Кіріспе

Federation and Empire (F&E) – қазіргі уақытта Amarillo Design Bureau Inc. (ADB) баспасынан шығарылған, Star Trek-тің фантастикалық Star Fleet Universe-де оқиғасы өрбитін стратегиялық деңгейдегі тақталық соғыс ойыны. Бұл жеке өнім, бірақ кейде «Жұлдызды флот шайқастары» ойынының ресми кампаниясын жасаушы деп есептеледі.

Шолу

Жалпы алғанда, «Федерация және Империя» стратегиялық ойынның стандартты үлгісі. Ойыншылар кезекпен өз жағының ресурстарын басқарып, кемелер мен қорғаныс құрылыстарын салады, кемелерін (немесе флоттарын) жауға шабуыл үшін маневрлейді, содан кейін туындаған шайқасты шешеді; қарсыласы өз кезегінде солай жасайды. Детальде келсек, ойын біршама күрделі. Қозғалыс кезінде жау кемелері қозғалып келе жатқан кемелерге қысқа қашықтықтан ден қоюға мүмкін. Бұл күштердің өзара әрекеттесуінің ережелері бар, олар қозғалып жатқан кемелердің бірін немесе барлығын тоқтатуға мәжбүр етеді, жаудың ден қоюымен байланыстырып ұстайды. Қозғалыс аяқталғаннан кейін, қозғалмайтын ойыншы да маңызды нүктелерді қорғауға көмектесу үшін шектеулі резервтік кемелерді шайқасқа жіберуге болады. Шайқас аяқталғаннан кейін, қозғалыс жасаған ойыншы шайқаста болған кемелерді қайта жабдықтау немесе жөндеу орталығына қайтарады, содан кейін жаудың кезегіне дайындалу үшін шектеулі сандағы кемелерді үлкен қашықтыққа жылжытады. Шайқас екі ойыншы өз күштерін орналастырғаннан кейін бірнеше шайқас раундында шешіледі. «Ұрыс күші» – бұл әр ойыншының шайқас алаңындағы жұлдыздық кемелер (және базалар сияқты басқа да бөлімшелер) жинағынан шайқасқа қатысу үшін таңдаған кемелер тобы. «Федерация және Империя» ойынында үйіру шектері жоқ, бірақ ұрыс күшінің кемелері ғана тікелей шайқасқа қатыса алады, және бұл сан ұрыс күшінің белгіленген флагманының басқару рейтингімен шектеледі. Ең жоғары басқару рейтингіне ие кеме кластары – дредноуттар мен ауыр шайқас крейсерлері, олардың рейтингісі онға тең. Басқару крейсерлерінің рейтингісі тоғыз, ауыр крейсерлердің – сегіз, және кіші кеме кластарымен салыстырғанда одан да төмен. Сондықтан дредноуттың басқаруымен онға дейін әскери кеме шайқас фазасына қатыса алады. Кейбір арнайы кемелер бұл шектен асып түсуі мүмкін; мысалы, флоттық барлаушы немесе ұшқышсыз бомбалаушылар эскадрильясы және т.б. Басқару ұпайларын да жұмсап, ұрыс алаңына бөлуге болады, олардың әрқайсысы ұрыс күшіне бір қосымша кеме қосуға мүмкіндік береді. Басқару ұпайлары флот штаб-пәтерінің ұрыс күшін ұйымдастыру және орналастыруға қатысты міндеттемелерін көрсетеді. Шайқас раундысын шешу үшін әрбір кеме/бөлімшенің шабуылдық рейтингісінің факторлары қосылып, ұрыс күшінің күшін немесе жауынгерлік әлеуетін анықтайды. Әр ойыншы кеме капитандығының кемелерін қаншалықты агрессивті басқаратынын