Чет Аткинс: «Гитар шебері» және Нэшвилл дыбысының жасаушысы

Кіріспе

Америкалық кантри музыкасының гитарисі (1924–2001)

Честер Бертон Аткинс (20 маусым 1924 – 30 маусым 2001), сонымен қатар "Mr. Guitar" және "The Country Gentleman" есімдерімен танымал американдық музыкант, Оуэн Брэдли және Боб Фергюсонмен бірге Нешвилл дыбысын жасауға көмектесті – бұл кантри музыка стилі ересектерге арналған поп-музыка тыңдаушыларына үлкен қызығушылық тудырды. Ол негізінен гитарада ойнаса, сонымен қатар мандолина, скрипка, банджо және укулеледе де ойнайтын, кейде ән де шырқатын. Аткинстің ерекше орындау стилі Мерл Трэвис шабыттандырды. Басқа да маңызды гитарадағы әсері бар тұлғалар – Джанго Рейнхардт, Джордж Барнс, Лес Пол және кейін Джерри Рид. 2023 жылы Аткинс барлық уақыттағы ең жақсы гитаристтердің 39-ы деп танылды. Көптеген наградалардың ішінде Аткинс 14 Грэмми сыйлығын және Грэмми өмірлік жетістіктері үшін сыйлығын алды. Ол сондай-ақ Country Music Association сыйлығымен "Жылдың ең үздік аспапшысы" номинациясында тоғыз рет марапатталды. Ол Рок-н-ролл Даңқы залына, Кантри музыкасы Даңқы залы мен мұражайына және Музыканттар Даңқы залы мен мұражайына енгізілді. Джордж Харрисон да Чет Аткинстен шабыт алды; Beatles тобының "All My Loving" сияқты ерте әндерінде оның ықпалы байқалады.

Балалық шағы және ерте өмір

Аткинс 1924 жылғы 20 маусымда Теннесси штатының Латтрелл қаласында, Клинч тауының жанында дүниеге келді. Ол алты жасында ата-анасы ажырасып, содан кейін анасы тәрбиеледі. Ол үш ұл мен бір қыздың ең кішісі еді. Алғаш укулеледе ойнай бастады, кейін скрипкаға көшті, бірақ тоғыз жасында ағасы Лоуэллмен ескі пистолет пен бірнеше шаруа жұмысына гитарамен айырбастасты. 1974 жылғы өмірбаянында ол: "Біз тым кедей едік, біздің төңірегіміздегілер де сондай кедей еді, соғыс жылдарына дейін ешкім де экономикалық дағдарыс болғанын білмеді" деді. Астмасының күрделілігіне байланысты Колумбстан тыс, Фортсонға (Джорджия штаты) әкесімен бірге көшуге мәжбүр болды. Аткинс музыкаға ғашық, сезімтал жас еді. Ауруының салдарынан, тыныс алуына қолайлы болу үшін тік спинкалы креслода ұйықтауға мәжбүр болды. Сол түндері гитарасын ұстап, ұйықтайтынша тартып, осы әдеті өмірі бойы сақталды. Фортсон қаласында тұрғанда, Аткинс тарихи Маунтин Хилл мектебінде оқыды. 1990 жылдары мектептің бұзылуынан сақтап қалу үшін бірқатар қайырымдастық концерттер берді. Әңгімелерде, кішкентай кезінде досы немесе туысы келгенде, гитара тартып жатқанда, оған тым жақын отырып, құлағын аспапқа жақын қоятындықтан, ойнауға қиындық туғызған. Оның алғашқы гитарасының құлағында шеге болды және ол соншалықты қисайған еді, тек алғашқы бірнеше табақтарды ғана пайдалануға болады. Кейін жартылай акустикалық электрогитара мен күшейткіш сатып алды, бірақ үйде электр қуаты болмағандықтан, розетка табу үшін көп шақырым жол жүруге тура келді. Өмірінің кейінгі жылдарында ол өзіне (Джон Ноулз, Томми Эммануэль, Стив Уоринер және Джерри Ридпен бірге) CGP ("Certified Guitar Player") құрметті атағын берді. Оның жарты інісі Джим Нью-Йорктегі Лес Пол тобымен жұмыс істеген, табысты гитарист болды. Бұл ертедегі әсер оның ерекше ойнау стилін қалыптастырды.

