Кіріспе

Сыйлық соты – соғыс кезінде немесе тұтқынға алған кеменің маркі және жазалау хаттарының шарттары бойынша кеме заңды түрде тұтқындалған немесе тартылып алынғандығын қарауға уәкілетті сот (немесе тіпті елші немесе консул сияқты жеке тұлға). Сыйлық соты тұтқынға алынған кемені сатуға немесе жоюға, ал түскен қаражатты тұтқынға алған кеменің капитаны мен экипажына бөлуге бұйыра алады. Егер тұтқынға алу заңсыз деп табылса, мысалы, бейтараптығын жариялаған елден тартылып алынған жағдайда, сот кемені иелеріне қайтаруға бұйырады.

Тарих/түрлі елдердегі юрисдикция

17-19 ғасырларда Америка немесе Еуропаның теңіз соғысы кезінде жүлде соттары кең таралған. 1780 жылы АҚШ мемлекеттік соттардың апелляциялық істерін қарау үшін, тұтқынға алу істері бойынша Федералдық апелляциялық сот құрды; бұл сот соғыс аяқталғаннан кейін 1787 жылы таратылды. Қазіргі АҚШ заңнамасына сәйкес, аудандық соттар жүлде істерін қарауға ерекше құзыретті. Теңіз соғысының сипаты өзгергендіктен, 1956 жылы заңдар қабылданғаннан бері ешқандай жүлде ісі қарастырылмады. Англия мен Уэльсте жүлделік сот өкілеттігін Әскери-теңіз соты жүзеге асырады, ол Жоғары Соттың Корольдік тақтасының бөлігі (1894 жылғы «Жүлде соттары туралы» заң мен 1981 жылғы «Жоғары соттар туралы» заңның 20(1)(d), 27 және 62(2) тармақтарын қараңыз), ал сондай-ақ, сот кеңесінің сот комитетіне шағым беру арқылы жүзеге асырылады. Францияда жүлде мәселесін жүлде кеңесі (Conseil des prises) шешеді. 2007 жылдан бері қарай, қарақшылық қылмыстық соттар қарауына берілді. Кеңестің өкілеттігі тек соғыс уақытымен шектеледі. Апелляциялық шағымды судья ретінде әрекет ететін Франция Республикасының Президенті бере алады. Халықаралық жүлде соты – 20 ғасырдың басында жүлде істерін қарау үшін ұсынылған халықаралық сот. 1907 жылдың 18 қазанында Гаагада Халықаралық жүлде сотын құру туралы конвенция қабылданды, бірақ ол ешқашан ратификацияланбады немесе күшіне енбеді.