Ахеменидтер империясы
-
Аминтос I: Македонияның алғашқы тарихы және Парсы империясына тәуелділік
Аминты I Македония патшасы (б.з.б. 512-498 ж.) – тарихқа белгілі бірінші македондық билеуші. Парсы империясының бағынышы болған, Аргеад әулетінен шыққан.
-
Ксенофон: ежелгі грек философы, тарихшысы және әскери қолбасшысы
Ксенофон – грек философы, тарихшы, әскери қолбасшысы. «Анабасис» шығармасы, стратегиялық тактика, Кир кішінің жорығы туралы бағалы мәліметтер ұсынады.
-
б.з.д. 549-540 жылдар: Оқиғалар мен жаңалықтар
549-540 жж.б.д.: Кир Персиялық Лидияны жаулап алады, Пасаргаданы астана етеді. Грек қалаларын Персия империясына қосып, Жерорта теңізіне жол ашады.
-
б.з.д. 529-520 жылдар: Тарихтың шолуы
529-520 жж.б.д. тарихы: Будданың рухани оянуы, Махавираның мокшаға жетуі, және Қытайдағы саяси өзгерістер. Тарихи оқиғалар мен мәдениет туралы ақпарат!
-
б.з.д. 519-510 жылдар: Тарихтың шолуы
519-510 жж. б.з.д.: Қытайда Чжоу патшалығы, Парсыда Персеполь қаласының құрылысы басталды. Дарий I Индияның Пәнджаб айманын жаулап алды. Тарих, археология.
-
Көне Греция тарихы: б.з.д. 408 жыл
408 ж.б.ц. тарихы: Парсы патшасы Дарий II Афинаға қарсы соғысты жалғастырады, Кіші Азиядағы әскерлерге Кіру басшылық етеді. Спарталықтарға қолдау көрсетілді.
-
б.з.д. 709-700 жылдар: Тарихтың шолуы
709-700 жж. б.з.д.: Грек тарихы, Олимпиада ойындары, Кротон қаласының құрылуы, Қытайдағы көтеріліс. Тарихи оқиғалар мен маңызды даталар!
-
Ахемен әулетінің патшасы Артаксеркс I
Артаксеркс I: Әуезовтің ежелгі Парсы патшасы, б.з.д. 465-424 жылдары билеген V патша. Өмірбаяны, билікке келуі туралы мәліметтер. Тарих, Ахеменидтер империясы.
-
Ж.б.д. 356 жыл: Саяси және әскери оқиғалар шолуы
356 ж.б.ц. тарихы: Рим консулдығы, Афина қолбасшысы Харестің Парсы сатрабы АрTabazus қызметіне өтуі, соғыс шығындары және саяси оқиғалар.
-
Крез патшаның тарихы мен құлауы
Крез патшасы: Лидия патшасы, б.з.д. 585-547 ж.ж. билеген. Грек тарихындағы маңызды тұлға, мифтік бейне. Кірістің тарихи рөлі туралы ақпарат.
-
Ктесий Книдский: ежелгі грек дәрігері мен тарихшысы
Ктесий Книдский – б.з.д. 5 ғ. грек дәрігері мен тарихшысы. Әйелдерге көмек көрсеткен, Артаксеркс II патшаның сарайында қызмет еткен. Тарихы туралы біліңіз!
-
Кіші Кірустың өмірі мен әскери жолы
Кир Жас, Лидия сатрабы (б.з.д. 408-401 жж.). Дарий II ұлы, Артаксеркс II-ге қарсы көтеріліс жорығы, грек сарбаздарының шегінуі – Ксенофонның "Анабасис" еңбегінде.
-
Тіссаферн: Лидия және Иония сатрапы (б.з.д. 445-395 жж.)
Тіссаферн (б.з.д. 445-395 жж.) – Лидия және Иония сатрапы, көрнекті парсы әулетінен шыққан, Ксеркс әскербасының немересі. Тарих, Парсы империясы.