Музыкалық мансабының алғашқы жылдары

1942 жылы орта мектепті тастағаннан кейін Аткинс Ноксвиллдегі WNOX (AM) (қазіргі WNML) радиосында жұмысқа орналасты, онда ол әнші Билл Карлайл және комик Арчи Кэмпбеллмен бірге скрипка мен гитарада ойнады және станцияның Dixieland Swingsters тобының мүшесі болды – бұл кішкентай свинг аспаптық тобы еді. Үш жылдан кейін ол Огайо штатының Цинциннати қаласындағы WLW AM радиостанциясына көшті, онда бұрын Мерл Трэвис жұмыс істеген. Алты айдан соң ол Ралиге көшіп, Джонни мен Джекпен жұмыс істеді, содан кейін Вирджиния штатының Ричмонд қаласына барды, онда Sunshine Sue Workman-мен бірге өнер көрсетті. Аткинстің ұялшақ мінезі оған кедергі келтірді, сондай-ақ оның өте күрделі стилі көптеген адамдарды оның шынымен "ел" екеніне күдік тудырды. Ол жиі жұмыстан шығарылды, бірақ көп ұзамай өзінің ерекше ойнау қабілетінің арқасында тағы бір радиостанцияда жұмыс таба алды. Чикагоға саяхаттап, Аткинс WLS AM-нің National Barn Dance бағдарламасының жұлдызы Ред Фоулиге сынақтан өтті, ол Grand Ole Opry-ге қосылатын болды. Аткинс 1946 жылы Opry-де алғаш рет Фоулидің тобының мүшесі ретінде өнер көрсетті. Сол жылы ол Нэшвиллдегі Bullet Records лейблы үшін бір сингл жазды. "Guitar Blues" атты сингл өте прогрессивті болды, оның ішінде Нэшвиллдің би тобының музыканты Датч Макмилланның кларнет солосы және продюсер Оуэн Брэдли еңбек етті. Ол Opry-де жеке нөмірмен өнер көрсетті, бірақ оны қысқартқаннан кейін Аткинс Миссури штатының Спрингфилд қаласындағы KWTO радиостанциясына көшті. Дегенмен, Си Симанның қолдауына қарамастан, ол "елдікке" жетпейтіндігі үшін көп ұзамай жұмыстан шығарылды. RCA Victor үшін әлі хит жазба жасамаса да, оның беделі артып келе жатты. Нью-Йорктегі продюсерге RCA Victor әртістері үшін Нэшвиллдегі жазбаларды ұйымдастыруға көмек қажет болғанда, ол Шольске сессия жетекшісі ретінде көмектесе бастады. Аткинстің алғашқы хиті "Mr. Sandman" болды, содан кейін Хэнк Сноумен дуэт ретінде жазған "Silver Bell" әні шықты. Оның альбомдары да танымал бола бастады. 1956 жылдың жазында ол ABC телеарнасының The Eddy Arnold Show бағдарламасында, ал 1957 және 1958 жылдары Country Music Jubilee (кейін Jubilee USA деп аталды) бағдарламаларында өнер көрсетті. Жазумен қатар, Аткинс 1955 жылдан 1980 жылға дейін танымал Chet Atkins электр гитараларын шығарған Gretsch компаниясының дизайн кеңесшісі болды. Ол RCA Victor Nashville студиясының менеджері болды, соңынан аңызға айналған RCA Studio B студиясын аяқтауға ықпал етті және оның аяқталуын көрді, бұл қазір әйгілі Music Row-да жазба жасау үшін арнайы салынған алғашқы студия болды. Кейінірек Чет пен Оуэн Брэдли RCA Studio B студиясының іргелес ғимараты RCA Studio A студиясын құруға да белсенді қатысты. Дон Гибсонның "Oh Lonesome Me" және "Blue Blue Day" әндері де осы студияда жазылды. Елдік хиттердің поп-музыкаға көшіп кетуі бұрынғыдан жиі бола бастады. Ол Брэдлимен бірге продюсерді алдыңғы қатарға шығарды, суретшінің материал таңдауы мен музыкалық қосымшаларын бағыттап отырды. Басқа Нэшвилл продюсерлері осы табысты формуланы тез көшіріп алды, нәтижесінде кейбір елдік хиттер поп-музыкада да табысқа жетті. Аткинс өзінің жеке жазбаларын жасады, көбінесе поп-стандарттары мен джазды күрделі үй студиясында жаздырып, көбінесе RCA-да ритмді тректерді жазып, үйде сололық бөліктерін қосып, нәтижелер оны қанағаттандырмайынша тректерді жетілдіріп шығарды. Кейінірек Брэдли оның дыбысына қалай қол жеткізгенін сұрағанда, Аткинс оған "Бұл Портер" деді. Портер Аткинсті жазба жасағанда музыканттарға құрметпен қарағанын айтты – егер біреуі дұрыс емес ойнаса, ол оны атымен атамайтын. Оның орнына ол "бізде аздап күйін келтіру мәселесі бар, бәрі тексеріп көрсін" дейтін. Кейде бұл радио арқылы да естілетін. Ол ешкімнің бас бармақ пен меңзер саусағымен ойнай алмайтынына сенімді болды (Трэвис дәл осылай ойнады), және ол бас бармақ пен екі саусақты қажет етеді деп болжады, және бұл