Аминтос I: Македонияның алғашқы тарихы және Парсы империясына тәуелділік
Amyntas I of Macedon
Аминты I Македония патшасы (б.з.б. 512-498 ж.) – тарихқа белгілі бірінші македондық билеуші. Парсы империясының бағынышы болған, Аргеад әулетінен шыққан.
Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Мазмұны
Кіріспе
Македония патшасы, б.з.д. 512 – 498/497 жж.
King of Macedon, c. 512 – 498/497 BC
Аминтас I (Ἀμύντας) – ежелгі грек Македония патшалығының патшасы, кем дегенде б.з.д. 512/511 жылдан бастап өліміне дейін, 498/497 ж. билік еткен. Оған дейін бірнеше билеушілер болғанымен, Аминтас – бізге сенімді тарихи мәліметтері бар Македонияның алғашқы патшасы. Аминтас билік еткен жылдары Македония б.з.д. 510 жылы Ахеменидтер империясының қарауындағы мемлекетке айналды.
Amyntas I (Ἀμύντας) was king of the ancient Greek kingdom of Macedonia from at least 512/511 until his death in 498/497 BC. Although there were a number of rulers before him, Amyntas is the first king of Macedonia for which we have any reliable historical information. During Amyntas' reign, Macedonia became a vassal state of the Achaemenid Empire in 510 BC.
Өмірбаян
Аминтас Аргеад әулетінің мүшесі және король Альцетастың ұлы болды. Геродотқа сәйкес, Аминтас Македонияның алтыншы патшасы еді. Оның аты белгісіз жұбайынан Александр I және Гигея есімді екі баласы болды.
Amyntas was a member of the Argead dynasty and the son of King Alcetas. According to Herodotus, Amyntas was the sixth king of Macedonia. He had two children with an unnamed spouse: Alexander I and Gygaea.
Парсы империясымен қарым-қатынасы
513 жылы парсы әскерлері, Дарий I басқарып, скифтерге қарсы сәтті жорық жасап, Босфорды кешіп өтті, соның салдарынан Дунайда шекараны бекітті. Дарий Кіші Азиядағы Сардисқа қайтып оралып, өзінің туысы Мегабазға Тракияның қалған бөлігін бағындыруды бұйырды. Мегабаз 512 немесе 511 жылдары батысқа қарай Стримон алқабына жорық жасап, жолында пеониондар сияқты бірнеше тайпаларды бағындырды, олардың кейбіреулерін Азияға жер аударды. Аминтас осы билік бослығынан пайдаланып, Аксиос өзенін кешіп, Амфаксит маңындағы бұрынғы аумағын қайта басып алған болуы мүмкін. Парсылардың дәстүріне сәйкес, Мегабаз шамамен б.з.д. 510 жылы Аминтаспен кездесу үшін жеті елші жіберді, олардың мақсаты "жер мен су" талап ету болды. Бұл талаптың нақты мағынасы әлі де белгісіз болғанымен, Аминтас Мегабаздың талабын қабылдап, елшілерді тойға шақырған сияқты. Геродоттың айтуынша, парсылар кешкі астан кейін әйелдердің қосылуын сұрады, және Аминтас македониялық әдет-ғұрыптарға қайшы болғанына қарамастан, оларға келісім берді. "Ұялдастар мен заңды әйелдер" деп сипатталған әйелдер бастапқыда үстелдің қарсы жағында отырды, бірақ елшілердің талабымен олардың жанына көшті. Шараптан мас болған парсылар әйелдерге қол сұғуға тырысты, бірақ Аминтас парсы билігінен қорқып, үнсіз қалды. Олардың осы әрекеттеріне ашуланған Александр әкесінен рұқсат сұрап, жағдайды өзі шешуге ниеттенді. Аминтас сақтық танытуға кеңес берді, бірақ ақырында келісіп, кетіп қалды, ал Александр әйелдерді де жіберді, олар тек жуынып жатқандарын қонақтарына сендірді. Олардың орнына, әйел кейпінде киінген, қылыштармен қаруланған "сақалсыз еркектер" келіп, жеті елшінің барлығын өлтірді. Парсылар жоғалған елшіліктерді іздеуге кірісті, бірақ Александр оны жасырып, өз қарындасы Гигеяны генерал Бубареске үйлендіріп, оған үлкен пара берді. Қазіргі тарихшылар осы оқиғаның шындығына күмән келтіреді. Геродот бұл оқиғаны Александрдың айлакерлігін көрсету үшін құрастырған болуы мүмкін, немесе ол Македонияға сапар шеккен кезде естігенін қайта айтқан шығар. Сонымен қатар, Аминтас қаншалықты әлсіз немесе ақымақ болса да, мұндай сезімтал дипломатиялық мәселені жас ұлына сеніп тапсыруы екіталай. Гигеяның Бубареске үйленуі тарихи факті ретінде мойындалған; Аминтас оны өзі ұйымдастырған немесе Александр әкесінің өлімінен кейін осы мәселені шешкен болуы мүмкін. Тарихшы Евгений Борза парсы елшілерін өлтіру туралы мәлімдемені қабылдамау арқылы Аминтас билігі кезінде Македонияның вассалдық мемлекет болғанына ешқандай дәлел жоқ деп санайды. Осы аргументке сәйкес, б.з.д. 492 жылы македониялықтарды Мегабаз емес, Мардоний бағындырған. Николай Хаммонд болса, Македония 479 жылы Платея шайқасында парсылар жеңілгенге дейін Скудра сатрапиясының бір бөлігі ретінде адал болғанын мәлімдеді.
