Йозеф Шумпетер: Австриялық экономист және саясаттанушы

Кіріспе

Австриялық саяси экономист (1883–1950)

Жозеф Алоис Шумпетер (8 ақпан 1883 – 8 қаңтар 1950) – австриялық саяси экономист. 1919 жылы ол қысқа мерзімге Австрияның қаржы министрі қызметін атқарды. 1932 жылы ол Гарвард университетінде профессор болып жұмыс істеу үшін АҚШ-қа эмиграциялады, және мансабының соңына дейін сонда қалды, ал 1939 жылы американдық азаматтық алды. Шумпетер 20-шы ғасырдың басындағы ең беделді экономистердің бірі болды және Вернер Зомбарттың ойлап тапқан "шығармашылық бұзу" терминін танымал етті.

Ерте өмір және білім

Шумпетер 1883 жылы Габсбург Моравиясының Триеш қаласында (қазіргі Чехия Республикасындағы Трещт, сол кезде Австрия-Мажарстанның бір бөлігі) неміс тілді католик ата-анасының отбасында дүниеге келді. Оның екі әжесі де чех болған. Шумпетер өзінің чех тегін мойындаған жоқ; ол өзін этникалық неміс санайтын. 1893 жылы Джозеф анасымен Венаға көшіп келді. Шумпетер Австрияның Франц Иосиф I-нің адал қолдаушысы болды. 1909 жылы бірнеше оқу сапарынан кейін, қазіргі Украинадағы Черновиц университетінде экономика және мемлекеттік басқару салаларының профессоры болды. 1911 жылы Грац университетіне қабылданды, ол Бірінші дүниежүзілік соғысқа дейін сол жерде қалды. 1913–1914 жылдары Шумпетер Колумбия университетінде шақырылған профессор ретінде дәріс берді. Бұл шақыру, Вольфганг Столпердің сөзімен айтқанда, оның "өмірлік жетістігінің шыңы" болды. Ол экономикалық теорияны оқытып, Ирвинг Фишер мен Уэсли Клэр Митчеллмен танысты. Колумбия университеті оған құрметті докторлық диплом берді. 1918 жылы Шумпетер Германиядағы Халық депутаттары кеңесі құрған Әлеуметтендіру комиссиясының мүшесі болды. 1919 жылдың наурыз айында ол Германия Австрия Республикасының Қаржы министрі лауазымына шақырылды. Ол соғыс қарызын шешу үшін капитал салығын енгізуді ұсынды және Альпі тау зауытын әлеуметтендіруге қарсы болды. 1921 жылы ол жекеменшік «Бидерманн» банкінің президенті болды. Ол сондай-ақ «Кауфман» банкінің директорлар кеңесінің мүшесі болды. Аталған банктердегі проблемалар Шумпетерді қарызға батырды. Оның отставкаға кетуі 1924 жылдың қыркүйек айында «Бидерманн» банкін иелігіне көшірудің шарты болды. 1925 жылдан 1932 жылға дейін Шумпетер Германияның Бонн университетінде кафедра меңгерді. Ол 1927–1928 және 1930 жылдары Гарвардта дәріс оқыды. 1931 жылы Токио сауда колледжінде қонақ профессор болып жұмыс істеді. 1932 жылы Шумпетер АҚШ-қа көшіп келді және көп ұзамай нацизмнен қуылған орталық еуропалық экономистерге көмектесу үшін ауқымды жұмыстарды бастады. Шумпетер марксизм мен социализмге қарсылығымен де белгілі болды, ол олардың диктатураға әкелетінін ойлады, тіпті Франклин Рузвельттің «Жаңа саясатын» да сынады. 1939 жылы Шумпетер АҚШ азаматы атанды. Екінші дүниежүзілік соғыс басталғанда ФБР оны және оның әйелі Элизабет Будиді (жапон экономикасының көрнекті маманы) нацистік көзқарастары бар деген күдікпен тергеді, бірақ мұндай дәлелдер таппады. Гарвардта Шумпетер есте қаларлық, білімді және тіпті сыныпта өте әсерлі тұлға ретінде танылды. Ол өте көп жұмыс көлемімен және студенттеріне жеке және мұқият қызығушылығымен белгілі болды. Ол Graduate Economics Club-тың ғылыми жетекшісі болып қызмет етті және жеке семинарлар мен талқылау топтарын ұйымдастырды. Кейбір әріптестері оның көзқарастары кейнсиандықтан ескіргенін ойлады, ал басқалары оның сын-пікірлеріне, әсіресе Пауль Самуэльсонға ассистент профессорлық лауазым ұсынбағанына наразы болды, бірақ оның Йель университетінде лауазымға қабылдануы мүмкін деген ойға келгенде, өз пікірлерінен бас тарды. Өмірінің осы кезеңі ауыр еңбекпен және оның екі томдық «Business Cycles» кітабының салыстырмалы түрде аз танылуымен сипатталды. Алайда, Шумпетер табандылық танытып, 1942 жылы өзінің барлық еңбектерінің ең танымал болып табылатын «Капитализм, социализм және демократия» атты еңбегін жариялады, ол келесі онжылдықтарда көптеген тілдерде және көптеген рет қайта басылып шығарылды, сондай-ақ мыңдаған рет сілтеме жасалды.