көрсететін шайқас қарқынын да таңдайды. БИР (Battle Intensity Rating) көрсеткішімен индекстеліп, электрондық соғысқа түзетулер енгізілгенде, пайыздық көрсеткіш алынады. Бұл көрсеткішті күшпен көбейту арқылы жаудың ұрыс күшіне келтірілген зақымның саны есептеледі. Шабуылдаушы ойыншы осы зақымның бір бөлігін қарсыласының бір (және тек бір) бөлімшесіне бағытталған зақым ретінде бөлуге мүмкіндігі бар. Таңдалған бөлімше оның бетін кері жағына бұра отырып, жарамсыз етіледі. Шабуылшы жаудың бөлімшесін жою үшін өзінің зақымдау көрсеткішінің көбірек бөлігін жұмсауы мүмкін. Бағытталған зақымды пайдаланған кезде шабуылшы әрбір зақым бірлігін жасау үшін өзінің зақым көрсеткішінен екі ұпай жұмсауы керек (бір кеме иесі оны ұрыс күшінде қорғалған позицияда белгілеуі мүмкін, және оған үштен бір қатынаста бағытталған зақыммен шабуыл жасалады. Әдетте бұл кеме флагман немесе әсіресе құнды бірлік, мысалы флот буксирі. Флот барлаушысы және кез келген ұшқышсыз бомбалаушы кемелері де осы артықшылықты пайдаланады). Жалпы соғыс кезінде Коалиция (Ромулан, Клингон және Лиран флоттары) аз санда қолданған «маулер» деп аталатын арнайы соғыс кемелері бір-бір қатынаста бағытталған зақым келтіруі мүмкін. Бағытталған зақым шешілгеннен кейін, қалған зақым ұпайларын қорғаушы өзіне тигізген зақымның алған зақымына бір-бір қатынасымен таңдайды. Екі ойыншы да өздерінің шайқас нәтижелерін бір уақытта есептейді және өздерінің шабуылдарының әсерін шешу үшін кезекпен әрекет етеді. Бұл әрекеттер бір шайқас раундысын аяқтайды. Келесі раунд басталғанға дейін ойыншылар өздерінің әскери күштері мен шайқасқа қатыспайтын кемелер арасында, мысалы, истребительдер мен жылдам патрульдік кемелер арасында ақаулық бөлімшелерін ауыстыра алады. Мұндай ауыстырудың мақсаты – жойылған бөлімшелерді ауыстыру және келесі шайқас раундына дейін ұрыс күшіндегі тасымалдаушыларды және/немесе PF флотилияларын толық қуатына қалпына келтіру. Содан кейін, келесі раундқа дейін әр ойыншы шайқасты жалғастыруды немесе шайқас алаңынан шығуды шешуі керек. Егер солай болса, оның қарсыласы қууға мүмкіндік алады (әдетте, шығуға тырысқан жарамсыз кемелерді жою үшін). Шайқас раундтары біреуі шайқас алаңынан шыққанға дейін немесе жойылғанға дейін қайталанады. Флагман жойылған немесе шығарылған жағдайда қосымша қадам қажет: егер ауыстыру флагманы ұрыс күшіндегі кемелерді басқаруға қажетті басқару рейтингісіне ие болмаса, онда ұрыс күші жаңа флагманның басқару рейтингісіне дейін ерікті түрде қысқартылуы керек. Базалар және/немесе планеталар бар шайқас алаңдарында шайқасты шешу әртүрлі. Мұнда шабуылдаушы қорғаушыға шабуылдаушының ұрыс күші базадан/планетадан алыс қашықтықта қорғаушының мобильді бөлімшелерімен қатыса алатын «жақындау шайқасын» ұсынуы