Карл Менгер – австриялық экономист, Австрия мектебінің негізін қалаушы. Пайдалылық теориясын дамытты, құн туралы жаңа көзқарас ұсынды. Экономика тарихы.
Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Мазмұны
Кіріспе
Австрия экономика мектебінің негізін қалаушы (1840–1921) экономист
Founder of the Austrian School of economics (1840–1921)
the economist
Карл Менгер фон Вольфенсгрун (28 ақпан 1840 – 26 ақпан 1921) – австриялық экономист және Австрия экономика мектебінің негізін қалаушы. Менгер маргинализм және шекті пайдалылық теорияларын дамытуға үлес қосты, бұл Адам Смит және Давид Рикардо сияқты классикалық экономистер дамытқан өндіріс құны теориясын жобады. Осыдан өзгеше ретінде, ол өз нәтижесінде пайда болған көзқарасын құндылықтың субъективті теориясы деп атады.
Carl Menger von Wolfensgrün ('/m//ɛ//ŋ//g//ər/; ; 28 February 1840 – 26 February 1921) was an Austrian economist and the founder of the Austrian School of economics. Menger contributed to the development of the theories of marginalism and marginal utility, which rejected cost of production theory of value, such as developed by the classical economists such as Adam Smith and David Ricardo. As a departure from such, he would go on to call his resultant perspective, the subjective theory of value.
Мансап
Газетте жұмыс істеген кезінде ол мектепте оқыған классикалық экономиканың бағаны қалыптастыру туралы айтқандары мен нақты әлемдегі нарық қатысушыларының сенімдері арасындағы қарама-қайшылықты байқады. 1867 жылы Менгер саяси экономиканы зерттеуге кірісті, ол 1871 жылы "Экономика негіздері" (Grundsätze der Volkswirtschaftslehre) еңбегінің жарық көруімен аяқталды, осылайша ол австриялық экономикалық мектептің негізін қалаушысы атанды. Осы еңбегінде ол классикалық құн теориясына шекті пайда теориясымен қарсы шықты – баға шекті жағдайда қалыптасады. 1872 жылы Менгер Вена университетінің құқық факультетіне қабылданды және келесі бірнеше жылды семинарлар мен лекциялар арқылы қаржы және саяси экономиканы өсіп келе жатқан студенттерге оқытумен өткізді. 1873 жылы ол 33 жасында университеттің экономикалық теория кафедрасын иеленді. 1876 жылы Менгер Австрияның тәждік ханзадасы Рудольф фон Габсбургке саяси экономика және статистика пәндерінен жетекшілік жасады. Екі жыл бойы Менгер ханзаданың саяхаттарында, ең алдымен континенттік Еуропа бойынша, содан кейін Британ аралдарына бірге ілесіп жүрді. Сондай-ақ, ол 1878 жылы анонимді түрде жарияланған, жоғары австриялық аристократияны қатты сынаған памфлеттің құрамына көмектескен деп есептеледі. Оның ханзадамен байланысы Рудольфтің 1889 жылы өзіне қол жұмсауына дейін сақталды. 1878 жылы Рудольфтің әкесі, император Франц Иосиф, Менгерді Венадағы саяси экономика кафедрасына тағайындады. Оған Хофрат атағы берілді және 1900 жылы ол Австрияның Императорлық кеңесіне мүше болып тағайындалды.
During the course of his newspaper work, he noticed a discrepancy between what the classical economics he was taught in school said about price determination and what real world market participants believed. In 1867 Menger began a study of political economy which culminated in 1871 with the publication of his Principles of Economics (Grundsätze der Volkswirtschaftslehre), thus becoming the father of the Austrian School of economic thought. It was in this work that he challenged classical cost based theories of value with his theory of marginality – that price is determined at the margin. In 1872 Menger was enrolled into the law faculty at the University of Vienna and spent the next several years teaching finance and political economy both in seminars and lectures to a growing number of students. In 1873, he received the university's chair of economic theory at the very young age of 33. In 1876 Menger began tutoring Archduke Rudolf von Habsburg, the Crown Prince of Austria in political economy and statistics. For two years, Menger accompanied the prince during his travels, first through continental Europe and then later through the British Isles. He is also thought to have assisted the crown prince in the composition of a pamphlet, published anonymously in 1878, which was highly critical of the higher Austrian aristocracy. His association with the prince would last until Rudolf's suicide in 1889. In 1878 Rudolf's father, Emperor Franz Joseph, appointed Menger to the chair of political economy at Vienna. The title of Hofrat was conferred on him, and he was appointed to the Austrian [[Imperial Council (Austria) in 1900.
Тарихи мектеппен дау
Профессорлық лауазымына бекітілген ол, «Принциптерде» қалыптастырған ұстанымдарын және қолданған әдістерін жетілдіруге және қорғауға кірісті, нәтижесінде 1883 жылы «Әлеуметтік ғылымдар әдісіне қатысты зерттеулер, әсіресе экономика» (Untersuchungen über die Methode der Socialwissenschaften und der politischen Oekonomie insbesondere) атты еңбегі жарық көрді. Бұл кітап қызу пікірталас тудырды, оның барысында тарихи экономика мектебінің өкілдері Менгер мен оның шәкірттерін «Австрия мектебі» деп атай бастады, осылайша олардың негізгі неміс экономикалық ой-пікірінен алшақтағанын көрсетті – бұл термин Густав фон Шмоллердің жағымсыз пікірінде нақты қолданылды. 1884 жылы Менгер «Германия экономикасындағы тарихилік қателіктер» атты памфлет жариялап, тарихи мектеп пен австриялық мектеп арасындағы әдістемелік пікірталас, яғни Methodenstreit-ты бастады. Осы кезеңде Менгер экономика саласында өздерінің іздерін қалдырған, әсіресе Юген фон Бём-Баверк және Фридрих фон Визер сияқты ойлы шәкірттерді өзіне тартты. 1880-ші жылдардың соңында Менгер Австрияның ақша жүйесін реформалау жөніндегі комиссияны басқаруға тағайындалды. Келесі он жыл ішінде ол ақша теориясын революциялаған көптеген мақалалар жазды, соның ішінде «Капитал теориясы» (1888) және «Ақша» (1892). Неміс ғылымының жағдайына деген пессимизміне байланысты Менгер 1903 жылы профессорлық қызметінен кетіп, ғылыми зерттеулерге толыққандай көңіл бөлді.