-
Ғыгес: Лидия патшасы және Мермнад әулетінің негізін қалаушысы
Гиг, Лидия патшасы (б.з.б. 7 ғ.), Мермнад әулетінің негізін қалаушы. Б.з.б. 680-644 ж. билеген, Лидияны қуатты империяға айналдыруға тырысқан бірінші патша.
-
Мавсол: Кария сатрабы және әйгілі мақбарасы
Мавсол: Кария сатрабы (б.з.д. 377-353 жж.), Әшемен әулетінің билеушісі, әйгілі Мавзолей құрылысшысы. Тарих, мәдениет, ежелгі әлем.
-
Ахеменид әулетінің патшасы Арсес (Артаксеркс II)
Артаксеркс II: Әшемен әулетінің патшасы (б.з.д. 405-358 жж.). Кіріспе, ағайындылық күрес, бүліктер мен сатраптар көтерілісі туралы біліңіз. Тарих, Әшемен империясы.
-
Күнaкса шайқасы: Кіші Кірустың Артаксеркс II-ге қарсы күресі (401 ж.б.д.)
Күнaкса шайқасы: б.з.д. 401 ж. Кир Кіші мен II Артаксеркс арасындағы Ахеменид тағы үшін болған шайқас. Грек сарбаздары, Клеарх басшылығымен, қатысты. Тарихы мен себептері.
-
Бесс, Ахеменид сатрабы және таққа таласушы
Бесс, Ахеменид сатрапы, Дарий III-ті өлтіргеннен кейін өзін патша деп жариялаған. Александр Македонскийге қарсы күресіп, тұтқынға түсіп өлімге кесілген.
-
Багоас: Ахеменид әкімі және патшалардың тағдыры
Багоас – Әшемен әулетінің сарай шаңырағындағы маңызды тұлға, Дарий мен Александрдың кеңесшісі. Египетті қайта бағындырудағы рөлі, өкімет билігі туралы ақпарат.
-
Күріштің ұлы Бардия тарихы
Кир Великий ұлы Бардия (Смердис) – Ахеменид әулетінің мүрагері. Өмірі туралы әртүрлі пікірлер бар: патшалық құрды ма, әлде Гаумата атты салт атқарушы ба?
-
Мегабиз: Ахеменид әскербасының өмірі мен әрекеттері
Мегабиз: ежелгі парсы әскербасы, Дарий I тағына отыруға көмектескен әулеттен. Вавилонды басып алудағы рөлі, Грекияға жорықтары туралы ақпарат.
-
Артабаз: Парсы генералы мен сатрабының тарихы
Артабаз: б.з.д. 5 ғ. Персия әскербасы, Ксеркс I қолбасшысы, Геллеспонт Фригия сатрапы. Ахеменид әулетінен, Дарий I туысы. Грек жорықтарындағы рөлі.
-
Парнабаз II: Фригиялық сатрап және Афинамен күресі
Парнабаз II: Персы сатрапы, Геллеспонт Фригия билеушісі (б.з.д. 413-374). Әулет тарихы, неке және Александр Ұлымен байланысы туралы ақпарат.
-
Иониялық көтеріліс: Парсы империясына қарсы грек қалаларының күресі (б.з.д. 499-493 жж.)
Иониялық көтеріліс (б.з.д. 499-493 жж.): Парсы үстемдігіне қарсы Грек қалаларының әскери бүлігі. Аристогор мен Гистиейдің басшылығымен, себебі – қанағаттанбаушылық.
-
Парсы патшасы Артаксеркс III: Өмір және билік жолы
Артаксеркс III: Ғажап Ахеменид әулетінің патшасы (б.з.д. 359-338 жж.). Өкіметке келу жолы, отбасын құртуы және тарихы туралы біліңіз.
-
Б.з.д. V ғасырындағы грек-парсы соғыстары
Греко-персидскі соғыстар (б.з.д. 499-449 жж.) – ежелгі Грек қала-мемлекеттері мен Ахеменид империясы арасындағы қақтығыстар. Иониа көтерілісі соғысқа себеп болды.
