Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Мазмұны
Кіріспе
Швед саяси экономисі және экономикалық тарихшы (1879–1952)
Swedish political economist and economic historian (1879–1952)
Эли Филип Хекшер (24 қараша 1879 – 23 желтоқсан 1952) – швед саяси экономисі және экономикалық тарихшы, Стокгольм экономика мектебінің профессоры. Ол Хекшер-Олин теоремасымен белгілі, бұл халықаралық сауданың ықпалды моделі болып табылады. Теоремаға сәйкес, капиталға ие елдер капиталды көп қажет ететін тауарларды экспорттайды, ал еңбекке ие елдер еңбекті көп қажет ететін тауарларды экспорттайды.
Eli Filip Heckscher (24 November 1879 – 23 December 1952) was a Swedish political economist and economic historian who was a professor at the Stockholm School of Economics. He is known for the Heckscher–Ohlin theorem, an influential model of international trade that predicts that capital abundant countries export capital intensive goods, while labor abundant countries export the labor intensive goods.
Өмірбаян
Хекшер Стокгольмде еврей-дандық бизнесмен Исидор Хекшер мен оның жұбайы Роза Мейердің ұлы болып дүниеге келді. Ол орта білімін 1896 жылы аяқтады. Уппсала университетінде (1897 жылдан бастап) және Гетеборг университетінде (1898 жылы) жоғары оқу орындарында оқыды, 1907 жылы Уппсалада докторлық диссертациясын қорғады. 1909 жылдан 1919 жылға дейін Стокгольм экономика мектебінде саяси экономика және статистика профессоры болды, содан кейін осы кафедраны экономикалық тарих бойынша ғылыми-зерттеу профессоры қызметіне ауыстырды және 1945 жылы профессорлық қызметтен зейнетке шықты. 1929 жылы Хекшер Швецияда экономикалық тарих саласын құру және оны саясатқа бағытталған ғылымға айналдыру мақсатында Экономикалық және бизнес тарихын зерттеу институтын құрды. Ол өзінің мақсатына жету үшін екі ғалымды – тарихшы Бертил Боэтиусты (1885–1974) және экономист Артур Монтгомериді тартып алды. Осылайша «Стокгольм мектебі» пайда болды және мемлекеттік жоспарлауда өз даусын білдірді. Бірінші дүниежүзілік соғысқа дейін Хекшер интервенционистік мемлекетті жақтаған әлеуметтік консерватор болды. Бірінші дүниежүзілік соғыс кезінде оның көзқарастары өзгерді, ол экономикалық либерализмнің жақтаушысы және мемлекеттік араласудың қатал қарсыласы болды. Дегенмен, Хекшердің ең маңызды еңбегі – 1919 жылғы «Шетелдік сауданың табысқа таратуға әсері» атты мақаласы. Осы мақалада Хекшер халықаралық саудадағы үлгілерді түсіндіретін модель ұсынды, ол қазір (Хекшер–Олин моделі) деп аталады. Хекшердің «Шетелдік сауданың табысқа таратуға әсері» еңбегі жаңашыл болғанымен, бастапқыда бірнеше себептерге байланысты көп назар аударған жоқ. Біріншіден, Хекшер мақаланы швед тілінде «Ekonomisk Tidskrift» журналында жариялады, ал бұл тілдің халықаралық қолжетімділігі салыстырмалы түрде төмен болды. Екіншіден, тіпті швед тілінде оқып, Хекшердің еңбектерін қадағалағандар да бұл мақаланы бастапқыда байқамауы мүмкін, өйткені Хекшер өте көп еңбек еткен (оның 1148 мақаласы мен кітабы жарық көрген). Соңғысы, Хекшер еврей болды, бұл фактор да маңызды болды, себебі мақаланың маңыздылығы Швециядан тыс жерлерде айқын болған кезде, әлемде антисемитизмнің күшеюі және нацистердің еврей авторларына тыйым салуы, екінші дүниежүзілік соғыстан кейін ғана оның толыққанды танылуын кешіктірді. Стокгольм экономика мектебіндегі Хекшердің белгілі бұрынғы студенті Бертил Олин (өзі Хекшерден кейін профессор болды), Хекшердің теориясын айтарлықтай кеңейтіп, оған көбірек қолдау көрсетіп, кең аудиторияға жеткізді. Олин 1977 жылы Хекшердің қайтысынан көп уақыт өткен соң экономикалық ғылымдар бойынша Нобель сыйлығын жеңіп алды. Хекшер Америка философиялық қоғамының мүшесі болды.
Heckscher was born in Stockholm, son of the Jewish Danish born businessman Isidor Heckscher and his spouse Rosa Meyer, and completed his secondary education there in 1896. He conducted higher studies at Uppsala University (from 1897) and Gothenburg University College (in 1898), completing his PhD in Uppsala in 1907. He was professor of Political economy and Statistics at the Stockholm School of Economics from 1909 until 1919, when he exchanged that chair for a research professorship in economic history, finally retiring as emeritus professor in 1945. In 1929 Heckscher founded the Institute for Economic and Business History Research as a key step in his effort to create the field of economic history in Sweden, and make it a policy oriented science. He advanced his agenda by recruiting two other scholars, historian Bertil Boëthius (1885–1974) and economist Arthur Montgomery. Thereby the "Stockholm School" emerged and achieved a voice in government planning. Prior to World War I, Heckscher was a social conservative who advocated for an interventionist state. During World War I, his attitudes shifted, as he became a proponent of economic liberalism and a staunch opponent of state interventionism. Heckscher's most important work, though, is his 1919 article “The Effect of Foreign Trade on the Distribution of Income." In this article, Heckscher provided a model explaining patterns in international trade now known as the (Heckscher–Ohlin model). Heckscher's "The Effect of Foreign Trade on the Distribution of Income" was groundbreaking but originally gained little attention for several reasons. First, Hecksher published the article in the Swedish journal Ekonomisk Tidskrift in Swedish, a language with comparatively less international access. Second, even those reading Swedish and following Hecksher may have overlooked this particular article at first since Heckscher was so prolific (he published 1148 articles and books). Finally, Heckscher was a Jew which was a factor because, just as the significance of the article became apparent beyond Sweden, the rise of anti Semitism globally and Nazism bans on Jewish authors arguably delayed its greater recognition until after World War II. Heckscher's famous former student Bertil Ohlin at the Stockholm School of Economics (who himself succeeded Heckscher as professor there), significantly expanded on Hecksher's theory, giving it more support and a wider audience. Ohlin won the Nobel Memorial Prize in Economic Sciences in 1977 long after Heckscher's death. Heckscher was a member of the American Philosophical Society.
Жеке өмір
Эли Хекшердің ұлы Гуннар Хекшер (1909–1987), саясаттанушы және кейін Шведтік умеренде партиясының 1961–1965 жылдар аралығындағы жетекшісі болды. Оның немересі – социал-демократ саясатшы Стен Хекшер.
Eli Heckscher's son was Gunnar Heckscher (1909–1987), a political scientist and the leader of what would later become the Swedish Moderate Party 1961–1965. His grandson is the Social Democratic politician Sten Heckscher.