Ын Хруиннагт – Мэн аралындағы манк тілі, музыкасы мен мәдениетін сақтайтын жылдық фестиваль. 1924-тен бері келе жатқан шара, кельт мәдениетін дәріптейді.
Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Мазмұны
Кіріспе
Yn Chruinnaght (Манкс тілінде "жиналыс") – Мэн аралында манкс музыкасын, манкс тілін және мәдениетін, сондай-ақ басқа кельт мәдениеттерімен байланысты салтаналық мерекелерді өткізетін мәдени фестиваль.
Yn Chruinnaght (Manx for "the gathering") is a cultural festival in the Isle of Man which celebrates Manx music, Manx language and culture, and links with other Celtic cultures.
Шығуы мен тарихы
Yn Chruinnaght-тың алғашқысы 1924 жылы құрылды және Cruinnaght Vanninagh Ashoonagh ("Манкс ұлттық жиыны") деп аталды. Бұл идея Манкс мұражайының екінші директоры Уильям Куббонға тиесілі болды, ол сонымен қатар Йн Чешхетт Гейлкаг (Манкс гейл қоғамы) мен Дүниежүзілік Манкс қауымдастығының (WMA) құрметті қазынашысы болды. Алғашқы фестивальдердің бағдарламаларында былай делінген: "Yn Cruinnaght Vanninagh Ashoonagh біздің ұлы ұлттық ақынымызды еске алу және ұлттық сезімді сақтау мақсатында Дүниежүзілік Манкс қауымдастығы мен Манкс [Гейл] қоғамының қолдауымен өткізіледі". "Ұлы ұлттық ақын" – Томас Эдвард Браун (1830–1897), оның өлеңдері, соның ішінде Манкс диалектісінде (ағылшын тілінде, бірақ кейбір гейл сөздерімен) жазылған ұзақ өлеңдері Macmillan баспасында жарияланды. Cruinnaght Vanninagh Ashoonagh Уильям Куббон WMA-ның Ellan Vannin журналы арқылы ұйымдастырды, оның редакторы да ол болды. Фестиваль Голлантиде өткен, бір күндік, бәйгеге қатысушылармен ұйымдастырылды (аралдан келген қатысушылар, бірақ кем дегенде бір төреші, доктор Дж. Е. Лион, аралдан тыс жерден келді). Әр түрлі кіші комитеттерге Арчибальд Нокс, Дж. Дж. Книн және Мона Дуглас кірді. Іс-шараға ән салу (Манкс гейл тілінде де), музыка (соның ішінде финал ретінде үлкен концерт), өнер, қолөнер және аспаздық өнер кірді. Фестиваль Екінші дүниежүзілік соғыс басталғанда аяқталды.
The forerunner of Yn Chruinnaght was founded in 1924, and was known as Cruinnaght Vanninagh Ashoonagh ("Manx national gathering"). It was the idea of William Cubbon, the second Director of the Manx Museum, who was also the Honorary Treasurer of both Yn Çheshaght Ghailckagh (The Manx Gaelic Society) and the World Manx Association (WMA). Programmes from the early festivals state that "Yn Cruinnaght Vanninagh Ashoonagh is held under the auspices of The World Manx Association and The Manx [Gaelic] Society in commemoration of our great National Poet and with the object of preserving national sentiment." The "great National Poet" referred to is Thomas Edward Brown (1830–1897) whose poems, including lengthy verse stories in Manx dialect (of English, though with some Gaelic words), were published by Macmillan. The Cruinnaght Vanninagh Ashoonagh was organised by William Cubbon through the WMA's Ellan Vannin magazine, which he edited. The festival was a one day, competitive event held at Hollantide, with participants from the Island (though at least one of the judges, Dr J E Lyon, came from across (i. e. from outside the Island)). Members of the various sub committees included Archibald Knox, J J Kneen and Mona Douglas. The event included singing (including in the Manx Gaelic language), music (including a grand concert as a finale), arts, crafts and cookery. The festival came to an end with the outbreak of the Second World War.
Соғыстан кейінгі қайта өрлеу
Манск мәдениетінің дәстүрлі істеріндегі жетекші тұлғалардың бірі Мона Дуглас, Yn Chruinnaght-ті Манск ұлттық фестивалі ретінде қайта жаңғыртуды көздеді. 1960 жылдардың соңында басталған мәдени жаңару Манкс тіліне, дәстүрлі музыкаға және әсіресе Манкс биіне жаңа серпіліс берді. Мона, Yn Chruinnaght-тің мәдени шараларға бағыт беруге және Манск дәстүрлі мәдениетін, әсіресе жалпыкельт фестивалі аясында кеңінен тануға мүмкіндік беретінін түсінді. 1977 жылы Мона Дуглас Feailley Vanninagh Rhumsaa ("Рамзи Манкс фестивалі") ұйымдастырды, ол 1 қыркүйекте Ellynyn ny Gael (Гаэлдер өнері) ұйымымен бірлесіп өтті. Фестиваль бағдарламасының мұқабасында Yn Chruinnaght-тің заманауи символы бейнеленген. Бағдарламада фестиваль "1978 жылдың тамыз-қыркүйек айларында Рамзиде қайта жаңғыртылады, ал бұл жолы ол бес күндік жалпыкельт фестивалі болады" деп жарияланды. Ол 1978 жылдың 21-25 тамызында өтті. Мона Дугластың 1979 жылғы бағдарламалық түсіндірмесінде былай делінген: "Аралда өзінің маңызды фестивалі жоқ жалғыз қала – Рамзиде Yn Chruinnaght-ті өткізу туралы шешім қабылданды, және Пил сияқты, ол да ұлттық жаңарудың танымал орталығы болды".