оның бастапқы және жетілдірген стилі болды. Ол студиялық музыканттармен бірге джем ойнағанды ұнататын, оларды 1960 жылы Ньюпорт джаз фестивалінде өнер көрсетуге шақырды. Бұл қойылым тәртіпсіздіктерге байланысты тоқтатылды, бірақ топтың тікелей эфирдегі жазбасы (Ньюпорттағы тәртіпсіздіктен кейін) шығарылды. Аткинс Ақ үйге Джон Кеннедиден бастап Джордж Бушқа дейінгі барлық АҚШ президенттерінің шақыруымен өнер көрсетті. Аткинс 1980-ші жылдары Million Dollar Band тобының мүшесі болды. Ол "Yankee Doodle Dixie" әнімен де танымал, онда ол "Yankee Doodle" және "Dixie" әндерін бір уақытта, бір гитарада орындады. Оның ұстазы Шоулс 1968 жылы қайтыс болғанға дейін Аткинс RCA-ның елдік бөлімшесінің вице-президенті болды. 1987 жылы Nine O One Network журналына берген сұхбатында ол өзінің жоғарылауынан "ұялып қалғанын" айтты: "Мен гитарист ретінде танылғым келді және олар сізге ақшаның орнына осындай атақтар беретінін де білемін. Сондықтан олар сізді вице-президент етуді қалағанда сақтаныңыз". Ол 1960-шы жылдары Waylon Jennings, Willie Nelson, Connie Smith, Bobby Bare, Dolly Parton, Jerry Reed және John Hartford сияқты әртістерді лейблға әкелді және көптеген басқаларын шабыттандырып, көмектесті. 1960-шы жылдардың ортасында, азаматтық құқықтар қозғалысы Оңтүстікте зорлық-зомбылыққа ұшыраған кезде, ол елдік музыканың алғашқы афроамерикандық әншісі Чарли Прайдқа қол қою арқылы үлкен тәуекел етті, ол Аткинстің бастапқыда дамытқан тегіс музыкасынан гөрі шикі елдік әндерді орындады. Аткинстің ең үлкен хиті 1965 жылы "Yakety Axe" әні болды, ол оның достасы саксофоншы Бутс Рэндольфтың "Yakety Sax" әніне негізделген. Ол сол кезде сирек өнер көрсетті және ақырында жұмысын жеңілдету үшін Боб Фергюсон және Фелтон Джарвис сияқты басқа RCA продюсерлерін жалдады. Кейінірек ол радиоға оралды, Garrison Keillor-дың Prairie Home Companion бағдарламасында, American Public Media радиосында өнер көрсетті, тіпті кейде скрипканы да қолға алды. 2002 жылы Аткинс өмірден өткеннен кейін Rock and Roll Hall of Fame-ге енгізілді. Оның естелік қызметі Нэшвиллдегі Ryman Auditorium-да өтті. Ол Нэшвиллдегі Harpeth Hills Memory Gardens зиратына жерленді. Оңтүстік Джорджиядағы (LaGrange және Columbus қалалары арасында) Interstate 185 жолының бір бөлігі "Chet Atkins Parkway" деп аталды. Бұл жолдың бөлігі Фортсон қаласынан өтеді, онда Аткинс балалық шағын өткізді. 13 жасында болашақ джаз гитарисі Эрл Клуг The Perry Como Show бағдарламасында Аткинстің өнер көрсетуін көріп, қатты әсерленді. Ол Дойл Дайксқа да үлкен әсер етті және Томми Эммануэльге шабыт берді. Джонни Винтердің бас бармақпен ойнау стилі Аткинстің ойнауынан туындады. Стив Хау Аткинсті өзінің сүйікті "әмбебап гитарисі" деп атады, оған "музыканың әртүрлі салаларында одан жақсы ойнайтындар бар, бірақ оның барлық жағынан қабілетімен теңесе алатын ешкім болған жоқ. Мен үшін оның ойнағанын тыңдау білім беру болды". Клинт Блэктің Nothin' but the Taillights альбомында "Ode to Chet" әні бар, онда "Because I can win her over like Romeo did Juliet, if I can only show her I can almost pick that legato lick like Chet" және "It'll take more than Mel Bay 1, 2, & 3 if I'm ever gonna play like CGP" деген сөздер бар. Аткинс осы тректе гитарада ойнады. Әннің соңында Блэк пен Аткинс қысқа әңгімелеседі. Аткинстің "Jam Man" әні қазір Esurance компаниясының жарнамаларында қолданылады. 1967 жылы Аткинстің туған күніне арналған "Chet's Tune" әні шығарылды, онда RCA Victor әртістерінің көптеген өкілдері, соның ішінде Эдди Арнольд, Конни Смит, Джерри Рид, Вилли Нельсон, Хэнк Сноу және басқалар қатысты. Әнді Нэшвилл ән авторы Сай Кобен, Аткинстің досы жазған. Сингл елдік хит-парадта 38-орынды иеленді. 2009 жылы Стив Уоринер "My Tribute to Chet Atkins" атты альбом шығарды. Осы альбомнан бір ән, "Producer's Medley", Аткинстің өндірген және орындаған бірнеше әйгілі әндерін Уоринердің қайта жазуын қамтыды. "Producer's Medley" 2010 жылы үздік кантри инструменталдық орындау үшін Grammy сыйлығын жеңіп алды.

