Кіріспе

Америка Құрама Штаттарының Әскери-теңіз күштерінің адмиралы Роберт Боствик Карни (26 наурыз 1895 – 25 маусым 1990) – АҚШ Әскери-теңіз күштерінің адмиралы, Оңтүстік Еуропадағы НАТО күштерінің бас қолбасшысы (1951–1953) қызметін атқарған және кейіннен Эйзенхауэр басшылығымен Әскери-теңіз операцияларының бастығы (1953–1954) болды.

Алғашқы жылдар

Калифорния штатының Вальехо қаласында туған Карни 1916 жылы АҚШ Әскери-теңіз академиясын бітірді. Ол Бірінші дүниежүзілік соғысқа қатысып, неміс суасты қайықтарымен шайқасты.

Соғыс аралығында

Карни 1920-жылдардың ортасында адмирал Луи Р. де Штайгердің түрлі соғыс кемелеріне қолбасшылық еткен кезінде оның желтаңба хатшысы болып қызмет етті. Олардың қарым-қатынасы жақсы болмады, себебі де Штайгердің Карни "тұрақты қысым, тітіркену, сын және жағымсыздық" деп сипаттаған өкімшіл мінезі болды. Бір күні Карни де Штайгердің каютасына кіріп, "Адмирал, сіз нағыз азапты, жаман адамсыз!" деп айтып, дереу шығып кетті. Де Штайгер Карниді морской сарбазбен қайтаруға тырысқаннан кейін, Карнидің каютасына өзі барып, "Сонни, сен тым көп шаршадың. Сенімен мен жағаға барамын" деді, сосын Карниді үлкен ішімдікке тартып алды. Карни соңында де Штайгермен өткізген үш жылдың өте құнды тәжірибе болғанын, бірақ оны қайта бастан өткізуге ниеті жоқ екенін түсінді.