керек. База/планета тікелей шайқасқа қатыса алмайды, бірақ электрондық соғыс қолдауын көрсетеді және ақаулық бөлімшелерін жібере алады. Мұнда қорғаушы үшін артықшылық – база/планета шабуылшы қорғаушының ұрыс күшін жойғанға дейін немесе ығыстырғанға дейін атуға боламайды. Қорғаушы жақындау шайқасын қабылдамаса, онда база/планета оның ұрыс күшіне қосылуы мүмкін, жою қаупімен (немесе планета жағдайында – жаулап алу немесе қирату). Әр түрлі жарыстардың/империялардың астаналық гексагонларында (барлығында бірнеше туған планеталар мен барлық маңызды кеме құрылыс орындары бар) шайқасқа дейінгі арнайы процедура қорғаушының әрбір туған планета/кеме құрылыс орны үшін бөлек ұрыс күштеріне флотын бөлуін қамтиды. Қорғаушының әрбір орналасқан күштерін қарап шыққаннан кейін, шабуылдаушы да қорғаушының әрбір орны үшін тәуелсіз ұрыс күштерін құрайды; содан кейін әдеттегі база/планета процедурасы жақындау шайқасын міндетті түрде ұсынуды қамтиды. Ойынның негізгі мақсаты – Жалпы соғыс, «Жұлдыз флоты» әлемінде өткен 18 жылдық қақтығыс, ол Альфа Октанттың барлық маңызды державаларын қамтиды. Картографиядағы әдеттегі ойындармен салыстырғанда масштаб өте үлкен, картадағы әрбір гексагон 500 парсекке тең. Ережелерде айтылғандай, бұл картада көрсетілген Галактиканы екі өлшемді нысанға дейін азайтады, өйткені тек орталық бөлігі ғана бір гексагоннан үлкен қимаға ие, ал орталық бөлік картада көрсетілмейді. Бөлімшелер әдетте жеке кемелер болып табылады, әрқайсысының өзінің шайқас рейтингісі бар. Әрбір галактикалық үкімет немесе «империя» ондаған, тіпті жүздеген кемелерге ие болуы мүмкін, бұл «кішкентай» стратегиялық ойын сияқты ғана картада қолданылатын контрлердің өте көп санын қамтиды. Алайда, ADB-ден тікелей сатып алуға болатын әлдеқайда үлкен карталар бұл мәселені айтарлықтай азайтады. Ойын көмекші құралдары жеке контрлердің үлкен флоттарды ұсынуына да мүмкіндік береді, құрамындағы кеме контрлері картадан тыс сақталады. Аты жоқ екі ойыншылық ойын болғанымен, ойыншылар әрбір империяның жазбаларын бөлек сақтауы керек, яғни әр жақты империяларға бір ойыншыдан кем емес команда ретінде ойнату оңай. Командалық ойынға сегіз адамға дейін қатыса алады, бірақ әдетте төрт немесе бес ойыншы қатысады. Негізгі жиынтықта Жалпы соғыстың барлық кезеңін көрсететін жеке сценарийлер сериясы бар. Сонымен қатар, ол «Жұлдыз флоты» әлемінің канондық уақыт шебінен тыс еркін науқандарды ойнауға мүмкіндік береді, әрбір галактикалық империя үшін канондық күштерді ұсынады. Көлемдік жиынтықтар әдетте сценарийлердің бірнешеуін қамтиды, олар Жалпы соғыстың нақты бір бөлігіне немесе соғыстың қалай басталуының басқаша жолына арналған. Аймақтағы басқа қақтығыстарды көрсететін шектеулі сценарийлер де бар, мысалы Төрт держава соғысы.