Schumpeter was born in 1883 in Triesch, Habsburg Moravia (now Třešť in the Czech Republic, then part of Austria Hungary) to German speaking Catholic parents. Both of his grandmothers were Czech. Schumpeter did not acknowledge his Czech ancestry; he considered himself an ethnic German. In 1893, Joseph and his mother moved to Vienna. Schumpeter was a loyal supporter of Franz Joseph I of Austria. In 1909, after some study trips, he became a professor of economics and government at the University of Czernowitz in modern day Ukraine. In 1911, he joined the University of Graz, where he remained until World War I. In 1913–1914, Schumpeter taught at Columbia University as an invited professor. This invitation marked, according to Wolfgang Stolper, the "high point of his worldly success". He taught economic theory and met Irving Fisher and Wesley Clair Mitchell. Columbia awarded him an honorary doctorate. In 1918, Schumpeter was a member of the Socialisation Commission established by the Council of the People's Deputies in Germany. In March 1919, he was invited to take office as Minister of Finance in the Republic of German Austria. He proposed a capital levy as a way to tackle the war debt and opposed the socialization of the Alpine Mountain plant. In 1921, he became president of the private Biedermann Bank. He was also a board member at the Kaufmann Bank. Problems at those banks left Schumpeter in debt. His resignation was a condition of the takeover of the Biedermann Bank in September 1924. From 1925 until 1932, Schumpeter held a chair at the University of Bonn, Germany. He lectured at Harvard in 1927–1928 and 1930. In 1931, he was a visiting professor at the Tokyo College of Commerce. In 1932, Schumpeter moved to the United States, and soon began what would become extensive efforts to help fellow central European economists displaced by Nazism. Schumpeter also became known for his opposition to Marxism and socialism, which he thought would lead to dictatorship, and even criticized Franklin Roosevelt's New Deal. In 1939, Schumpeter became a US citizen. At the beginning of World War II, the FBI investigated him and his wife, Elizabeth Boody (a prominent scholar of Japanese economics) for Nazi sympathies, but found no evidence of such leanings. At Harvard, Schumpeter was considered a memorable character, erudite, and even showy in the classroom. He became known for his heavy teaching load and his personal and painstaking interest in his students. He served as the faculty advisor of the Graduate Economics Club and organized private seminars and discussion groups. Some colleagues thought his views were outdated by Keynesianism, which was fashionable; others resented his criticisms, particularly of their failure to offer an assistant professorship to Paul Samuelson, but recanted when they thought him likely to accept a position at Yale University. This period of his life was characterized by hard work and comparatively little recognition of his massive 2 volume book Business Cycles. However, Schumpeter persevered, and in 1942 published what became the most popular of all his works, Capitalism, Socialism and Democracy, reprinted many times and in many languages in the following decades, as well as cited thousands of times.

Әсерлер

Шумпетердің динамикалық, өзгеріске бағытталған және инновацияға негізделген экономикасының бастауы – тарихи экономика мектебі болды. Оның еңбектері осы көзқарасқа сын тұрғысынан қараса да, Шумпетердің инновация және кәсіпкерліктің рөлі туралы зерттеулері тарихи мектепте, әсіресе Густав фон Шмоллер мен Вернер Зомбарттың еңбектерінде қалыптасқан идеялардың жалғасы ретінде қарастырылуы мүмкін. Австрияда дүниеге келгенімен және көптеген ортақ экономистермен білім алғанына қарамастан, кейбір зерттеушілер оны ірі шарттарсыз Австрия экономикалық мектебіне жатқызуға болмайды десе, ал басқалары кері пікірде. Австриялық социолог Рудольф Гольдшайдтың салықтық социология тұжырымы Шумпетердің салықтық мемлекетті талдауына әсер еткен. 2012 жылғы мақалада Шумпетердің жазбалары Фрэнсис Гальтонның еңбектерінің ықпалында болғаны көрсетілген.

Эволюциялық экономика

Кристофер Фрименнің (2009) пікірінше, "оның өмір бойындағы еңбектерінің мәні: капитализмді үздіксіз жаңару мен "шығармашылық бұзушылықтың" эволюциялық процесі ретінде ғана түсінуге болады".