Екінші дүниежүзілік соғыс

1941 жылдың ақпан айында командир Карни Тынық мұхитындағы қызметінен шақырылып алынды. Ол арнайы Жерүстік Әуе күштерін ұйымдастыруға, жабдықтауға және оқытуға көмектесті, оның міндеті – кемелерді су асты қайықтары мен әуе шабуылдарынан қорғау болды. АҚШ соғысқа араласқанға дейін бұл күш конвойлерді сүйемелдеуге толыққанды қатысты. 1941 жылдың 13 қыркүйегінен 1942 жылдың сәуір айына дейін вице-адмирал Артур Л. Бристол басқаруымен құрылған бұл күш теңіз жолдарымен 2600-ден астам кемені сүйемелдеді, тек алты кеме ғана жоғалды. 1942 жылдың 15 қазанынан 1943 жылдың шілдесіне дейін Карни Тынық мұхитындағы «Денвер» крейсеріне қолбасшылық етті. Ол Соломон аралдары науқанында екі рет марапатталды, «Денвер» крейсерінің командирі ретінде көрсеткен ерен еңбегі үшін «V» белгісі бар қола жұлдыз медалімен марапатталды. Ол адмирал Уильям Холсидің үшінші флотының топтарымен бірге Коломбангара және Шортленд аралдарына қарсы операцияларға қатысты. 1943 жылдың 26 шілдесінде Бугенвиль маңындағы нашар ауа-райын пайдаланып, ол аралдың айналасындағы теңіз жолдарына көптеген миналар орналастырды, содан кейін жапондық жағалаудағы нысандарға теңізден бомбалау шабуылын жүргізді. 1943 жылдың 29 шілдесінде Карни Холсидің штабының бастығы болып тағайындалды және контр-адмирал шеніне көтерілді. Ол кезде Холси Оңтүстік Тынық мұхиты күштерінің қолбасшысы болды, ол Оңтүстік Тынық мұхиты аймағындағы барлық құрлық, теңіз және әуе күштеріне жауапты болды. Карни кейін «Адмирал Холси қол жеткізген жетістіктері үшін өзінің бағыныштыларына лайықты баға берді және сәтсіздіктердің барлық кінәсін өзінің мойнына алды» деп жазды. Карниге екінші Әскери қызмет медалі табысталды, ол жалпы стратегияға қосқан үлесі және Оңтүстік Тынық мұхитындағы одақтас күштердің логистикалық қолдауын ұйымдастыруы үшін берілді. Карни Палау және Лингаенге жасалған десанттарға, сондай-ақ Лейте шығанағындағы теңіз шайқасына қатысты. Осы шайқас кезінде Карни ашуланған Холсимен бетпе-бет кездесті. Холси жапондық авиациялық күштерін іздеу кезінде адмирал Томас К. Кинкейдтің жетінші флотынан көптеген хабарламалар алды, оның эскорттық авиациялық кемелері жапондық ұрыс тобынан шабуылға ұшырады. Содан кейін, сағат 10:00-ден кейін адмирал Честер Нимицтен алаңдаған хабарлама келіп түсті: «34-ші топ қайда? Қайталаңыз, 34-ші топ қайда? Әлем таңғалады». Хабарламаның соңындағы «Әлем таңғалады» деген сөз жаудың шифрлаушыларын шатастыру үшін қосылған, бірақ Холсиге жеткенде қателікпен жойылмады. Бұл сұрақ жөнге салу сияқты көрінді. Ашулы Холси көпір палубасына шляпасын лақтырып, қарғыс айта бастады. Соңында Карни оған қарсы шығып, Холсиге «Тоқта! Сенің неңің бар? Өзіңді жинап ал!» деді. Холси өзіне келді, кейін флотты оңтүстікке бұрып, жетінші флотқа көмектесу үшін жіберді. Кейін Карни Окинава операциясы кезінде және Вьетнам мен Формозадағы жапондық әуе базаларына жасалған әуе шабуылдары кезінде Холсиге штаб бастығы ретінде көмектесуді жалғастырды. 1945 жылы үшінші флот жапондық жердегі нысаналарға шабуыл жасады, Токиоға, Куредегі теңіз базасына және Хоккайдо аралына шабуылдар жасады, сондай-ақ Жапонияға бару мүмкіндігі болмағандықтан, жапондық жағалау қалаларын бомбалауға дайындық жүргізді. Карни үшінші флоттың Токио шығанағына кіруі үшін жапондық өкілдермен келісім жасады, Япон императорлық теңіз күштерінің вице-адмиралы Мичитаро Тоцукадан Йокосука теңіз базасы мен айналасындағы аумақтың берілуін қабылдады және Холсидің флагманы «Миссури» шайқас кемесінде өткен Жапонияның капитуляциялау рәсіміне қатысты.

Соғыстан кейінгі

1946 жылы Карни вице-адмирал болып тағайындалды және 1950 жылдың ақпанына дейін Әскери-теңіз операцияларының бас орынбасары қызметін атқарды. Содан кейін ол АҚШ-тың шығыс жағалауындағы Екінші флотқа қолбасшылық етті. 1950 жылдың 2 қазанында Карни адмирал шеніне көтерілді. 1951 жылдан 1953 жылға дейін Карни Солтүстік Атлант келісім ұйымының Оңтүстік Еуропадағы одақтас күштерінің Бас қолбасшысы болды, ол бес елдің флоттарына және Италия, Грекия және Түркияның қарулы күштеріне жауапты болды. 1953 жылдың 13 мамырында президент Дуайт Д. Эйзенхауэр Карниді Әскери-теңіз операцияларының бас директоры лауазымына таңдады. Бұл міндетін орындағаннан кейін Карни Әскери-теңіз күштеріндегі активті қызметтен зейнетке шықты. Келесі бірнеше жылда Карнидің түрлі қызметтері, сондай-ақ қорғаныс саласына өнеркәсіптік қатысуға деген жеке қызығушылығы өнеркәсіппен тығыз байланысқа түсуіне әкелді, оның ішінде Bath Iron Works корпорациясының директорлар кеңесінің төрағасы лауазымы да болды. Карни 1990 жылдың 25 маусымында Вашингтонда, 95 жасында жүрек талмасынан қайтыс болды. Ол әйелімен бірге Арлингтон ұлттық зиратына жерленген. Карни және Карни саябағы оның құрметіне аталған.