Ерте нұсқалары

Federation and Empire 1986 жылы Task Force Games (TFG) баспасында жарық көрген. Содан бері ережелер бес рет жаңартылды. Барлық нұсқаларында "флот сызбалары" (артық сандарды картадан тыс сақтауға арналған парақтар), "капитал сызбалары" (әртүрлі империялардың бас жүйелерінің құрамын егжей-тегжейлі көрсету үшін) және негізгі карта бар. Алғашқы жиынтыққа кемелерге арналған екі жақты сандардың 10 нөмірленген парағы, сондай-ақ маркерлер және басқа да заттарға арналған бір жақты сандардың екі парағы кірген. TFG-нің Жұлдыз флоты әлемі үшін бірінші стратегиялық деңгейдегі ойыны – 1981 жылы шыққан Federation Space болды. Ол Федерация мен Империяның ағымдағы жұмыс жобасынан туындаған, сондықтан екеуінің арасында елеулі айырмашылықтар болғанымен, оны оның "үлкен інісі" деп санауға болады. Мұндай айырмашылықтардың бірі – Federation Space ұрыс шешімінде "ұрыс күші" тұжырымдамасын қолданбады. Барлық жұлдыз кемелері шайқасқа қатысты. Нәтижесінде, кемелердің саны сапасынан басымдық танытты. Бұл көбінесе клингондық Ғарыш флотының көптеген нашар кемелері Федерацияның аз, бірақ жоғары сапалы Жұлдыз флотына қарсы үстемдік тануына әкеп соқты. F&E-мен тағы бір айырмашылық – флот тасымалдаушыларын және олардың истребительдерін басқару ережелері толыққанды болмады.

Делюкс нұсқасы

Federation and Empire Deluxe Edition 1989 жылы TFG компаниясымен "Rev 1" ереже кітабы, жақсырақ карта және жаңа санағыштар жинағымен жарияланды. Deluxe Edition екі бір жақты санақ парағын сақтап қалды, бірақ екі жақты санақ парағының үш бірдей жиынтығы болды (А, В, С және D деп аталады), шағын мөлшердегі бірегей бірліктерді алып тастау арқылы екі қосымша парақ берді. Келесі басылымдарда "Rev 2" және "Rev 3" ереже кітаптары жаңартылды. Ол кезде ережелерде алдағы кеңейтім, Total War туралы айтылды, ол қорапқа сыймаған барлық нәрсені қамтамасыз етуі күтілді. Алайда, жаңа кемелер мен идеялар Star Fleet Battles арқылы SFU-ға үнемі енгізіліп тұрғандықтан, бұл ұсынылған кеңейтім тез арада бастапқы ойынмен бірдей деңгейге жетті. Carrier War (қосымша атауы Total War Part One) 1993 жылы F&E үшін ұсынылған алғашқы қосымша болды. Ол жаңа ережелерден, жаңа сценарийлерден және жеке тасымалдаушылар мен эскорттарды қамтамасыз ететін санағыштардан тұрды (бұрынғыда орынды үнемдеу үшін алдын ала белгіленген "топтарда" ғана болған). Special Operations 1993 жылы жарық көрген кішкентай модуль болды, ол бірнеше жаңа ережелерді енгізді, мысалы, Клингондық стазис өрісін тудыратын генераторлар. Marine Assault 1995 жылы жарық көрді және стратегиялық операцияларда құрлық әскерлері мен теңіз жауынгерлерін пайдалану туралы толыққанды ережелерді қамтыды.

2000 жылғы басылым

Амарилло дизайн бюросы TFG-дан барлық Жұлдыз флоты ғалам материалдарын басып шығаруды қабылдаған кезде, олар Deluxe Edition-ті сатуды жалғастырды, бірақ көп ұзамай 2000 жылы ережелердің тағы бір үлкен қайта жазылуын шығарды. Бұл "Rev 4" ереже кітабы әдетте "F&E2K" деп аталады. 2004 жылы есептік кестелер қайтадан ABCD-ден Бір және Екі-ге ауыстырылды. (Қазіргі парақтар бұрынғы парақтардан екі есе үлкен.) Жалпы, санағыштар саны бірдей, бірақ ойыншылар қосымшасы керек санағыштар екіге бөлінген, сондықтан оларды бөлек сатып алуға болады. Санақшылар соққымен ұрып шыққаннан кейін "F&E2K4" пен алдыңғы нұсқаның арасында ешқандай айырмашылық жоқ. 2003 жылы жарық көрген Advanced Operations, F&E2K-де қайта жазылғаннан кейін алғашқы жаңа кеңейту болды және X кемелері, ауыр соғыс қиратушылары, сондай-ақ рейдтер мен ұрыс топтары сияқты кең ережелерге негізделген Жалпы соғыстың соңғы жылдарына назар аударады. 2003 жылы жарық көрген Combined Operations, Special Ops және Marine Assault-тың жаңартылған алмастырушысы болды. Ол бұрынғы кеңейтулердің элементтерін қайта жазуды қамтамасыз етті және полиция кемелері сияқты жаңа мазмұнды қамтыды. Fighter Operations 2004 жылы Carrier War-дің жаңартылған нұсқасы ретінде жарық көрді және ойынға жаңа тасымалдаушылар түрлерін енгізді. 2004 жылы жарық көрген Planetary Operations кітабында планеталық жөндеу доктары мен қойма деңгейіндегі жөндеу сияқты кемелерді өндіру мен жөндеудің көптеген жолдары көрсетілген. Strategic Operations ойындағы жүйеге ауруханалық кемелер, секторлық базалар, дипломатиялық командалар және басқа да қосымшалар үшін ережелер мен санағыштарды қамтиды. Сонымен қатар, Captain's Log ойынға арналған тұрақты бөлімге ие және көбінесе болашақ кеңейтулер үшін алдын ала материалды қамтиды, мысалы 25-ші нөмірдегі Жұлдызаралық конкордиум үшін сынақ ережелері.