Экономикалық талдау тарихы

Шумпетердің ғылыми еңбегі оның өлімнен кейін жарық көрген Экономикалық талдау тарихында айқын көрінеді. Шумпетер Адам Смит емес, XVIII ғасырдың ең ұлы экономисі – Турго деп есептеді, ал Леон Вальрасты "барлық экономистердің ең ұлысы" деп санады, оның теорияларының қасында басқа экономистердің теориялары "Вальрастың шындығының жекелеген аспектілерін ұстауға тырысқан жеткіліксіз әрекеттер" сияқты көрінеді. Шумпетер Джон Мейнард Кейнс пен Дэвид Рикардоны "Рикардолық кемшілік" үшін сынады. Шумпетердің пікірінше, Рикардо да, Кейнс те абстрактілі модельдермен жұмыс істеді, онда олар көптеген айнымалыларды қатаңдап, тек бірнешеуін ғана өзгертуге рұқсат берді. Содан кейін олар біреуі екіншісін қарапайым монотонды байланыс арқылы тудырады деп тұжырымдай алды. Бұл өте абстрактілі теориялық модельден тікелей саяси шешімдер шығаруға болады деген сенімге әкелді. Осы кітабында Джозеф Шумпетер алтын ақша стандартының фиат ақша стандартымен салыстырғандағы маңыздылығын мойындады. Экономикалық талдау тарихында Шумпетер былай деді: "Автоматты алтын валютасы – бұл еркін нарық пен еркін сауда экономикасының бір бөлігі. Ол әрбір елдің ақша бағасын және баға деңгейін алтынға негізделген басқа елдердің ақша бағасымен және баға деңгейімен байланыстырады. Дегенмен, алтын үкімет шығындарына, тіпті тікелей шығыстармен байланысты емес көзқарастар мен саясаттарға да өте сезімтал, мысалы, сыртқы саясатта, салық салудың белгілі бір саясаттарында және жалпы алғанда, либерализмнің принциптерін бұзатын барлық саясаттарда. Сондықтан алтын қазір танымал емес, бірақ бұржуазиялық дәуірде танымал болды".

Экономикалық циклдер

Шумпетердің басқа экономистердің идеяларымен қарым-қатынасы экономикалық талдауға оның ең маңызды үлесі – бизнес циклдері мен даму теориясы аясында өте күрделі болды. Уолрас пен Кейнс ешқайсысын да баспалдақ етпеген Шумпетер «Экономикалық даму теориясында» инновациялар мен инновациялық қызметті ескермей, стационарлық күйге алып келетін айналым ағымы туралы трактатпен бастайды. Шумпетердің пікірінше, стационарлық күй Валрастық тепе-теңдікпен сипатталады. Оның әңгімесінің батыры – кәсіпкер. Кәсіпкер осы тепе-теңдікті бұзады және бірнеше уақыт өлшемдері бойынша циклдік түрде дамитын экономикалық дамудың басты қозғаушы күші болып табылады. Жаңалықтарды, циклдарды және дамуды байланыстыратын бұл теорияны жасау барысында Шумпетер орыс Николай Кондратьевтің 50 жылдық циклдер, Кондратьев толқындары туралы идеяларын жаңғыртты. Шумпетер төрт негізгі циклді – Кондратьевтің (54 жыл), Кузнестің (18 жыл), Юглараның (9 жыл) және Кичиннің (шамамен 4 жыл) – біріктіріп, күрделі толқынды құрайтын модель ұсынды. Кондратьев толқыны үш төменгі деңгейдегі Кузнестік толқындардан тұруы мүмкін. Әрбір Кузнестік толқын екі Югларалық толқыннан құралуы мүмкін. Сол сияқты, екі (немесе үш) Кичин толқыны жоғары деңгейдегі Югларалық толқынды құрауы мүмкін. Егер олардың бәрі бір фазада болса, тіпті маңыздысы, егер олардың төмендеу кезеңі бір уақытта болса, осылайша олардың ең төмен нүктесі сәйкес келсе, бұл қатаң құлдыраулар мен одан кейінгі депрессияларды түсіндіруге болады. Кондратьев толқынының сегментациясына қатысты Шумпетер мұндай тұрақты модельді ұсынған емес. Ол осы циклдардың уақыт бойынша өзгеретінін, бірақ кездейсоқ түрде шамалы уақыт аралығында және әрқайсысы белгілі бір мақсатқа қызмет етуі үшін болатынын байқады.