Ensconced in his professorship, he set about refining and defending the positions he took and methods he utilized in Principles, the result of which was the 1883 publication of Investigations into the Method of the Social Sciences with Special Reference to Economics (Untersuchungen über die Methode der Socialwissenschaften und der politischen Oekonomie insbesondere). The book caused a firestorm of debate, during which members of the historical school of economics began to derisively call Menger and his students the "Austrian School" to emphasize their departure from mainstream German economic thought – the term was specifically used in an unfavorable review by Gustav von Schmoller. In 1884 Menger responded with the pamphlet The Errors of Historicism in German Economics and launched the infamous Methodenstreit, or methodological debate, between the Historical School and the Austrian School. During this time Menger began to attract like minded disciples who would go on to make their own mark on the field of economics, most notably Eugen von Böhm Bawerk, and Friedrich von Wieser. In the late 1880s, Menger was appointed to head a commission to reform the Austrian monetary system. Over the course of the next decade, he authored a plethora of articles which would revolutionize monetary theory, including "The Theory of Capital" (1888) and "Money" (1892). Largely due to his pessimism about the state of German scholarship, Menger resigned his professorship in 1903 to concentrate on study.
Философиялық әсерлері
Менгердің философиялық ықпалдары туралы түрлі пікірлер бар. Бірақ Менгердің Платонмен бастапқы даулы екендігі және Аристотельмен, әсіресе оның этикасымен өте мұқият дауласып, талас-тартыс болмайды. "Платон ақшаны өзгеріс үшін келісілген белгі деп санайды, ал Аристотель ақшаның табиғат емес, заң арқылы келісім ретінде пайда болғанын айтады". Сондай-ақ, Канттың ықпалы да дәлелденген. Көптеген авторлар Кристиан Вольф ұсынған рационализм мен идеализмге де назар аударады. Әдебиеттерді қарастырғанда, көптеген жазушылар Менгердің маңызды аристотельдік ұстанымды білдіретінін санайды. Бұл оның субъективті құндылық теориясына және жекелеген әдістемелік ұстанымына қайшы келетін таңқаларлық жайт. Тағы бір мәселе – дедукция немесе индукцияның қолданылуы. Оның баға теориясы арқылы Менгердің номиналистік және тіпті анти-эссенциалистік екенін көрсетуге болады. Яғни, оның тәсілі индукциялық.
There are different opinions on Menger's philosophical influences. But it is without discussion that there is a rudimentary dispute of Menger with Plato and a very meticulous one with Aristotle, especially with his ethics. "Plato holds that money is an agreed sign for change and Aristotle says, that money came into being as an agreement, not by nature, but by law." Also, the influence of Kant is provable. Many authors emphasize also rationalism and idealism, as is represented by Christian Wolff. Looking at the literature, most writers think that Menger represents an essential Aristotelian position. This is surprisingly a position that is contrary to his theory of the subjective value and his individualistic methodological position. Another entry is the use of deduction or induction. With his price theory can be shown that Menger is nominalistic and, stronger, anti essentialistic. That is to say that his approach is inductionalistic.
Экономика
Менгер өзінің субъективті құндылық теориясын экономикадағы ең маңызды түсініктердің бірі деп санайтын нәрсеге жету үшін пайдаланды: "саудадан екі тарап та пайда көреді". Уильям Джевоннан айырмашылығы, Менгер тауарлар "утиль" немесе пайдалылық бірліктерін береді деп ойлаған жоқ. Оның орнына, тауарлардың құндылығы олардың әртүрлі мақсаттардағы маңыздылығына байланысты екенін жазды. Менгер сондай-ақ ақшаның қалай дамитынын түсіндірді, бұл түсіндірме кейбір мектептерде бүгінге дейін қабылданып келеді.
Menger used his subjective theory of value to arrive at what he considered one of the most powerful insights in economics: "both sides gain from exchange". Unlike William Jevons, Menger did not believe that goods provide "utils," or units of utility. Rather, he wrote, goods are valuable because they serve various uses whose importance differs. Menger also came up with an explanation of how money develops that is still accepted by some schools of thought today.
Ақша
Менгер алтын мен күмісті ақша ретінде қабылданатын бағалы металдар деп есептеді, себебі олардың қымбаттылығы, беріктігі және сақтаудың оңайлығы сияқты ерекше қасиеттері бар еді, осылар оларды "сақтау үшін ең көп таралған құрал және саудада ең ізделісті тауар" еткен. Менгер көрсеткендей, "олардың ерекше сатуға дайындығы" олардың сұраныс пен ұсыныс арасындағы айырманы басқа нарықтық тауарларға қарағанда тар ететін, бұл көптеген қоғамдарда оларды жалпы айырбас құралы ретінде қабылдауға және ақша ретінде дамуына әкелді.
Menger believed that gold and silver were the precious metals that were adopted as money for their unique attributes like costliness, durability, and easy preservation, making them the "most popular vehicle for hoarding as well as the goods most highly favoured in commerce." Menger showed that "their special saleableness" tended to make their bid ask spread tighter than any other market good, which led to their adoption as a general medium of exchange and evolution in many societies as money.