Кіріспе

Б.з.д. V ғасырдағы грек дәрігері және тарихшысы Ктезиас (['/t//iː//ʒ//ə//s/; б.з.б. V ғасырында өмір сүрген), сондай-ақ Книдтік Ктезиас деп те белгілі, Кариядағы Книд қаласынан шыққан грек дәрігері және тарихшысы, ол кезде Ахеменид империясының құрамында болған.

Тарихи оқиғалар

Б.з.б. V ғасырда өмір сүрген Ктесий Ахеменид патшасы Артаксеркс II-нің дәрігері болды, және ол 401 ж.б.з.б. Артаксеркс патшаның өзінің інісі Кіші Кирға қарсы жорығына қатысты. Ктесий Кунакса шайқасында (401 ж.б.з.б.) Артаксеркс патшаның сүйемелдеуші тобында болды, онда Кіші Кир мен оның "Он мың" деп аталатын грек жалдамалы әскерлеріне қарсы күресті. Шайқас кезінде Ктесий патшаның дене жарасын емдеу арқылы медициналық көмек көрсетті. Ол шайқастан кейін гректермен келіссөздер жүргізгендігі, сондай-ақ Бабылдағы патша сарайында өлім жазасына кесілген спартандық генералы Клеархқа көмектескендігі хабарланады. Ктесий өзендер және парсы кірістері туралы трактаттардың авторы, сондай-ақ Ἰνδικά (Индика) деп аталатын Үндістан туралы есеп, және 23 кітаптан тұратын Ассирия мен Парсы тарихы Persica (Περσικά) еңбегін жазды, ол Ион диалектісінде Геродотқа қарсы жазылған. Бұл еңбек Персия патшалық мұрағатының материалдарына негізделгендігі айтылады. Ктесийдің Ассирия патшалары туралы баяндамасы клинописьтің мәліметтерімен сәйкес келмейтіні хабарланады. Сатирик Лукиан Ктесийдің тарихи сенімділігін соншалықты төмен бағалағандықтан, өзінің сатирикалық "Шын оқиғасында" Ктесийді жамандықтар жазаланатын аралға орналастырды. Лукиан былай деп жазды: "Тірі кезінде жалған айтқан және жалған тарих жазғандар ең қатты азап көрді; олардың арасында Книдтің Ктесиас, Геродот және тағы көптеген адамдар болды". Encyclopædia Britannica мәліметінше, Ктесий Персеполистегі Дарий I-нің қабірі жартас беткейінде орналасқан, оған арқандармен жасалған құралдар арқылы жетуге болады деп айтқан.

Индика

Парсылардың Үндістан туралы пікірлерін жазған жазбаны Ктезиас "Индика" деген атпен жазған. Онда шеберлер, философтар, қасиеттері құдайларға ұқсайтын адамдар туралы сипаттамалар, сондай-ақ өлшеуге келмейтін алтын мен басқа да байлықтар мен кереметтер туралы әңгімелер бар. Бұл еңбек парсылардың Үндістан туралы сенімдерін жазып қалғандықтан құнды. Кітаптың өзі тек шашыраңқы үзінділер түрінде және кейінгі авторлардың кітап туралы хабарлары арқылы ғана жеткен.