциялық деп білген. Ол құжаттарға латынша нұсқадағы "Janus Verrazanus" деген атымен қол қойды, ал 1526 жылғы 11 мамырда Руанда (Франция) жасаған өсиетінде (Seine Maritime департаменттік мұрағатында сақталған) өзін "Jehan de Verrazane" деп атады. Солтүстік Америкаға жасаған саяхаттары туралы толыққанды баяндамасына қарағанда, оның жеке өмірі туралы көп мәлімет жоқ. 1506 жылдан кейін ол Франция Корольдігінің Диппе портына қоныстанды, онда теңізші мамандығымен айналыса бастады. Ол Ньюфаундленд аймағын, мүмкін балық аулау сапары барысында, сондай-ақ Канададағы Сент-Лоуренс өзенін зерттеді; басқа кездерде ол Жерорта теңізінің шығысына көптеген сапарлар жасады.
Verrazzano was born in Val di Greve, south of Florence, the capital and the main city of the Republic of Florence, the son of Piero Andrea di Bernardo da Verrazzano and Fiammetta Cappelli. It is generally claimed that he was born in the Castello di Verrazzano, hence its birth indicator (similar to Leonardo da Vinci). Some alternative theories have been elaborated; for example, certain French scholars assume that Verrazzano was born in Lyon, France, the son of Alessandro di Bartolommeo da Verrazano and Giovanna Guadagni. "Whatever the case," writes Ronald S. Love, "Verrazzano always considered himself to be Florentine," and he was considered a Florentine by his contemporaries as well. He signed documents employing a Latin version of his name, "Janus Verrazanus", and he called himself "Jehan de Verrazane" in his will dated 11 May 1526 in Rouen, France (preserved at the Archives départementales de la Seine Maritime). In contrast to his detailed account of his voyages to North America, little is known about his personal life. After 1506, he settled in the port of Dieppe, Kingdom of France, where he began his career as a navigator. He explored the region of Newfoundland, possibly during a fishing trip, and possibly the St. Lawrence River in Canada; on other occasions, he made numerous voyages to the eastern Mediterranean.
Кейінгі өмір және өлім
Верраццано Жан Анго мен Филипп де Шабоның қаржылық қолдауымен екінші сапарды ұйымдастырды, ол 1527 жылдың басында Диппеден төрт кемемен жөнелді. Бір кеме Кабо-Верде аралдарының жанындағы дауылда қалғандарынан бөлініп кетті. Дегенмен, Верраццано екі кемемен Бразилия жағалауына жетіп, қыркүйекте Диппеге қайтып оралғанға дейін бразиль ағашының бір жүгін жинады. Үшінші кеме де бразиль ағашымен жүк тасып, кейін қайтып келді. Бұл жарым-жартылай жетістік Тынық мұхитына қалаған жолды таппады, бірақ ол Верраццаноның 1528 жылдың басында Диппеден шыққан соңғы сапарына түрткі болды. Верраццаноның қазасы туралы әртүрлі мәліметтер бар. Бір дерек бойынша, 1528 жылы Флорида, Багама және Кіші Антиль аралдарын зерттегеннен кейін, Солтүстік Америкаға үшінші сапарында Верраццано теңізге шығып, Гваделупа аралында жағаға қонды дегенді айтады. Оны жергілікті кариб тайпасы өлтіріп жеген көрінеді. Екі-үш кемеден тұратын флот оқ ату қашықтығынан тыс жерде тұрды, сондықтан ешкім уақтылы араласа алмады. Алайда, ескі тарихи жазбалар Верраццаноның испандықтар Пуэрто-дель-Пикода қарақшылық жасағаны үшін атқыланған корсар Жан Флюримен бір адам екенін көрсетеді.