2010 жылғы басылым

2010 жылдың наурызында ADB Inc. «Федерация мен Империя» ойынының 2000 жылғы басылымынан бергі алғашқы маңызды өзгерісі болған жаңа басылымын шығарды. Карта және түрлі кестелер бұрынғы басылыммен толықтай сәйкес болса да, басты айырмашылықтар – жаңа ережелер жинағы және толығымен жаңа санау парақтары. 2010 жылғы ережелер жинағы барлық бұрынғы қателерді қамтиды және бұрынғы басылымнан бері 10 жыл ішінде анықталған жаңа мәселелерді шешеді. Көптеген ережелер түрлі кеңейтімдермен үйлесімді болуы және жаңа санау парақтарында ұсынылған кеңейтілген санау жиынтығын қолдануы үшін жаңартылды. Өндірістегі өзгерістерге байланысты санау парақтарында енді 2100-ден астам санау элементі бар (алдыңғы басылымда 1500-ден астам болған). Бұл ойындағы көптеген авиациялық топтардың бірнеше кемеден тұратын санау элементтерінің орнына жеке кемелер ретінде бейнеленуіне мүмкіндік берді, ал жаңа ережелер бұрын қажет болған арнайы тіркеуді жойды. ADB болашақта Deluxe Edition кеңейтімдерін жаңа 2010 жылғы ережелерге көшіруді жоспарлап отыр. 2011 жылдың маусымында жарық көрген «ISC War» ойыны 25 жылдық күтістен кейін Interstellar Concordium-ты ойынға енгізеді. Ойынға Жалпы соғыстың соңындағы «ISC бейбіттендіру» сценарийі, сондай-ақ Жалпы соғыстың басында ISC-нің шекараларын кеңейту сценарийі кіреді. 2017 жылы жарық көрген «Кіші империялар» ойыны Вуддар, Лира Демократиялық Республикасы және Селториандар үшін ережелер мен санау элементтерін, сондай-ақ осы империяларды көрсететін бірнеше сценарийлерді қамтиды. «Тактикалық операциялар» өнімі негізінен санау элементтерінен тұрады, ең төменгі деңгейдегі ережелерді қамтиды және бұрын жарық көрген Star Fleet Battles өнімдерінен қазіргі ойында жоқ кемелерді қосады. «Азаматтық соғыстар» Ромулдық Азаматтық соғыс пен Кзинти Қайту соғысын (екеуі де Жалпы соғыстың соңында болған), Жалпы соғысқа дейінгі Лира Азаматтық соғыстарын, сондай-ақ WYN және Лира Демократиялық Республикасының «Федерация мен Империя» жүйесіне енгізілуін қамтиды. «Ұшқыштар операциясы» 2016 жылы қайта жаңартылды.

Пікірлер

Ойыншы #4 (қазан, 1986)