Кейнсиандық

Шумпетер теориясында Вальрасиялық тепе-теңдік экономикалық дамудың маңызды механизмдерін толыққанды түсіндіре алмайды. Шумпетер сондай-ақ, кәсіпкерге өз жобасын іске асыруға қажетті ресурстарды алуға мүмкіндік беретін институт – жақсы дамыған капиталистік қаржы жүйесі, оның ішінде несие беруге арналған түрлі институттар екенін айтты. Экономистерді (1) "шынайы" талдауға баса назар аударып, ақшаны тек "жамылғы" деп қарастыратындар және (2) ақша-қаржы институттарының маңыздылығын мойындап, ақшаның жеке күш бола алатынын жақтаушылар деп екі топқа бөлуге болады. Шумпетер де, Кейнс те соңғы топқа жатты.

Капитализмнің жойылуы

Ағылшын тіліндегі Шумпетердің ең танымал кітабы – «Капитализм, социализм және демократия». Карл Маркспен капитализм құлап, оның орнына социализм келеді дегенмен келіскен Шумпетер, бұл процестің басқаша болатынын болжайды. Маркс капитализмді капиталистік емес елдерде болған зорлықты пролетариат революциясымен құлатылатынын айтса, Шумпетер капитализмнің өзін-өзі бірте-бірте әлсіретіп, соңында құлайды деп сенді. Атап айтқанда, капитализмнің сәттілігі корпоративизмге және капитализмге қарсы бағытталған құндылықтарға, әсіресе зиялы қауымға әкеледі. «Интеллектуалдар» – тікелей жауапты емес әлеуметтік мәселелерді сынауға және басқа топтардың мүддесін қорғауға қабілетті әлеуметтік класс. Интеллектуалдар капитализмге теріс көзқараспен қарайды, тіпті олардың мансабы капитализмге қарсылыққа негізделгендігіне қарамастан, беделі үшін оған сүйенуі мүмкін. Шумпетердің пікірінше, жоғары білім алған адамдардың санының артуы капитализмнің үлкен артықшылығы. Дегенмен, жұмыссыздық пен мағыналы жұмыстың болмауы зиялылардың сынына, наразылығына және наразылық акцияларына әкеледі. Парламенттерде социал-демократиялық партиялардың өкілдігі артады, ал демократиялық көпшілік кәсіпкерлікке шектеулер қоюға дауыс береді. Жұмысшылардың өзін-өзі басқаруын, индустриялық демократияны және реттеуші институттарды күшейту саяси емес жолмен «либералды капитализмге» қадам басады. Осылайша, кәсіпкерліктің гүлденуіне қажетті интеллектуалдық және әлеуметтік орта «еңбекшілдік» сияқты бір формамен ауыстырылады. Бұл «жаратылыс деструкциясын» (ескі іс-әрекеттерді жаңаларымен іштен ауыстыруды білдіретін қарыз сөз) күшейтеді, бұл соңында капиталистік құрылымды құлатып, жояды. Шумпетер кітабының бойында саяси насихатпен айналыспай, үрдістерді талдап отырғанын баса көрсетеді. Уильям Феллнер «Шумпетердің көзқарасы: Капитализм, социализм және демократия 40 жылдан кейін» кітабында, Шумпетер билік толық монополияланған кез келген саяси жүйені фашистік деп қарастырғанын атап өтті.

Schumpeter's most popular book in English is probably Capitalism, Socialism and Democracy. While he agrees with Karl Marx that capitalism will collapse and be replaced by socialism, Schumpeter predicts a different way this will come about. While Marx predicted that capitalism would be overthrown by a violent proletarian revolution, which occurred in the least capitalist countries, Schumpeter believed that capitalism would gradually weaken itself and eventually collapse. Specifically, the success of capitalism would lead to corporatism and to values hostile to capitalism, especially among intellectuals. "Intellectuals" are a social class in a position to critique societal matters for which they are not directly responsible and to stand up for the interests of other classes. Intellectuals tend to have a negative outlook on capitalism, even while relying on it for prestige because their professions rely on antagonism toward it. The growing number of people with higher education is a great advantage of capitalism, according to Schumpeter. Yet, unemployment and a lack of fulfilling work will lead to intellectual critique, discontent, and protests. Parliaments will increasingly elect social democratic parties, and democratic majorities will vote for restrictions on entrepreneurship. Increasing workers' self management, industrial democracy and regulatory institutions would evolve non politically into "liberal capitalism". Thus, the intellectual and social climate needed for thriving entrepreneurship will be replaced by some form of "laborism". This will exacerbate "creative destruction" (a borrowed phrase to denote an endogenous replacement of old ways of doing things by new ways), which will ultimately undermine and destroy the capitalist structure. Schumpeter emphasizes throughout this book that he is analyzing trends, not engaging in political advocacy. William Fellner, in the book Schumpeter's Vision: Capitalism, Socialism and Democracy After 40 Years, noted that Schumpeter saw any political system in which the power was fully monopolized as fascist.