In 513 BC, Persian forces led by Darius I crossed the Bosporus in a successful expedition against the Scythians, securing a frontier on the Danube in the process. Darius then returned to Sardis in Asia Minor and ordered his cousin Megabazus to conquer the rest of Thrace. Megabazus marched westward into the Strymon Basin in 512 or 511 BC, subjugating a number of tribes along the way, including the Paeonions, whom he had deported to Asia. Amyntas may have taken advantage of this power vacuum by crossing the Axios River and seizing their former territory around Amphaxitis. In keeping with Persian practice, Megabazus dispatched seven envoys around 510 BC to meet Amyntas, most likely at the palace in Aegae, to demand "earth and water." Although the exact meaning of this request remains unclear, it appears that Amyntas met Megabazus' demands and invited the envoys to a feast. The Persians, according to Herodotus, requested the company of women after dinner, which Amyntas agreed to despite Macedonian customs. The women, identified as "concubines and wedded wives," sat across the table at first, but moved next to the envoys at their insistence. Flushed with wine, they began to fondle the women, but Amyntas remained silent out of fear of Persian power. Alexander, enraged by their actions, asked his father to leave and let him handle the situation. Amyntas advised caution, but eventually left, and Alexander sent the women away as well, assuring his guests that they were only washing themselves. In their place, "beardless men" disguised as women and armed with daggers returned to the party and murdered all seven envoys. The Persians began looking for the missing embassy, but Alexander covered it up by marrying his sister Gygaea to the general Bubares and paying him a large bribe. Modern historians are generally skeptical of the veracity of this story. It could have been fabricated by Herodotus to illustrate Alexander's cunning personality, or he could have simply repeated what he heard while visiting Macedonia. Furthermore, Amyntas, no matter how weak or foolish, is unlikely to have entrusted such a delicate diplomatic situation to his young son. Gygaea's marriage to Bubares is recognized as historical; Amyntas most likely arranged it himself or Alexander handled it after his father's death. Historian Eugene Borza argued that by rejecting the murder of the Persian ambassadors, there is no longer any evidence that Macedonia was a vassal state during Amyntas' reign. In accordance with this argument, Mardonius, not Megabazus, would actually subjugate the Macedonians in 492 BC. Nicholas Hammond, on the other hand, asserted that Macedonia remained a loyal subject as part of the satrapy of Skudra until the Persian defeat at Platea in 479 BC.
Аминтас және Афина
Аминтас басқа мемлекеттермен дипломатиялық қарым-қатынас орнатқан алғашқы македониялық билеуші болды. Атап айтқанда, ол Афиналық Гиппиаспен одақ құрды, ал Гиппиас Афинадан қуылғанда, гректер арасындағы жанжалдарды пайдалану мақсатымен, Термалық шығанақтағы Антемус аумағын оған ұсынды. Гиппиас ұсыныстан бас тартты, сондай-ақ Иолкус ұсынысын да қабылдамады, себебі Аминтас сол кезде Антемусқа иелік етпеген болуы мүмкін, бірақ Гиппиасқа ортақ оккупациялау жоспарын ұсынған еді.
Amyntas was the first Macedonian ruler to have diplomatic relations with other states. In particular, he entered into an alliance with Hippias of Athens, and when Hippias was driven out of Athens he offered him the territory of Anthemus on the Thermaic Gulf with the object of taking advantage of the feuds between the Greeks. Hippias refused the offer and also rejected the offer of Iolcus, as Amyntas probably did not control Anthemus at that time, but was merely suggesting a plan of joint occupation to Hippias.