Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Мазмұны
Кіріспе
Ұшақ асты шанағы
Aircraft undercarriage
Үш дөңгелекті шанақ – ұшақ асты шанағы немесе қону шанағының үш дөңгелекті түрі. Бұл конструкцияда алдыңғы жағында бір дөңгелек, ал салмақ ортасынан сәл артта екі немесе одан көп негізгі дөңгелек болады. Үш дөңгелекті шанақты ұшақтарды ұшыру, қону және рульдеу оңайырақ, сондықтан бұл конфигурация қазіргі таңда ұшақтарда ең көп қолданылады.
Tricycle gear is a type of aircraft undercarriage, or landing gear, arranged in a tricycle fashion. The tricycle arrangement has a single nose wheel in the front, and two or more main wheels slightly aft of the center of gravity. Tricycle gear aircraft are the easiest for takeoff, landing and taxiing, and consequently the configuration is now the most widely used on aircraft.
Тарих
Бірнеше ерте ұшақтарда қарапайым үш дөңгелекті шасси болған, әсіресе өте ерте Антуанетта ұшақтары мен Бірінші дүниежүзілік соғысқа дейінгі дәуірдегі Куртисс Пушерлері. Уолдо Уотерменнің 1929 жылғы құйрықсыз "Уотсит" ұшағы бағытталытұрылатын алдыңғы дөңгелекке ие болған алғашқылардың бірі болды. 1956 жылы Cessna компаниясы Cessna 172 ұшағына серіппелі болаттан жасалған үш дөңгелекті қону шассиін енгізді. Олардың маркетинг бөлімі бұл ұшақтарды "Land O Matic" деп атап, олардың құйрықты шассиі бар ұшақтарға қарағанда қондыруға әлдеқайда оңай екенін көрсетті.
Several early aircraft had primitive tricycle gear, notably very early Antoinette planes and the Curtiss Pushers of the pre World War I Pioneer Era of aviation. Waldo Waterman's 1929 tailless Whatsit was one of the first to have a steerable nose wheel. In 1956, Cessna introduced sprung steel tricycle landing gear on the Cessna 172. Their marketing department described this as "Land O Matic" to imply that these aircraft were much easier to land than tailwheel aircraft.
Үш дөңгелекті және артқа сүйрейтін құралдарды салыстыру
Үш дөңгелекті шассилер дәстүрлі қону шассилері мен құйрықшалы ұшақтардың керісінше болып табылады. Жерде үш дөңгелекті ұшақтардың пилотқа көріну мүмкіндігі артық, себебі ұшақтың алғы бөлігі тегіс болады, ал құйрықшалы ұшақтың жоғары көтерілген алғы бөлігі көру бұрышын шектеуі мүмкін. Үш дөңгелекті шассилі ұшақтар құйрықшалы ұшақтар сияқты дөңгелекке соғылып немесе тежегіштері күшті қолданылғанда болатын "алдынан аударылу" қаупінен әлдеқайда аз. Алдынан аударылу кезінде ұшақтың құйрық бөлігі көтеріліп, винт жерге тиіп, зақымдануға әкеледі. Үш дөңгелекті шасси орналасуы жерде айналып кету мүмкіндігін азайтады, өйткені негізгі тіреулер масса орталығының артында орналасқан. Дегенмен, үш дөңгелекті ұшақтар "көлікті итеру" құбылысына ұшырауы мүмкін. Алдыңғы дөңгелегі бар ұшақтарды жоғары жел кезінде басқару оңайырақ, себебі қанаттың шағылысу бұрышы теріс болады. Жаңа пилоттар алдыңғы дөңгелегі бар ұшақты жылдам және қауіпсіз меңгеруге қабілетті. Құйрықшалы ұшақтың да өз артықшылықтары бар және ол қиын қону жолақтарына көбірек сәйкес келеді. Құйрық дөңгелегі ұшақтың жерге қонғанда табиғи түрде алды көтеріліп тұруын қамтамасыз етеді, бұл қиыршық тасты беттерде винтке зиян келтіруі мүмкін бөгде заттар үшін пайдалы. Құйрық дөңгелегі сонымен қатар жүктемені әуе шассисіне осылай жеткізеді, бұл қиын жерлерде ұшу кезінде шассиге зақым келтіру қаупін азайтады. Кішкентай құйрық дөңгелегі алдыңғы дөңгелекке қарағанда әлдеқайда жеңіл және осал емес. Сонымен қатар, тұрақты шассилі құйрықшалы ұшақтардың ұшу кезіндегі кедергісі және формалық кедергісі алдыңғы дөңгелегі винт ағынына тікелей түсетін тұрақты шассилі үш дөңгелекті ұшаққа қарағанда аз болады. Құйрық дөңгелектерін сатып алу және күтіп ұстау да арзан. Көптеген құйрықшалы ұшақтардың жалпы биіктігі төмен болады, сондықтан оларды төменгі ангарларға қоюға болады. Құйрықшалы ұшақтарды қыс мезгілінде шаңғылармен жабдықтауға да ыңғайлы.
Tricycle gear is essentially the reverse of conventional landing gear or taildragger. On the ground, tricycle aircraft have a visibility advantage for the pilot as the nose of the aircraft is level, whereas the high nose of the taildragger can block the view ahead. Tricycle gear aircraft are much less liable to 'nose over' as can happen if a taildragger hits a bump or has the brakes heavily applied. In a nose over, the aircraft's tail rises and the propeller strikes the ground, causing damage. The tricycle layout reduces the possibility of a ground loop, because the main gear lies behind the center of mass. However, tricycle aircraft can be susceptible to wheel barrowing. The nosewheel equipped aircraft also is easier to handle on the ground in high winds due to its wing negative angle of attack. Student pilots are able to safely master nosewheel equipped aircraft more quickly. The taildragger configuration has its own advantages, and is arguably more suited to rougher landing strips. The tailwheel makes the plane sit naturally in a nose up attitude when on the ground, which is useful for operations on unpaved gravel surfaces where debris could damage the propeller. The tailwheel also transmits loads to the airframe in a way much less likely to cause airframe damage when operating on rough fields. The small tailwheel is much lighter and much less vulnerable than a nosewheel. Also, a fixed gear taildragger exhibits less interference drag and form drag in flight than a fixed gear tricycle aircraft whose nosewheel may sit directly in the propeller's slipstream. Tailwheels are smaller and cheaper to buy and to maintain. Most tailwheel aircraft are lower in overall height and thus may fit in lower hangars. Tailwheel aircraft are also more suitable for fitting with skis in wintertime.