Демократиялық теория

Сол кітапта Шумпетер демократия теориясын жазып, оны "классикалық ілім" деп атаған тұжырымға қарсы тұруға тырысты. Ол демократияның сайлаушылардың жалпы мүддесін анықтап, саясаткерлердің оны іске асыратын процесі деген пікірге келіспеді. Ол мұның шындыққа сай емес екенін, адамдардың білімсіздігі мен ойшаулығы саясаткерлердің күн тәртібін белгілеп, олармен манипуляция жасауына мүмкіндік беретінін айтты. Сонымен қатар, ол жалпы мүддеге қол жеткізу мүмкін болған жағдайда да, оған жетудің жолдары анықталмайтынын, өйткені азаматтардың мемлекеттік саясатты жасауға қажетті білімі жетпейтінін мәлімдеді. Бұл "халық үкімі" тұжырымын күмәнді және қажетсіз етті. Оның орнына ол Макс Вебердің ықпалымен минималистік үлгіні жақтады, онда демократия – нарық құрылымы сияқты көшбасшылар арасындағы бәсекелестік механизмі. Халықтың белгілі бір мерзімде дауыс беруі үкіметтерді заңдыландырып, оларды жауапкершілікке тартады, бірақ саяси бағдарлама үкіметтің өз еркімен жасалған, халықтың емес деп қарастырылады, ал жеке тұлғалардың қатысуы көбінесе шектеулі болады. Шумпетер демократияны адамдардың өз еркіндіктерін іске асыру үшін бәсекелестік сайлауда өкілдерді сайлау әдісі деп түсіндірді. Бұл анықтама қарапайым, әдемі және ықшам деп сипатталды, бұл осы сипаттамаларды орындайтын немесе орындамайтын саяси жүйелерді ажыратуды жеңілдетеді. Бұл минималистік анықтама демократияның кең анықтамаларымен қайшы келеді, олар "өкілдік, жауапкершілік, теңдік, қатысу, әділдік, қадір-қасиет, рационалдылық, қауіпсіздік, бостандық" сияқты аспектілерге баса назар аударуы мүмкін. Шумпетер үшін үкімет құру – демократиялық процестің соңғы нүктесі, яғни оның демократиялық теориясы үшін үкіметтің демократиялық болып саналатын шешімдер қабылдауы туралы пікір білдірмейді. Шумпетердің теориясына Роберт Даль сияқты басқа демократиялық теоретиктер де қарсылық білдірді, олар демократияның тек бәсекелестік сайлау арқылы үкімет құрудан гөрі көбірек мағынаға ие екенін айтты. Сондықтан демократия белгілі бір мағынада элиталар арасындағы айналымды қамтамасыз ету құралы болып табылады.

In the same book, Schumpeter expounded on a theory of democracy that sought to challenge what he called the "classical doctrine". He disputed the idea that democracy was a process by which the electorate identified the common good, and politicians carried this out for them. He argued this was unrealistic, and that people's ignorance and superficiality meant that they were largely manipulated by politicians, who set the agenda. Furthermore, he claimed that even if the common good was possible to find, it would still not make clear the means needed to reach its end, since citizens do not have the requisite knowledge to design government policy. This made a 'rule by the people' concept both unlikely and undesirable. Instead, he advocated a minimalist model, much influenced by Max Weber, whereby democracy is the mechanism for competition between leaders, much like a market structure. Although periodic votes by the general public legitimize governments and keep them accountable, the policy program is very much seen as their own and not that of the people, and the participatory role of individuals is usually severely limited. Schumpeter defined democracy as the method by which people elect representatives in competitive elections to carry out their will. This definition has been described as simple, elegant and parsimonious, making it clearer to distinguish political systems that either fulfill or fail these characteristics. This minimalist definition stands in contrast to broader definitions of democracy, which may emphasize aspects such as "representation, accountability, equality, participation, justice, dignity, rationality, security, freedom". For Schumpeter, the formation of a government is the endpoint of the democratic process, which means that for the purposes of his democratic theory, he has no comment on what kinds of decisions that the government can take to be a democracy. Schumpeter faced pushback on his theory from other democratic theorists, such as Robert Dahl, who argued that there is more to democracy than simply the formation of government through competitive elections. Democracy is therefore in a sense a means to ensure circulation among elites.