Verrazzano arranged a second voyage, with financial support from Jean Ango and Philippe de Chabot, which departed from Dieppe with four ships early in 1527. One ship was separated from the others in a gale near the Cape Verde Islands. Still, Verrazzano reached the coast of Brazil with two ships and harvested a cargo of brazilwood before returning to Dieppe in September. The third ship returned later, also with a cargo of brazilwood. The partial success did not find the desired passage to the Pacific Ocean, but it inspired Verrazzano's final voyage, which left Dieppe in early 1528. There are conflicting accounts of Verrazzano's demise. In one version, during his third voyage to North America in 1528, after he had explored Florida, the Bahamas, and the Lesser Antilles, Verrazzano anchored out to sea and rowed ashore, probably on the island of Guadeloupe. He was allegedly killed and eaten by the native Caribs. The fleet of two or three ships was anchored out of gunshot range, and no one could respond in time. However, older historical accounts suggest that Verrazzano was the same person as the corsair Jean Fleury, who was executed for piracy by the Spanish at Puerto del Pico, Spain.
Мұра
Бұл сапардан алынған географиялық ақпарат он алтыншы ғасыр картографтарына зор әсер етті. Ол көптеген жаңалықтар ашса да, сол дәуірдегі басқа саяхатшылар сияқты кеңінен танымал болған жоқ. Мысалы, Верраццано сол заманғы қалыпты практика бойынша, өзі теңізге шыққан Франция королінің құрметіне жаңа жерге Франческа деген есім берді. Ол берген осы және басқа да атаулар ол ашқан жерлерге байланысты, бірақ уақытқа дейін жеткен жоқ. Оның бақытсыздығы сол үш жылдың (1519-1521) ішінде ацтектер империясын басып алу және Фердинанд Магелланның әлемді айналып өтуі сияқты маңызды оқиғалармен бірге жаңалықтар ашуы болды. Магеллан сапарын аяқтамады, бірақ оның жарнамашысы Антонио Пигафетта аяқтады, ал испандықтардың жарияланымдары француздық сапар туралы жаңалықтарды басып өтті. 19-шы және 20-шы ғасырдың басында АҚШ-та оның Франциск I-ге Солтүстік Американың шығыс жағалауының географиясы, флорасы, фаунасы және жергілікті халқы туралы жазған хаттарының нақтылығы туралы қызу пікірталас болды. Көптеген адамдар оларды шынайы деп есептейді, әсіресе Франциск I қол қойған хат табылып, ол Верраццаноның хатына сілтеме жасағаннан кейін. Верраццаноның беделі Нью-Йорк қаласында әсіресе нашар болды, онда 1609 жылы Генри Хадсонның Голландия Республикасы атынан жасаған сапары Нью-Йорктің еуропалық зерттеудің бастамасы ретінде қарастырылды. Тек 1950-ші және 1960-шы жылдардағы үлкен күш-жігердің арқасында ғана Верраццаноның есімі мен беделі, портты еуропалықтардың ашқандығы ретінде қайта жаңғыртылды, содан кейін жаңа салынған Верраццано-Нарроус көпіріне оның есімін беруге тырысты.
The geographic information derived from this voyage significantly influenced sixteenth century cartographers. Despite his discoveries, Verrazzano's reputation did not proliferate as much as other explorers of that era. For example, Verrazzano gave the European name Francesca to the new land that he had seen, in accordance with contemporary practices, after the French king in whose name he sailed. That and other names he bestowed on features he discovered have not survived. He had the misfortune of making significant discoveries in the same three years (1519 to 1521) that the dramatic Conquest of the Aztec Empire and Ferdinand Magellan's circumnavigation of the world occurred. Magellan did not complete his voyage, but his publicist Antonio Pigafetta did so, and Spanish publicity outweighed the news of the French voyage. In the 19th and early 20th centuries, there was a great debate in the United States about the authenticity of the letters that he wrote to Francis I to describe the geography, flora, fauna, and native population of the east coast of North America. Others thought that they were authentic, almost universally the current opinion, particularly after the discovery of a letter signed by Francis I, which referred to Verrazzano's letter. Verrazzano's reputation was particularly obscure in New York City, where the 1609 voyage of Henry Hudson on behalf of the Dutch Republic came to be regarded as the de facto start of European exploration of New York. It was only by a great effort in the 1950s and 1960s that Verrazzano's name and reputation were re established as the European discoverer of the harbour, during an effort to name the newly built Narrows bridge after him.