After dropping out of high school in 1942, Atkins landed a job at WNOX (AM) (now WNML) radio in Knoxville, where he played fiddle and guitar with the singer Bill Carlisle and the comic Archie Campbell and became a member of the station's Dixieland Swingsters, a small swing instrumental combo. After three years, he moved to WLW AM in Cincinnati, Ohio, where Merle Travis had formerly worked. After six months, he moved to Raleigh and worked with Johnnie and Jack before heading for Richmond, Virginia, where he performed with Sunshine Sue Workman. Atkins's shy personality worked against him, as did the fact that his sophisticated style led many to doubt he was truly "country". He was fired often but was soon able to land another job at another radio station on account of his unique playing ability. Travelling to Chicago, Atkins auditioned for Red Foley, who was leaving his star position on WLS AM's National Barn Dance to join the Grand Ole Opry. Atkins made his first appearance at the Opry in 1946 as a member of Foley's band. He also recorded a single for Nashville based Bullet Records that year. That single, "Guitar Blues", was fairly progressive, including a clarinet solo by the Nashville dance band musician Dutch McMillan and produced by Owen Bradley. He had a solo spot on the Opry, but when that was cut, Atkins moved on to KWTO in Springfield, Missouri. Despite the support of executive Si Siman, however, he soon was fired for not sounding "country enough". While he had not yet had a hit record for RCA Victor, his stature was growing. He began assisting Sholes as a session leader when the New York–based producer needed help organizing Nashville sessions for RCA Victor artists. Atkins's first hit single was "Mr. Sandman", followed by "Silver Bell", which he recorded as a duet with Hank Snow. His albums also became more popular. He was featured on ABC TV's The Eddy Arnold Show in the summer of 1956 and on Country Music Jubilee in 1957 and 1958 (by then renamed Jubilee USA). In addition to recording, Atkins was a design consultant for Gretsch, which manufactured a popular Chet Atkins line of electric guitars from 1955 to 1980. He became manager of RCA Victor's Nashville studios, eventually inspiring and seeing the completion of the legendary RCA Studio B, the first studio built specifically for the purpose of recording on the now famous Music Row. Also later on, Chet and Owen Bradley would become instrumental in the creation of studio B's adjacent building RCA Studio A as well. and Don Gibson's "Oh Lonesome Me" and "Blue Blue Day". The once rare phenomenon of having a country hit cross over to pop success became more common. He and Bradley had essentially put the producer in the driver's seat, guiding an artist's choice of material and the musical background. Other Nashville producers quickly copied this successful formula, which resulted in certain country hits "crossing over" to find success in the pop field. Atkins made his own records, which usually visited pop standards and jazz, in a sophisticated home studio, often recording the rhythm tracks at RCA and adding his solo parts at home, refining the tracks until the results satisfied him. In later years, when Bradley asked how he achieved his sound, Atkins told him "it was Porter." Porter described Atkins as respectful of musicians when recording—if someone was out of tune, he would not single that person out by name. Instead, he would say something like, "we got a little tuning problem Everybody check and see what's going on." occasionally on a primitive radio. He was sure no one could play that articulately with just the thumb and index finger (which was exactly how Travis played), and he assumed it required the thumb and two fingers—and that was the style he pioneered and mastered. He