-
Аристогор: Милет тираны және иониялық көтерілістің бастамашысы
Аристогор Милетский (б.з.д. 497/496 ж.) – грек тираны, Иониалық көтерілістің басшысы, Персияға қарсы күрескен. Тарих, Иониа, Персия империясы.
-
Парфия патшасы Митридат I: империяны кеңейту және «Патшалар патшасы» атанымы
Парфия патшасы Митридат I туралы мақала. Оның билігінде Парфия империясы күшейіп, Ария, Бактрия, Вавилон сияқты аймақтарды жаулап алды. Тарих, саясат.
-
Мардоний: Парсы сардарының өмірі мен әскери жолы
Мардоний (б.з.д. 479 ж. қайтыс болған) – ежелгі Грек-Парсы соғыстарындағы парсы әскербасы. Платея шайқасында қаза тапты, Дарий I-нің күйеуі және туысы болған.
-
Қызыл теңіздің патшайымы Артемисия I
Артемисия I – б.з.д. 5 ғасырындағы Кария патшайымы, грек тарихындағы маңызды тұлға. Ксекс I-ге одақтас болып, гректерге қарсы шайқасты. Теңіз шайқастарындағы рөлі.
-
Соғдиан: Ұзаққа солмаған Ахеменид патшасы
Соғдиан – б.з.д. 424-423 жж. Әшемен әулетінің билеушісі. Ұзаққа солмаған билігі туралы мәліметтер аз, көбінесе Ктесийдің жазбаларында кездеседі. Тарих, Әшемендер.
-
Меделіктердің алғашқы патшасы Деиок
Деиок – бірінші медия патшасы, Ассириядан тәуелсіздік алған. Өмір сүрген кезеңі б.з.д. 7 ғасырының бірінші жартысы. Тарихы, ұрпақтары туралы ақпарат.
-
Кияксар: Медия патшасы және оның тарихы
Киаксар: Мед әміршісі, б.з.д. 625-те билік құрған, Ассирияны құлатқан және Иран халықтарын біріктірген күшті басшы. Тарихы мен есімін біліңіз!
-
Орақ тісті соғыс көлігі: Көне замандағы қару
Солтүстік көшпенділердің ежелгі соғыс машиналары: орақ тісті арбалар. Дөңгелектерге орнатылған орақтар жауға қарсы тиімді қару болған. Тарихы мен құрылысы.
-
Лидиялықтар: Тарих, мәдениет және тілі
Лидиялықтар: Батыс Азиядағы ежелгі түркі халық, тілі, мәдениеті, тарихы (б.з.д. 7-6 ғғ.) және астанасы – Сардис қаласы туралы мағлұмат.
-
Милет патшасы Гистией тарихы
Гистай – Милет патшасы (б.з.д. 493 ж. қайтыс болған). Парсы билеушісі Дарий I кезінде Иониа қалаларын басқарған. Оның өмірі мен билігі туралы мақала.
-
Парсы әулетінің негізін қалаушысы Ахамен
Ахемен, Персия әулетінің негізін қалаушысы: өмірі, есімі мен этимологиясы. Тарихы, мифтер және Бехистун жазбаларындағы аты туралы ақпарат.
-
Тимбра шайқасы: Лидия мен Ахеменид империясының арасындағы соғыс
Тимбра шайқасы: б.з.д. 547 ж. Кир Ұлының Лидия патшалығын жеңуі. Кроздан жеңіліс, Сардис қаласының қоршауы, Персия империясының құрылуы.
-
Кроздан Кіші Қыраттың шайқасы: Лидия мен Парсы империяларының арасындағы күрес
Кіші Азия тарихы: 547 ж.б.д. Персияның Кіріш Ұлы мен Лидияның Крез арасындағы Птерия шайқасы. Кезделген одақтар, Дельфи оракулының болжамдары.