Кәсіпкерлік

Кәсіпкерлік теориясы саласы Шумпетердің үлесіне көп қарызды. Оның негізгі теориялары көбінесе Марк I және Марк II деп аталады. Марк I-де Шумпетер ұлттың жаңалықтары мен технологиялық өзгерісі кәсіпкерлерден немесе жабайы рухтардан туындайды деп мәлімдеді. Ол Unternehmergeist сөзін енгізді, неміс тілінде "кәсіпкерлік рух" деген мағынаны білдіреді, және "жаңа нәрселер жасау немесе қазір жасалып жатқан нәрселерді жаңаша жасау" тікелей кәсіпкерлердің күш-жігерінен туындайтынын айтты. Шумпетер Гарвардта профессор болып жұмыс істеген кезде Mark II-ді дамытты. Көптеген әлеуметтік экономистер мен сол кездегі танымал авторлар ірі бизнес қарапайым халықтың өмір сүру деңгейіне теріс әсер етеді деп таласқан. Осы бағыттағы пікірге қарсы, Шумпетер инновацияны және экономиканы дамытатын күш – жаңа өнімдер мен қызметтерді зерттеуге және дамытуға инвестиция салатын, сондай-ақ оларды тұтынушыларға арзан бағамен жеткізе алатын капиталға ие ірі компаниялар екенін дәлелдеді, осылайша олардың өмір сүру деңгейін көтеріп, жақсартады. "Капитализм, социализм және демократия" атты маңызды еңбегінде Шумпетер былай деп жазды: "Егжей-тегжейлі қарастырып, ең айқын прогресс болған жекелеген жайттарды зерттеген кезде, із салыстырмалы түрде еркін бәсекелестік жағдайында жұмыс істейтін фирмалардың есігіне емес, дәл ірі компаниялардың есігіне жетеледі – олар, мысалы, ауыл шаруашылығы машиналарын жасаудағы жағдай сияқты, бәсекелестік сектордағы прогрестің көп бөлігіне де жауап береді, және бізді қорқынышты күдік қамтиды: ірі бизнес өмір сүру стандартын төмендетуден гөрі құруға көбірек себеп болған шығар." Марк I және Марк II аргументтері толықтыратындықтан қарастырылады. Шумпетердің пікірінше, технологиялық инновация циклдік тұрақсыздық пен экономикалық өсудің себебі болып табылады. Инновациядағы ауытқулар инвестициядағы ауытқуларға, ал олар экономикалық өсудегі циклдерге әкеледі. Шумпетер инновацияларды белгілі бір уақыт аралығында жиналатын және "тепе-теңдік аймақтарының жанындағы" деп аталатын орындарға топтастырады, онда кәсіпкерлер тәуекел мен табыстың инновациялық міндеттемелерді қажет ететінін сезеді. Бұл жиынтықтар жиынтық өсудің үдеу кезеңдерін туғызып, ұзақ циклдарға әкеледі. Технологиялық өзгерістерге қатысты көзқарас инновация қарқынының өзгеруі жаңа инвестициялар қарқынының өзгеруіне әсер ететінін және инновациялық жиынтықтардың біріктірілген әсері жиынтық өнімнің немесе жұмыспен қамтудың өзгеруін білдіретінін көрсетуі керек. Технологиялық инновация процесі негізгі айнымалылар жиынтығының арасындағы өте күрделі қатынастарды қамтиды: өнертабыстар, инновациялар, таралу жолдары және инвестициялық қызмет. Технологиялық инновациялардың жиынтық өнімге әсері ұзақ толқындар аясында әлі жүйелі түрде зерттелмеген өзара байланыстың тізбегі арқылы жүзеге асырылады. Жаңа өнертабыстар көбінесе қарапайым болады, олардың өнімділігі әдетте қолданыстағы технологияларға қарағанда нашар, ал өндіріс құны жоғары болады. Өндіріс технологиясы әлі де болмауы мүмкін, бұл көбінесе ірі химиялық және фармацевтикалық өнертабыстарда кездеседі. Өнертабыстар инновацияларға айналып, таралу жылдамдығы өнімділікті жақсарту мен шығындарды азайтудың нақты және күтілетін траекториясына байланысты болады.

The field of entrepreneurship theory owed much to Schumpeter's contributions. His fundamental theories are often referred to as Mark I and Mark II. In Mark I, Schumpeter argued that the innovation and technological change of a nation come from entrepreneurs or wild spirits. He coined the word Unternehmergeist, German for "entrepreneur spirit", and asserted that " the doing of new things or the doing of things that are already being done in a new way" stemmed directly from the efforts of entrepreneurs. Schumpeter developed Mark II while a professor at Harvard. Many social economists and popular authors of the day argued that large businesses had a negative effect on the standard of living of ordinary people. Contrary to this prevailing opinion, Schumpeter argued that the agents that drive innovation and the economy are large companies that have the capital to invest in research and development of new products and services and to deliver them to customers more cheaply, thus raising their standard of living. In one of his seminal works, Capitalism, Socialism and Democracy, Schumpeter wrote:

As soon as we go into details and inquire into the individual items in which progress was most conspicuous, the trail leads not to the doors of those firms that work under conditions of comparatively free competition but precisely to the door of the large concerns – which, as in the case of agricultural machinery, also account for much of the progress in the competitive sector – and a shocking suspicion dawns upon us that big business may have had more to do with creating that standard of life than with keeping it down. Mark I and Mark II arguments are considered complementary. In Schumpeter's view, technological innovation is the cause of both cyclical instability and economic growth. Fluctuations in innovation cause fluctuations in investment and those cause cycles in economic growth. Schumpeter sees innovations as clustering around certain points in time that he refers to as "neighborhoods of equilibrium" when entrepreneurs perceive that risk and returns warrant innovative commitments. These clusters lead to long cycles by generating periods of acceleration in aggregate growth. The technological view of change needs to demonstrate that changes in the rate of innovation govern changes in the rate of new investments and that the combined impact of innovation clusters takes the form of fluctuation in aggregate output or employment. The process of technological innovation involves extremely complex relations among a set of key variables: inventions, innovations, diffusion paths, and investment activities. The impact of technological innovation on aggregate output is mediated through a succession of relationships that have yet to be explored systematically in the context of the long wave. New inventions are typically primitive, their performance is usually poorer than existing technologies and the cost of their production is high. A production technology may not yet exist, as is often the case in major chemical and pharmaceutical inventions. The speed with which inventions are transformed into innovations and diffused depends on the actual and expected trajectory of performance improvement and cost reduction.

Инновациялар

Шумпетер инновацияны экономикалық өзгерістердің басты өлшемі деп атады. Оның пікірінше, экономикалық өзгерістер инновация, кәсіпкерлік қызмет және нарықтық билік айналасында жүреді. Ол инновациялардың тудырған нарықтық биліктің, «көрінбейтін қолдан» және бағалық бәсекеден жақсы нәтижелер беруі мүмкін екенін дәлелдеуге тырысты. Оның сөзіне göre, технологиялық инновациялар көбінесе уақытша монополияларды жасайды, бұл компанияларға жоғары табыс әкеледі, бірақ бәсекелестер мен еліктеушілердің арқасында бұл табыс тез арада жоғалады. Бұл уақытша монополиялар фирмаларды жаңа өнімдер мен процестерді дамытуға ынталандыру үшін қажет болды. Оның бірінші әйелі – Глэдис Рикард Сивер, одан 12 жасқа үлкен ағылшын әйелі (1907 жылы үйленді, 1913 жылы ажырасты, 1925 жылы қайта ажырасты). Оның үйлену тойындағы куәсі – оның досы және австриялық юрист Ханс Келсен болды. Екінші әйелі – Анна Рейзингер, одан 20 жас кіші және ол өскен үйдің консьержінің қызы. Ажырасқан ер адам ретінде ол және оның болашақ әйелі үйлену үшін лютеран дініне ауысты. Олар 1925 жылы үйленді, бірақ бір жылдан кейін ол босанғанда қайтыс болды. Әйелі мен жаңа туған ұлының қазасы Шумпетердің анасы қайтыс болғаннан кейін бірнеше апта өткен соң орын алды. АҚШ-қа келгеннен кейін бес жыл өткен соң, 1937 жылы, 54 жасында Шумпетер американдық экономика тарихшысы доктор Элизабет Будиге (1898–1953) үйленді, ол оның еңбектерін танымал етуге көмектесті және олардың ең маңызды еңбегі болған, оның өлімінен кейін жарияланған «Экономикалық талдау тарихы» редакторы болды. Элизабет оған зерттеу жұмыстарында және ағылшын тілінде жазуда өмірінің соңына дейін көмектесті. Шумпетер өмірінде үш мақсат қойғанын айтты: әлемдегі ең ұлы экономист болу, Австриядағы ең шебер атқа отырушы болу және Венадағы ең ұлы махаббатшы болу. Ол екі мақсатына жеткенін айтты, бірақ қайсысына жеткенін нақты айтпады, бірақ Австрияда оның барлық армандарына жете алуы үшін тым көп шебер аттылар бар екенін мәлімдеді.

Кейінгі өмір және өлім

1950 жылы 7 қаңтар күні түнінде Шумпетер Коннектикут штатының Таконик қаласындағы үйінде 66 жасында дүниеден өтті.