enjoyed jamming with fellow studio musicians, and they were asked to perform at the Newport Jazz Festival in 1960. That performance was cancelled because of rioting, but a live recording of the group (After the Riot at Newport) was released. Atkins performed by invitation at the White House for every U. S. president from John F. Kennedy through to George H. W. Bush. Atkins was a member of the Million Dollar Band during the 1980s. He is also well known for his song "Yankee Doodle Dixie", in which he played "Yankee Doodle" and "Dixie" simultaneously, on the same guitar. Before his mentor Sholes died in 1968, Atkins had become vice president of RCA's country division. In 1987, he told Nine O One Network magazine that he was "ashamed" of his promotion: "I wanted to be known as a guitarist and I know, too, that they give you titles like that in lieu of money. So beware when they want to make you vice president." He had brought Waylon Jennings, Willie Nelson, Connie Smith, Bobby Bare, Dolly Parton, Jerry Reed, and John Hartford to the label in the 1960s and inspired and helped countless others. He took a considerable risk during the mid 1960s, when the civil rights movement sparked violence throughout the South, by signing country music's first African American singer, Charley Pride, who sang rawer country than the smoother music Atkins had pioneered. Atkins's biggest hit single came in 1965, with "Yakety Axe", an adaptation of "Yakety Sax", by his friend, the saxophonist Boots Randolph. He rarely performed in those days and eventually hired other RCA producers, such as Bob Ferguson and Felton Jarvis, to lessen his workload. In later years, he returned to radio, appearing on Garrison Keillor's Prairie Home Companion program, on American Public Media radio, even picking up a fiddle from time to time, In 2002, Atkins was posthumously inducted into the Rock and Roll Hall of Fame. His memorial service was held at Ryman Auditorium in Nashville. He was buried at Harpeth Hills Memory Gardens in Nashville. A stretch of Interstate 185 in southwest Georgia (between LaGrange and Columbus) is named "Chet Atkins Parkway". This stretch of interstate runs through Fortson, where Atkins spent much of his childhood. At the age of 13, the future jazz guitarist Earl Klugh was captivated watching Atkins perform on The Perry Como Show. He was also a big influence on Doyle Dykes, and inspired Tommy Emmanuel. Johnny Winter's thumb picking style came from Atkins' playing. Steve Howe called Atkins his favorite "all round guitarist", adding that "there are those in different areas of music who are better than him, but nobody had the same ability when it comes to being across the board. For me, it was an education to listen to what he did." Clint Black's album Nothin' but the Taillights includes the song "Ode to Chet", which includes the lyrics "'Cause I can win her over like Romeo did Juliet, if I can only show her I can almost pick that legato lick like Chet" and "It'll take more than Mel Bay 1, 2, & 3 if I'm ever gonna play like CGP." Atkins played guitar on the track. At the end of the song, Black and Atkins had a brief conversation. Atkins' song "Jam Man" is currently used in commercials for Esurance. In 1967, a tribute song, "Chet's Tune", was produced for Atkins' birthday, with contributions by a long list of RCA Victor artists, including Eddy Arnold, Connie Smith, Jerry Reed, Willie Nelson, Hank Snow, and others. The song was written by the Nashville songwriter Cy Coben, a friend of Atkins. The single reached number 38 on the country charts. In 2009, Steve Wariner released an album titled My Tribute to Chet Atkins. One song from that record, "Producer's Medley", featured Wariner's recreation of several famous songs that Atkins both produced and performed. "Producer's Medley" won the Grammy for Best Country Instrumental Performance in 2010.