It was the aim of one of the leading figures in Manx traditional cultural affairs, Mona Douglas, to revive Yn Chruinnaght as a Manx national festival. A cultural revival starting in the late 1960s led to renewed vigour in the Manx language, traditional music, and particularly in Manx dancing. Mona recognised that Yn Chruinnaght could provide a focus for cultural activities and a way to give greater recognition to Manx traditional culture, particularly in the wider context of an inter Celtic festival. In 1977, Mona Douglas organised Feailley Vanninagh Rhumsaa (the "Ramsey Manx Festival") which was held on 1 September in collaboration with the Ellynyn ny Gael (Arts of the Gaels) organization. The programme's front cover bore the modern symbol of Yn Chruinnaght. The programme announced that the festival "will be revived in Ramsey August–September 1978, and this time it will be a five day Inter Celtic Festival". It was held on 21–25 August 1978. Mona Douglas's programme note in 1979 states that "It was decided to stage Yn Chruinnaght in Ramsey, the only town in the Island which had no important festival of its own, and which, like Peel, was a recognized centre of the national revival."
Кельт аралық фестиваль
Cruinnaght Vanninagh Ashoonagh тек Манкс мәдениетінің фестивалі болған кезде, Мона Дуглас Yn Chruinnaght-ті қазіргі түрінде интеркельт фестивалі ретінде ойлап тапты, бұл Мэн аралы, Бретань, Ирландия, Шотландия, Уэльс және Корнуоллдың алты кельт ұлтының қатысу мүмкіндігін берді. Мона Дуглас Ирландиядағы Oireachtas na Gaeilge, Уэльстегі Gorsedd y Beirdd және Yr Eisteddfod Genedlaethol, сондай-ақ Шотландиядағы An Mod ұйымдарынан Yn Chruinnaght-тің ресми мойындалуын алуға ерекше қуанды. Yn Chruinnaght аясында шаралар аралдың барлық жерінде өтті, бірақ 1978 жылдан 2006 жылға дейін басты назар Рамзи қаласына шоғырланды. Yn Chruinnaght пен Рамзидің арақатынасы жылдар бойы маңызды рөл атқарды. Фестиваль қаланың әртүрлі жерлерін және мүмкіндіктерін пайдаланды, оның ішінде түрлі қонақүйлер, қалалық әкімшілік, әртүрлі шіркеулер және тіпті мал базары да болды. Осы жерлердің көпшілігі қолжетімсіз болғандықтан, шатыр фестивальдің маңызды бөлігіне айналды. Дегенмен, 2007 жылы Рамзиде шатыр орнатуға арналған әдеттегі алаң қолжетімсіз болғандықтан, Yn Chruinnaght орналасқан жерін қайта қарастыруға мәжбүр болды. 2007 жылы басты назар Пилдегі Centenary Centre-ге ауысты. 1960 жылдардың соңынан бері Мэн аралында дәстүрлі өнердің дамуы қарқынды жүріп келеді. Мона Дуглас осымен байланысты энергияны Yn Chruinnaght-ті жандандыру үшін пайдалануға болатынын түсінді. Одан әрі даму өздігінен де жүзеге асуы мүмкін еді. Алайда, Yn Chruinnaght дәстүрлі музыка туралы ойлау мен ұйымдастыруға бағытталған, сондай-ақ дәстүрлі тақырыптарға негізделген жаңа шығармашылық жұмыстарға серпін берді.
Whereas Cruinnaght Vanninagh Ashoonagh had been a festival only of Manx culture, Mona Douglas conceived Yn Chruinnaght in its modern form as an inter Celtic festival, giving an opportunity for the six Celtic nations of the Isle of Man, Brittany, Ireland, Scotland, Wales and Cornwall to participate. Mona Douglas was particularly pleased to receive official recognition for Yn Chruinnaght from Oireachtas na Gaeilge in Ireland, Gorsedd y Beirdd and Yr Eisteddfod Genedlaethol in Wales and An Mod in Scotland. Events have been held throughout the Island as part of Yn Chruinnaght, but the main focus from 1978 to 2006 was the town of Ramsey. The relationship of Yn Chruinnaght with Ramsey has been an important factor over the years. The festival enjoyed venues and facilities throughout the town, including a variety of hotels and the Town Hall, various churches and even the livestock mart. As many of these venues and facilities ceased to be available, a marquee became a feature of the festival. However, with the usual plot in Ramsey for a marquee no longer available in 2007, Yn Chruinnaght had to reconsider its siting. In 2007, the main focus moved to the Centenary Centre in Peel. The development of traditional arts in the Isle of Man has continued apace since the late 1960s. Mona Douglas recognised that the energy associated with it could be harnessed to revive Yn Chruinnaght. Further development would undoubtedly have taken place in its own way. However, Yn Chruinnaght has provided a focus for thinking about and arranging traditional music, and has been the spur for new creative work drawing on traditional themes.