-
Геродот тарихы: ежелгі әлем мен тағдыр туралы әңгімелер
Геродоттың «Тарихтары»: Лидия, Медия, Персия, Вавилон тарихы, Медея аңызы. Цирустың өркендеуі, шайқастар, мәдениеттер мен географиясы.
-
Артемысия II: Кария патшайымы және Мавзолей құрылысы
Артемисия II Кария патшасы (б.з.д. 353-351 жж.), теңіз саясатындағы сардар, Мавсолдың қарындасы әрі әйелі. Билігіне қарсы көтеріліс болды.
-
Ахеменидтік сатрапиясы: Арахосия тарихы
Ахеменидтік империяның Арахосия сатрапиясы: географиясы, тарихы, қалалары (Александрия). Афғанстанның Кандагар қаласымен байланысы зерттеледі.
-
Парсы колонналары: ежелгі Персия сәулетінің ерекшелігі
Парсы колонналары: ежелгі Персия сәулетіндегі ерекше стиль. Персеполь қаласынан табылған, бұл колонналар маңызды архитектуралық элементтер болып табылады.
-
Менон Родосский: грек-наемник на службе Персидской империи
Мемнон Родосский (б.з.д. 380-333) – грек-наемник, командующий при Ахеменидах. Сражался против Александра Македонского, был сильным противником Персидской империи.
-
Кир Великийдің тәрбиесі: Ксенофонның шығармасы
Ксенофонның "Кир тәрбиесі" – ғалым Сократтың шәкірті жазған, ежелгі Парсы патшасы Кир Ұлының тарихи-әдеби өмірбаяны. Саяси ой-пікірге әсер еткен туынды.
-
Ұлы патша титулының тарихы мен мағынасы
Ұлы патша атағы: тарих, мағынасы, парсы әулеттеріндегі қолданысы, дипломатиялық мәні. Ежелгі дәуірден бергі патша титулы туралы біліңіз!
-
Парсы патшайымы Аместрис: Өмір және тағдыры
Аместрис – Персия патшайымы, Ксеркс I әйелі, Әртаксеркс I анасы. Есімнің мағынасы "батыл әйел". Тарихшылар оны жағымсыз бағалаған.
-
Псаметих III: Египеттің соңғы фараоны
Псаметих III: соңғы Ежелгі Египет фараоны (б.з.д. 526-525 жж.). Камбсиз II басқарған парсылар шабуылы, жеңіліс, тұтқындық және өлім туралы мәліметтер.
-
Көне Египеттің әйгілі патшасы Сесострис туралы деректер
Ежелгі Египеттің құлжамбас патшасы Сесострис туралы аңыз, Геродоттың баяндауындағы әскери жорықтары, және оның тарихи прототипі – Сенусерт I, III.
-
Датий: Парсы әскербасы және Грек жорықтары
Датий – б.з.д. 5 ғ. Персия флотының адмиралы, Дарий I кезінде Грек саясатын білген, Афина мен Эретрияны бағындыруға тырысқан сардар. Тарих, Персия, Грекия.
-
Пәкірлер әскерінің қиын жорығы (Päkırler äskeriniñ qıyn joryğı)
Гректің жалдама әскерлері: Кир Кішінің парсы тағына таласуы, Ксенофонның "Анабазис" еңбегі, кері жол мен қиындықтар. Тарих, әскери тактика.
-
Мидия патшасы Астиаг
Астиаг – Меділік патшалығының соңғы билеушісі (б.з.д. 585-550 жж.). Кір Великиймен жеңіліске ұшырады, веда дінін ұстанды. Тарих, патшалар, Медия.
-
Ментор Родосский: Парсы мен Египеттің әскери қолбасшысы
Ментор Родосский – грек салдаты, сатрап, Александр Ұлының әйелі Барсиннің бірінші күйеуі. Парсы патшалығындағы рөлі, Филипп II-ге қызметі туралы ақпарат.
-
«Жер мен су: Персияның бағыныш белгісі»
Ежелгі грек тарихшысы Геродоттың «жер мен су» фразасы – Персия империясының бағыныш белгісі. Тарих, мәдениет, саясат туралы маңызды мәліметтер!