Мұра

Шумпетер қайтыс болғаннан кейін біраз уақыт бойы оның көзқарастары әртүрлі гетеродокс экономистер арасында, әсіресе еуропалықтарда, өнеркәсіптік ұйымдастыру, эволюциялық теория және экономикалық дамуға қызығушылық танытқан, Шумпетерден саяси спектрдің қарсы бағытында болған және сондай-ақ Кейнс, Карл Маркс және Торстейн Вебленнің ықпалына түскен мамандардың арасында кең таралды. Роберт Хайльбронер – Шумпетердің ең белгілі шәкірттерінің бірі, ол оның еңбектері туралы «Дүниежүзілік философтар» кітабында кеңінен жазды. «Monthly Review» журналында Джон Беллами Фостер осы журналдың негізін қалаушы, АҚШ-тағы жетекші марксистік экономистердің бірі және Гарвардта Шумпетердің аспиранты болған Пол Суизи туралы айта келіп, Шумпетердің «оның ойшыл ретінде қалыптасуында шешуші рөл атқарғанын» жазды. Шумпетердің басқа да көрнекті шәкірттері – экономистер Николас Жоржеску-Роген, Хайман Мински, Джон Кеннет Галбрейт және Федералдық резервтің бұрынғы төрағасы Алан Гринспен. Болашақтағы Нобель сыйлығының лауреаты Роберт Солоу Гарвардта оның студенті болды және Шумпетердің теориясын одан әрі дамытты. Бүгінде Шумпетердің ізбасарлары стандартты оқулықтардан тыс, экономикалық саясат, басқару зерттеулері, өнеркәсіптік саясат және инновацияларды зерттеу салаларында табылады. Шумпетер, кәсіпкерлік туралы теорияларды жасаған тұңғыш ғалымдардың бірі болды. Мысалы, Еуропалық Одақтың инновациялық бағдарламасы және оның негізгі даму жоспары – Лиссабон стратегиясы Шумпетердің идеяларымен тығыз байланысты. Халықаралық Жозеф А. Шумпетер қоғамы Шумпетер сыйлығын тағайындайды. 2008 жылдың қазан айында Германияның Вупперталь университетінде бизнес және экономика мектебі Шумпетер атында ашылды. Университет президенті, профессор Ламберт Т. Кохтың сөзіне сүйенсек, «Шумпетер» тек басқару және экономика факультетінің атауы ғана емес, сонымен қатар Джозеф А. Шумпетерге қатысты зерттеу және оқу бағдарламасы болады. 2009 жылдың 17 қыркүйегінде «The Economist» журналы бизнес және басқару туралы «Шумпетер» атты жаңа рубрикасын ашты. Бұл басылымда маңызды тұлғалардың немесе саланың символдық бейнелерінің есімдерімен аталатын рубрикалар дәстүрі бар, оның ішінде британдық мәселелерге арналған рубрика бұрынғы редакторы Уолтер Бегехоттың, ал еуропалық мәселелерге арналған рубрика Шарльманьнің есімімен аталады. Алғашқы «Шумпетер» рубрикасы оны «инновация мен кәсіпкерліктің жақтасы» деп мақтап, оның жазбалары бизнестің артықшылықтары мен қауіптерін одан ерте түсінгенін көрсетті.

For some time after his death, Schumpeter's views were most influential among various heterodox economists, especially Europeans, who were interested in industrial organization, evolutionary theory, and economic development, and who tended to be on the other end of the political spectrum from Schumpeter and were also often influenced by Keynes, Karl Marx, and Thorstein Veblen. Robert Heilbroner was one of Schumpeter's most renowned pupils, who wrote extensively about him in The Worldly Philosophers. In the journal Monthly Review, John Bellamy Foster wrote of that journal's founder Paul Sweezy, one of the leading Marxist economists in the United States and a graduate assistant of Schumpeter's at Harvard, that Schumpeter "played a formative role in his development as a thinker". Other outstanding students of Schumpeter's include the economists Nicholas Georgescu Roegen and Hyman Minsky and John Kenneth Galbraith and former chairman of the Federal Reserve, Alan Greenspan. Future Nobel Laureate Robert Solow was his student at Harvard, and he expanded on Schumpeter's theory. Today, Schumpeter has a following outside standard textbook economics, in areas such as economic policy, management studies, industrial policy, and the study of innovation. Schumpeter was probably the first scholar to develop theories about entrepreneurship. For instance, the European Union's innovation program, and its main development plan, the Lisbon Strategy, are influenced by Schumpeter. The International Joseph A. Schumpeter Society awards the Schumpeter Prize. The Schumpeter School of Business and Economics opened in October 2008 at the University of Wuppertal, Germany. According to University President Professor Lambert T. Koch, "Schumpeter will not only be the name of the Faculty of Management and Economics, but this is also a research and teaching programme related to Joseph A. Schumpeter." On September 17, 2009, The Economist inaugurated a column on business and management named "Schumpeter". The publication has a history of naming columns after significant figures or symbols in the covered field, including naming its British affairs column after former editor Walter Bagehot and its European affairs column after Charlemagne. The initial Schumpeter column praised him as a "champion of innovation and entrepreneurship" whose writing showed an understanding of the benefits and dangers of business that proved to be far ahead of its time.