Кіріспе
Айналадағы фонға үнемі бейімделіп өзгеріп отыратын камуфляж
Активті камуфляж немесе адаптивті камуфляж – жануарлар немесе әскери техника сияқты нысандардың қоршаған ортасына жылдам бейімделетін камуфляж түрі. Теориялық тұрғыдан алғанда, активті камуфляж көзбен көру арқылы анықтаудан толыққанды жасыруға мүмкіндік береді. Активті камуфляжты жануарлардың көптеген түрлері қолданады, оның ішінде құрлықтағы бауырымен жорғалаушылар, теңіздегі жұмсақ денелілер мен табақша балықтар бар. Жануарлар активті камуфляжға түсін өзгерту арқылы және (кеңірдектер сияқты теңіз жануарларының арасында) биолюминесценцияны пайдалана отырып, қарсы жарықтандыру арқылы қол жеткізеді. Әскери қарсы жарықтандыру камуфляжы алғаш рет Екінші дүниежүзілік соғыс кезінде теңізде зерттелді. Соңғы зерттеулер көзге көрінетін фонды сезіну үшін камераларды пайдалану және сыртқы түрін өзгерте алатын Пельтье панельдерін немесе жабындарды басқару арқылы жасыруға бағытталған.
Жануарларда
Белсенді камуфляж жануарлардың бірнеше тобында, оның ішінде баспаяқты моллюскаларда қолданылады. Биолюминесценция теңіз жануарларында кең таралған, сондықтан қарсы жарықтандыру да жиі кездесуі мүмкін, бірақ жарықтың басқа да мақсаттары бар, мысалы, олжаны тартып алу және сигнал беру.
Түс өзгеруі
Түс өзгертуі әртүрлі фонға қарсы жасыруға мүмкіндік береді. Сегіз аяқтылардың көптеген түрлері, оның ішінде сегізбалықтар, күтіқабақтар және калмарлар, сондай-ақ кейбір құрлықта тіршілік ететін қосмекенділер мен бауырымен жорғалаушылар, мысалы хамелеондар мен анолалар, түсі мен өрнегін жылдам өзгерте алады, бірақ мұның басты себептері жасыру ғана емес, сонымен қатар сигнал беру болып табылады. Жүзбе қабықтылардың белсенді жасыруы АҚШ-тағы әскери зерттеулерге серпін берді. Түс өзгерту арқылы белсенді жасыруды көптеген теңіз түбінде тіршілік ететін жалпақ балықтар қолданады, мысалы, көкбалық, тілбалық және жапырақбалық сияқтылар, олар төмендегі теңіз түбінің өрнегі мен түсін белсенді түрде көшіреді. Мысалы, тропикалық Bothus ocellatus балығы "көптеген фон текстураларына" сай түс алады. Сонымен қатар, маржан рифтерінде тіршілік ететін су өсімдігіне ұқсайтын балық түсін қоршаған ортасына бейімдей алады.
Зерттеуде
Активті камуфляж объектілерді қоршаған ортаға ұқсатып қана қоймай, нақты имитация арқылы "іллюзиялық ашықтықпен" тиімді түрде көрінбейтін етіп, және объектінің сыртқы түрін оның фонындағы өзгерістерге байланысты өзгертіп, жасыруды қамтамасыз етеді. "Ехуди" жобасында ұшақтарға төмен қарқынды көк жарық проекцияланды. Аспан жарық болғандықтан, жарықтандырылмаған ұшақ (кез келген түсті) көрінетін болуы мүмкін. Ұшақ аз мөлшерде өлшенген көк жарық шығару арқылы, оның орташа жарықтығы аспанның жарықтығымен жақсы сәйкес келеді, соның арқасында ұшақ анықталмай тұрып нысанаға жақындауға мүмкіндік алады. Bell Textron компаниясы 2021 жылдың 28 қаңтарында # 17/161075 нөмірімен "Ұшақтың белсенді визуалды жасыру жүйесі" деген патентке өтініш берді, ол ұшақтың сыртқы құрылымын аспанмен үйлестіру үшін люминесцентті бояу схемасын проекциялау және басқару үшін белсенді камера жүйесімен бірге электролюминесцентті бояуды пайдалануды ұсынады.
Мүмкін болатын технологиялар
Активті камуфляж енді органикалық жарықдиодтар және басқа да технологияларды пайдалану арқылы дамытылуы мүмкін, олардың көмегімен суреттерді дұрыс емес пішіндегі беттерге проекциялауға болады. Камерадан алынған визуальды деректерді қолдана отырып, объектіні адам көзі мен оптикалық сенсорлар үшін қозғалмай тұрғанда анықталмауы үшін жеткілікті түрде жасыруға болады. Камуфляж қозғалыс кезінде әлсірейді, бірақ активті камуфляж жылжып бара жатқан нысананы көруді қиындата алады. Дегенмен, активті камуфляж бір мезгілде бір бағытта тиімді жұмыс істейді, сондықтан байқаушы мен жасырылған объектінің өзара орналасуын білу қажет. Фазалық массивтік оптика активті камуфляжды объектіде фондық пейзаждың екі өлшемді суретін шығару арқылы емес, есептеулі голография арқылы жасырылатын объектінің фондық пейзажының үш өлшемді голограммасын жасау арқылы іске асырады. Екі өлшемді суреттен айырмашылығы, голографиялық сурет көрерменнің қашықтығына немесе көру бұрышына қарамастан, объектінің артындағы нағыз пейзаж сияқты көрінеді.
Әскери үлгілер
[[Файл:Адаптивті инфрақызыл маскировкалық демонстрация машина ретінде жасырынған танк.jpg|thumb|upright=1.4|Адаптивті инфрақызыл жағылғылары бар бронетранспортты құрылғы, өшірілген (сол жақта), және үлкен машинаны имитациялау үшін қосылған (оң жақта)]
Көркем шығармаларда
Белсенді камуфляж технологиясы, көру арқылы да, басқа да жолдармен, ғылыми фантастика әңгімелерінде жиі қолданылатын сюжеттік құрал болып табылады. Star Trek франшизасы осы ұғымды енгізді, ал Star Trek: Voyager сериалында адамдар "био-өшіргіштерді" пайдаланып, қарсыластары олардың бар екенін сезбей Борг Кубына сұғынады. Predator фильмдеріндегі басты қарсыластар да белсенді камуфляж қолданады. Halo сериясы, Deus Ex: Human Revolution және Crysis сериясы сияқты көптеген бейне ойындарда ойыншылар көрінбейтін құрылғыларды алуға және пайдалануға мүмкіндік алады.