-
Ariobarzanes of Phrygia
-
Датәм: Ахеменид сатрабы және көтеріліс жетекшісі
Датәм (Datames) – б.з.д. 4 ғ. Каппадокия сатрапы, Әхеменид әскербасы. Өмірі, әскери жетістіктері, және туған тегі туралы мағлұматтар.
-
Кадүсийлер: ежелгі иран тайпасының тарихы мен Талыш халқымен байланысы
Кадусии – ежелгі иран тайпасы, Каспий теңізі маңындағы Медия мен Албания арасында қоныстанған. Тарихы, Нинус патшаға бағынуы, Кир Ұлымен қарым-қатынасы туралы ақпарат.
-
Parysatis
-
Автофрадат: Лидия сатрабы және Александрға қарсы күресші
Автофрадат: 4 ғ. б.ж. Персия сатрабы, Лидия мен Парфиядағы әскери қолбасшы. Артаксеркс патшалары тұсындағы өмірбаяны, көтерілістердегі рөлі туралы ақпарат.
-
Б.з. алдындағы 6 ғасырдағы Медия генералы Харпагос
Гарпаг – б.з.д. 6 ғ. парсы империясын құруға көмектескен мидия генералы. Астиагқа қарсы көтеріліс, Кирдің таққа отыруы, және өш алу туралы тарих.
-
Маргана: ежелгі Түркіменстан аймағының тарихы
Марғиана – ежелгі Түркіменстан аймағы, Мәрв шөлдері мен Оқсус өркениетінің бөлігі. Тарихы, Ахеменидтер мен одан кейінгі империялардағы орны туралы ақпарат.
-
Парфияның қарастығындағы Елимаис мемлекеті
Елимаис: Парфян мемлекетінің (б.з.д. 147-224 жж.) тарихы, Элам аймағы, күміс-алтын байлықтары, Александр Македонскийдің мұралары. Иран, Хузестан.
-
Ariarathes I of Cappadocia
-
Darius the Mede
-
Митрен: Александрдың қолбасшысы және Армения сатрапы
Мифрен, Персия қолбасшысы, Александр Македонскийге ерте берілген сардар. Орнтид әулетінен шыққандығы да қарастырылады. Тарих, Александр, Персия.
-
Пхратаферн: Парфия және Гиркания сатрапының тарихы
Фратаферн – Персиялық сатрап, Дарий III-нің Парфия және Гирканиядағы өкілі. Александрға ерікті түрде бағынып, сатраптығын сақтап қалған. Тарих, сатраптар, Александр Зұлқарнайн.
-
Атропат: Медия сатрабы және тәуелсіз патшалық құрушысы
Атропат – б.з.д. 370 ж. туған парсы ақсұлы, Александр Ұлына қызмет етіп, тәуелсіз мемлекет құрған. Медия сатрапы, Гавгамела шайқасының батыры.
-
History of Persian Egypt
-
Оронтобат: Кария сатрабы және Әлекеңдармен қарым-қатынасы
Оронтобат – Кария сатрабы, Александр Македонскийға қарсы тұрған парсы қолбасшысы. Галичкарнас қорғанысы, Ptolemy және Асандермен шайқас туралы біліңіз.
-
Пixoдар: Кария сатрабы және Хекатомнид әулетінің билеушісі
Пиксодар – Кария сатрабы (б.з.д. 340-334 жж.), Гекатомнидтер әулетінен шыққан билеуші. Ликияны да басқарды, әпкесі Аданы қуғынға шығарды. Кария тарихы.
-
Парсы әкімі Гекатомн және Кария тарихы
Гекатомн Миласский: правитель Карии IV в. до н.э., сатрап Ахеменидов. Основатель династии Гекатомнидов, сменивший Лигдамидов. История Карии и Персии.
-
Идрией: Кария сатрабы және әулетінің мүсіні
Идрий, Кария сатрабы (б.з.д. 351-344 жж.): Ахеменид әулетінен шыққан билеуші, әйелі Адамен бірге Карияны басқарды. Кіпрді жаулауға көмектесті.
-
Артабаз II: Парсы сатрапы және көтерілісінің тарихы
Артабаз II (б.з.д. 389-328 жж.) – Парсы сатрапы, генерал. Фа́рнабаз II ұлы, Искер Атамекен аймағында Александр Македонскийге қызмет еткен.
-
Көне Медия патшалығының тарихы
Ежелгі Мидия әулеті: Грек тарихшысы Геродот бойынша 150 жыл патшалық құрған төрт патша. Деиокей мен Фраорт кімдер? Манея басшысы Дайаукку туралы ақпарат.
-
Эфес шайқасы: Ыонық көтерілісіндегі жеңіліс (Ephes shaiqasy: Ыonyq köterilisiндеgi jeñilis)
498 ж.б.д. Эфес шайқасы: грек-перс соғысы, Иондық көтеріліс. Перстер жеңіске жетіп, Афина мен Эретрияны одақтан шығарды. Тарих, соғыс, Иондар.
-
Жаратылыс: Ахеменид елшісінің саяхаты
Горе Видалдың «Жаратылыс» романы: ежелгі Персия дипломатының саяхаты, философиялық ой-толғаулар, тарих және мәдениеттер салыстыруы. 1981 жылғы шығарма.
-
Ариобарзан: Ұлы Александрға қарсы соғысқан парсы сатрапы
Ариобарзан – б.з.д. 330 ж. Александр Македонскийға қарсы Персе қақпасындағы шайқаста парсы әскерін басқарған Ахеменид әмірі. Персіс сатрапы болған.
-
Көне Мадия аймағының тарихы
Мадия – ежелгі Иранның солтүстік-батыс аймағы, мидиялықтардың отаны. Ахеменидтер кезеңіндегі мәдениеті, тарихы, және Александр Ұлы заманындағы өзгерістері туралы.
-
Мазара: Кіші Азиядағы парсы жаулауларының басшысы
Мазарес – Кир Великийге көшкен медиялық генерал. Лидиядағы көтерілісті басу кезінде қаза тапты. Кирдің Лидияны жаулап алуы, көтеріліс және Мазарес туралы мәліметтер.
-
Парсы империясының Дрангиана сатрапиясы
Ахеменидтік империяның Дрангиана сатрапиясы: тарихы, географиясы, тұрғындары (сарангилер/дрангилер) және Кир ІІ мен Дарий I кезеңіндегі әкімшілік бөлінуі.
-
Мания: Парсы билеушісі және сардар
Манья (б.з.д. 440-399 жж.) – Кіші Азиядағы Дардан патшалығының әйел-тираны. Ксенофон еңбектерінде айтылады, оның билігі Фарнабаз II қолдауымен сақталған.
-
Көне Ария аймағы: Парсы империясының тарихы
Ария: ежелгі Парсы империясының Герат қаласы төңірегіндегі аймағы. Ахеменидтік дәуірдегі маңызды өңір, тарихы, археологиялық іздері туралы ақпарат.
-
Парсы сатрапы Тирибаз: өмір және саясат жолы
Тирибаз – әйгілі Ахеменид сатрапы (б.з.д. 440-370 ж.). Армения және Лидияны басқарған, II Артаксеркс патшаның жақын адамы. Спартамен бейбіт келісімге қол жеткізді.
-
Динон Колфондық: Парсы тарихы жазбаларының авторы
Δίνων Колóфондық грек тарихшысы, б.з.д. 4 ғ-да Персия тарихын жазған. "Парсы істері" еңбегінен үзінділер сақталған. Клитархтың әкесі.
-
Дәуір I-нің кірістері және Персия салықтары
Дәрі I патшасының кірістері: Геродот баяндамасы, Персия империясының күші, салық төлеушілер, кіріс көлемі. Тарихи мәліметтер мен салық жүйесі.
-
Charax Spasinu